Hallo allemaal,
We zijn nu ruim een week onderweg en we moeten ons verhaal kwijt, want als we hier tegen die gaucho´s aan praten krijgen we weinig respons. Daar bovenop komt dat we de tweede dag al onze boekje `Spaans voor onderweg’ zijn verloren en dat we 3 dagen er over hebben gedaan om een geschikt vervangend exemplaar te vinden. Kortom, ons Espanola is nog maar pocomento dus we doen het nog effies in het Holandesa via e-mail.
Allereerst zijn we na een vlucht die het klokje meer dan rond ging op 4 oktober 2002 om 7 uur lokale tijd hartstikke brak in Buenos Aires aangekomen. Onze eerste vraag van de dag: de RABO zegt dat je wereldwijd gratis kan pinnen maar doet ie het ook hier op vliegveld Ezeiza in Argentinië? Na een simpele test blijkt dat dus geen probleem te zijn, leve de telecom. Dat scheelt in het uitgeven van travelcheques dus waar we voor de zekerheid een stapeltje van hadden ingekocht.
De tweede vraag was hoeveel we van die peso’s nodig hebben om een beetje goed te kunnen leven: voorheen was de Argentijnse Peso gelijk aan de US-dollar, en betaalde je voor een pensionnetje en een restaurantje westerse prijzen. Maar sinds de crisis gaan er bijna 4 peso’s in een dollar, en je raadt het al, de prijzen in peso’s in Argentinië zijn ongewijzigd gebleven. Het gevolg is dat op dit moment Argentinië een best wel goedkoop land is om te bezoeken...
Dan eerst Buenos Aires: heel Argentinië heeft 34 miljoen poppetjes, de helft woont in de hoofdstad. We hebben ons een beetje verdiept in de geschiedenis en die is eigenlijk best interessant. (Als je dit niet wilt weten, doorscrollen!)
De stad is gesticht in 1535 door een of andere Spanjool die de Rio de la Plata op voer, maar de plaatselijke Indianen veegde de zaak al snel de zee in. Bijna 75 jaar later werd een tweede poging ondernomen en die groeide succesvol uit tot de huidige stad.
Maar de hombres en damas van Buenos Aires hadden uno problemo: er was sprake van een groot Spaans rijk op de Andes die de Indiaantjes van goud en zilver beroofde, en die ´handel´ vanuit de binnenlanden werd via het Caribische gebied uitgevoerd. Jammer, want Buenos Aires heeft een mooie puerto, en die wilde daar van mee profiteren. Maar el Rey van Spanje verbood Buenos Aires om handel te drijven, de stad diende alleen als militair steunpunt tegen de Portugezen die in Brazilië zaten te rotzooien. Afijn, begin 19e eeuw zijn ze het zat en verklaren ze zich onafhankelijk van Spanje. Dan volgt er alleen maar een partij oorlog waar je gek van wordt, eerst tegen de Spanjaarden, maar ook tegen de Portugezen en wat Britten. Toen die allemaal waren overwonnen werden vervolgens alle Indianen in het gebied van de Rio de la Plata tot aan Vuurland uitgemoord. Alle `helden’ van Argentinië zijn dus Generaals en Kolonels, kortom, het land heeft een gewelddadige achtergrond. Pas rond 1900 is alles zo´n beetje koek en ei en begint er een `normale’ geschiedenis.
Waaraan dankt Argentinië zijn naam dat het rijk en welvarend is? Goed, het is er niet arm, je kan hier alles krijgen wat je wilt. Maar dit beeld is niet ontstaan door de economie van de afgelopen decennia want die bleek een even grote zeepbel te zijn als veel beursgenoteerde telecombedrijven. Maar toen de hele wereldeconomie in de jaren ´30 van de 20e eeuw op zijn gat lag, had alleen Argentinië zijn zaak nog een beetje op orde. Het land maakte goed gebruik van zijn grondstoffen en de bevolking was bovendien goed opgeleid. Dit heeft toen in de rest van de wereld tot een heel sterk beeld geleid dat Argentinië welvarend was.
Hoe ziet Buenos Aires er uit: het is een allegaartje uit Europa, voornamelijk Spanje en Italië. Alle boulevards zijn loodrecht op elkaar gepland, het is echt een stad uit een koloniaal tijdperk. Bijna alle rommel die we zouden willen kopen kunnen we hier aanschaffen, op de outdoorspullen natuurlijk na. Verder lijkt Frankrijk ooit met Argentinië een of andere economische deal te hebben gemaakt, want de penetratie van de Renootjes, Peugootjes en Citroentjes in verhouding tot Aziatische karretjes is hoger dan verwacht. De banken hebben sinds kort een architectonische transformatie ondergaan: de onderste twee verdiepingen zijn veelal met plaatselijk gedeukte metalen golfplaten bedekt waar dan één kleine opening in is gemaakt. Dit moet de ingang van de bank voostellen. Dit beeld wordt bevestigd door minimaal 3 man bewaking en een lange rij teleurgestelde Argentijnen.
Nu een vrolijker onderwerp: het eten is hier fantastisch, afvallen is er hier niet bij. Het wemelt hier van de Italiaanse restaurants, anders is het asociaal veel vlees wegwerken geblazen. Voor de mensen die wat serieuzer met de gezondheid van hun lichaam om willen gaan, kan je ook nog verse jus d´orange en salades bestellen (zucht).
Ook op straat is er veel eten te halen, er zijn veel van die barbecues op wielen die door de Europese regelgeving allang verboden zijn. Alle broodje die ze serveren heten ´Broodjes levensmoe´, je weet wel, dikke vette worst waarvan je bij voorbaat weet dat die niet gaar is. (even voor het ongeruste thuisfront, dit geldt niet voor Gemma).
In Buenos Aires lopen voor het overgrote gedeelte Europeanen rond, er zijn maar weinig Indianen in de stad waargenomen. Uit de winkels in de restaurants horen we voornamelijk jaren 80 en 90 rockmuziek, en heel af en toe een housebeat. Als we naar de meer artistieke wijken van de stad gaan, dan horen we wat meer tango. Op straat leeft de muziek ook, we zien in dezelfde wijken mannetjes met de Bandoneon of een Accordeon rondlopen. Jaja, van Maxima hebben ze ook gehoord (snik). Tangodansers op straat, ja, Buenos Aires heeft het, als wel Latin sambabands die hun ritmes laten horen. Ook nog tijdens het slenteren door de stad tegen de filmset aangelopen van de film ‘The Motorcycle Diaries’ welke over het leven van Chè Guevara gaat: deze idealist is in Argentinië geboren en zijn geest leeft hier nog steeds.
Wat biedt Buenos Aires naast Maxima, Jorge en Videla nog meer? Tot twee jaar terug voerde natuurlijk Evita de hitlijst aan. We zijn naar het presidentiële paleis gegaan en hebben het balkon gefotografeerd waar ze in de jaren 40 fier het volk toe zwaaide. Ook hebben we haar beroemde jurk gezien en nog wat snuisterijen. Ook wat achtergrond opgedaan over manlief Juan Peron, nou, laat dat lief maar achterwege. Maar ondanks dat die vent alle dagbladen op kocht en die dagbladen die hem niet gezind waren verbood, en hij op de radio minimaal 50% Argentijnse muziek verplicht stelde (van die Carel Kraayenhof deuntjes), is hij toch nog twee maal herkozen!
Maar goed, als klapper op de vuurpijl ook naar het graf gegaan van Evita, dat maakte zelf weinig indruk, maar de begraafplaats zelf wel: alle mausolea maakte het een stadje in een stad.
Het stadsdeel Boca is een puur Italiaanse nederzetting met een hoog artistiek gehalte: van een paar straatjes en een pleintje zijn alle huisjes zijn in felle kleuren geschilderd, het doet heel fris aan want de rest van de wijk zit in een beginstadium van slopvorming. De toeristenbussen met Japanners (ja ook hier komen ze) komen en gaan, voor de rest komt het best origineel over.
We zijn ook naar de Rio de la Plata gegaan even ten noorden van Buenos Aires, je moet je voorstellen dat dit een grote Biesbosch is. Alleen hier geen zoetwater reservoir, meeting point voor vogels en stilte gebieden, maar gewoon in de drassige delta her en der huizen op palen. Het moet er enorm mooi wonen zijn, dicht bij een miljoenenstad maar toch heel afgelegen, je kan er alleen rondreizen met een boot, dat hebben we dus ook de hele dag gedaan. Het lijkt een perfecte plek voor bepaalde personen om zich tot hun dood van de buitenwereld af te sluiten en hun aandeel in een of ander gewelddadig regime te overpeinzen.
Voordat we naar Vuurland willen afzakken (het is er nog zo koud namelijk) hebben we besloten om een beetje tijd te rekken in Uruguay!
Uruguay: goh, wat zoekt een mens in godsnaam in Uruguay. De reisgids heeft het over Ecotoerisme, maar wij doen het voor de stempel in het paspoort. Het land heeft wereldwijd maar 3 keer de krantkoppen gehaald:
1: in 1812 hebben de oostelijke provincies van Argentinië (toen al onafhankelijk) zich onafhankelijk verklaard, vandaar dat de naam van het land officieel is: de “Oostelijke Republiek van Uruguay”. Nou, dat was smullen voor zowel Argentinië als Brazilië, want hun legers verveelden zich rot. Over een periode van 15 jaar hebben Argentinië en Brazilië vervolgens over het gebied liggen touwtrekken en verstoppertje gespeeld, totdat Groot-Brittannië de zaak in 1827 heeft geregeld: een nieuwe natie op de landkaart, en een eerste krantenkop.
2: Een paar sportieve landen hadden in 1930 het idee om de wereldkampioenschappen voetballen te houden, weten wij veel hoeveel landen uitgenodigd waren, maar Uruguay zat erbij als vertegenwoordiger van Zuid Amerika. Winnen die grapjassen meteen het toernooi en nemen ze die beker mee naar huis. Tweede krantenkop.
3: In 1939 toen Engeland Duitsland de oorlog verklaarde, gingen ze meteen op jacht naar de Duitse kruisers die op de Atlantische Oceaan met de koopvaardij zaten te spelen. Als de Britten er achter komen dat de Panzerkruiser Graf Spee in Montevideo in de haven ligt om reparaties te laten uit voeren, wachten deze haar geduldig in de internationale wateren op. Heel Montevideo liep alvast uit naar de kust om het komend spektakel te aanschouwen, maar op het moment dat de Graf Spee de haven uit loopt, laat de kapitein ze eerloos naar de kelder zinken. Krantenkop nummer drie.
Wat hebben we gezien in Uruguay:
Montevideo (zeg: Montuhbidéo) heeft iets van 1,3 miljoen inwoners, ook dat is bijna de helft van het hele land. Een oud centrum dat in de nachtelijke uurtjes niet te bezoeken is omdat de plaatselijke bewoners hun inkomsten geforceerd van de niets vermoedende bezoekers lospeuteren. Wel mooi sfeertje overdag, waaronder een markthal met restaurants met grote barbecues waar je nog meer vlees dan in Argentinië voor je peso’s krijgt. Na het klaar maken van het vlees eis je gewoon dat het goed gaar wordt gestookt, het woord hygiëne blijkt op het Zuidelijk halfrond wederom een iets andere invulling te hebben. De dikke vette koks eten gezellig mee, ze heten weliswaar Luis, maar ze lijken op Theo van Gogh.
De stad zelf ziet er heel schoon uit en het autogebruik valt ook op: oude bakken van vlak na en misschien zelfs van voor de tweede wereldoorlog rijden hier nog gewoon rond. Ze worden door gespecialiseerde monteurs in leven gehouden, daar is dan ook alles mee gezegd.
Verder een beetje de nationale musea afgelopen want deze zijn toch allemaal gratis, maar het land heeft een veel minder gewelddadig verleden dus de musea hebben minder vulling dan in Argentinië. Wel een keramiekmuseum bezocht in de hoop de trots van Delft tegen te komen, maar helaas, dat blauwe spul is geheel onbekend op deze breedtegraad. Voor de architecten wel leuk om te weten dat er een modern expressionistisch gebouw in de Hollandse stijl in de stad staat. Ook het Legislatieve Paleis bezocht, het stamt uit begin 20e eeuw in is voornamelijk in Italiaanse stijl opgebouwd. In het gebouw zijn totaal 53 marmersoorten en 10 houtsoorten verwerkt, allen uit Uruguay zelf. Gemma was van mening dat haar Spaans na een week rijp genoeg was om door dit gebouw een privé-rondleiding in het Spaans te kunnen volgen, heel informatief... (zucht)
Vandaag zitten we in Colonia, een stad gesticht door de Portugezen maar door de Spanjaarden over genomen. Wat is hier zo leuk aan: het oude centrum is nagenoeg ongeschonden gebleven, je waant je gewoon weer terug in de tijd dat de Spanjaarden hier een kolonie hadden. Dat levert weer lots of fotomomenten op, de rolletjes schieten er bij ons weer doorheen.
Voor de sterrenkijkers onder ons die ook eens op het Zuidelijk halfrond zijn geweest: we genieten wederom van het Zuiderkruis, de omgedraaide schijngestalten van de maan, de wolken van Magalhaes en een boel sterrenbeelden die we nooit op school hebben geleerd.
Nou, dat was het dan, wel veel deze eerste keer, we staan er zelf van te kijken. De volgende keren wordt het verhaal hopelijk wat bondiger. We trekken de komende weken richting van Cordobá (Argentinië) en zakken dan naar het zuiden af.
PS: als je geen interesse hebt in deze mail, laat het ons dan even weten.
Michiel en Gemma
===========================
S 54°47” W 68°19” (Fin del Mundo)
In het voetspoor van de eerste ontdekkingsreizigers...
Iedereen weet dat Christoffel Columbus in 1492 de nieuwe wereld heeft ontdekt, maar vreemd genoeg draagt het niet zijn naam. Een kaartenmaker heeft in 1507 het nieuwe land genoemd naar de voornaam van een andere succesvolle wereldreiziger uit die tijd, Amerigo Vespucci. Er zijn veel pogingen geweest om daarna het continent alsnog Columbia te noemen (het moest een vrouwelijke naam zijn omdat de 3 andere continenten die toen bekend waren ook vrouwelijk waren) maar die zijn allemaal mislukt.
De Portugees Ferdinand Magalhaes rondde voor het eerst in 1520 de zuidpunt van het nieuwe continent Amerika, hij werd tijdens een flinke storm naar de kust gedreven en ontdekte toen toevallig de doorgang die nu ´de straat van Magalhaes´ heet. Toen hij er door heen voer schreef hij in zijn logboek dat aan de oevers de Indianen vuurtjes zaten te stoken, tja, de naamgeving van nieuw land was toen zeer inventief...
Nu we het toch over naamgeving hebben, de eerste Europeaan die de Stille Oceaan zag was een of andere Spaanse conquistador die zich in 1513 met gepast geweld door Panama heen vocht en de zee waar hij tegenaan liep de Zuidzee noemde. Dat lijkt vreemd maar het is zo stom nog niet als je naar de vorm van Panama kijkt. Maar toen de eerder genoemde Ferdinand met zijn 4 bootjes 7 jaar later dezelfde plas over stak viel het hem op dat deze zo rustig was, ons Spaans is dan goed genoeg om ook de naam Oceano Pacifico te verzinnen. Omdat de overtocht door de rustige zee 3½ maand duurde, verbruikte hij alle ratsoenen die hij bij zich had. Bij de huidige Filippijnen (naar koning Philips II van Spanje) is hij dus aan land gegaan om nieuwe voorraden in te slaan, en hij dacht en passant de lokale heerser tot het Christendom te kunnen bekeren. In de woorden van Maxima was dat “een klein beetje dom” want dat heeft hij met zijn leven moeten bekopen. Het brein achter de eerste reis rond de wereld heeft het zelf niet overleefd, slechts 18 compleet uitgemergelde mannen hebben de tocht in één bootje afgerond.
Daarna hebben veel beroemdheden de zuidpunt getrotseerd, waaronder Charles Darwin (over hem in een latere mail meer) op de boot Beagle. Het watertje waar hij toen door voer heet nu dus de straat Beagle (zucht), en hier aan ligt ook de zuidelijkste stad van de wereld, Ushuaia.
Dit is een lang verhaal om duidelijk te maken dat er een droom is uitgekomen: we staan eindelijk aan het einde van de bewoonde nieuwe wereld, Terra del Fuego, ofwel Vuurland.
Maar wat hebben we de afgelopen weken gedaan? Na Buenos Aires hebben we eerst centraal Argentinië verkend: achtereenvolgens de steden Rosario, Santa Fe en Cordoba bezocht. De steden hebben een rijke koloniale geschiedenis, vooral de kerken en kloosters die door de Jezuïeten met heel veel hulp van de Indianen zijn opgebouwd zijn heel mooi. Er staan er in Cordoba en omgeving een paar die door Unesco als zeer bijzonder worden beschouwd, uniek door de gebruikte bouwmaterialen en de gemengd Europees-Indiaanse kunst in de kerk.
Verder veel monumenten gezien die de glorie van Argentinië vereren, het lijkt soms net de Verenigde Staten. Toppunt is een monument van 65 meter hoog (met lift) ter ere van generaal Belgrano die het eerste ontwerp van de vlag van Argentinië in Rosario heeft gehesen. Nooit geweten dat deze trouwe Katholiek de kleuren lichtblauw en wit van de Argentijnse vlag geleend heeft van de ´Onbevlekte Ontvangenis van de heilige maagd Maria´ die op 8 december wordt geëerd.
De punt van Zuid Amerika staat ook bekend om de geschikte hemel om naar de sterren te kijken, dit vanwege de droge lucht en de nabijheid van hoge bergen. We hebben dan ook op een avond in Cordoba de voormalige nationale sterrenwacht van Argentinië bezocht. Deze is nu voor wetenschappelijk onderzoek buiten gebruik omdat de stad Cordoba voor teveel lichtvervuiling zorgt. Toch bleek hij nog goed genoeg om ons naar een dubbelster te laten kijken.
Verder wil natuurlijk iedereen weten hoe het is afgelopen mit dem Seebonken auf den Deutschen Panzerschiff ´Admiral Graf Spee´ wer der Kapitän Langsdorff ins Rio de la Plata sinken lässte... Nou, die ruim 1000 man waren van tevoren al van boord gegaan en hebben in 1939 een dorpje gesticht, vlak onder Cordoba. We zijn er geweest en ze wonen er nog steeds getuige de flarden Duits die we van de oudjes op straat hebben opgevangen. Shit, net als vorig jaar (Koen en An) zijn we wederom een week te laat voor de oktoberfesten, die werden voor de 39ste keer hier gehouden. Maar de gerookte worsten en Duitse cakes waren nog voorradig. Lunch was natuurlijk Bratwurst mit Sauerkraut und roten Bieten en een fles Argentijns bier met de naam ´Isenbeck´. De souvenirs die je kon kopen zijn herinneringstegels van de Graf Spee, typische levensmiddelen uit centraal Europa (worst-cake-chokolade ed), veel kabouters en Duitse muziek. Jaja, speciaal voor de carnavalsgangers melden we dat ook Heino hier te koop was. De winkels leken op Tiroler Berghutten, het toeristenbureau zat in een toren die een kruising was tussen Schloss Neuschwanstein (stijl van Assepoester) en een playmobielkasteel, en de omgeving is heuvelachtig maar gort droog. Kortom: het dorp is smaakloos tot de macht lelijk.
Voor de mensen die we alsnog hebben geprikkeld voor een bezoek in de toekomst: het dorpje heet ´Villa General Belgrano´.
In het dorpje Alta Gracia hebben we het huis bezocht van de Spaanse componist Manuel De Falla, die er in 1946 overleed. Bijna alle persoonlijke voorwerpen van deze componist waren aanwezig, en mede door zijn eigen muziek op de achtergrond zweefde zijn geest nog in het huis rond. We kwamen er terecht omdat in het dorp een indrukwekkend kloostercomplex van de Jezuïeten te bezoeken is (beschermd door de UNESCO) die zeker de moeite waard is.
Ook leuk om te vermelden is dat in hetzelfde dorp het huis staat waar Ernesto Chè Guevara zijn jeugd heeft doorgebracht. Dit museum was echter minder boeiend, het waren alleen maar kopietjes van foto´s die in een slechte kwaliteit waren afgedrukt. Alle voorwerpen die met hem te maken heeft Fidel Castro ooit geconfisceerd en liggen nu ergens in Cuba.
We zeiden de vorige keer dat deze knakker nog aardig popie-jopie is, maar dat heeft volgens ons meer te maken met de huidige anti-USA stemming waar deze Cuba-vriend aardig in past. De reden hiervan is dat de USA de laatste corrupte Argentijnse regeringen met veel geld heeft gesteund, en nu het land door deze crisis flink naar de #&%$¨ is wil de USA geen vinger uitsteken. Maar de Argentijnen willen kennelijk niet naar hen zelf kijken want de reden voor de crisis kwam deels doordat ze veel meer producten importeerden dan exporteerden. Door de vaste koppeling van hun eigen munt aan de US dollar werden hun producten voor het buitenland veel te duur. Bovendien gaf de regering veel meer geld uit dan ze in het laatje binnen kregen, met als hoofddoel te worden herkozen. Iedereen met een beperkte kijk op economie weet dat dit vragen is om grote problemen.
Ja, want de crisis begint nu voor ons toch wel duidelijker te worden: sommige musea hebben beperkte openingstijden omdat men de bewaking niet meer kan betalen, en we zien sporadisch winkeltjes die landbouwproducten verkopen die zo uit een varkenstrog kunnen zijn gehaald (die in ieder geval niet de AH-kwaliteitsnorm halen). Ook mag iedere provincie in deze crisis eigen geld drukken. Voor ons als reizigers de taak om dit geld niet aan te nemen, want andere provincies accepteren dit geld niet.
Nu we het toch over geld hebben, wat doen we gemiddeld per dag en wat kost het ons? We eten iedere dag in een restaurant en bezoeken minimaal één keer een cafetaria voor ontbijt, we slapen in een 2 persoons kamer, we reizen met openbaar vervoer en bezoeken gewoon de musea en natuurparken. Dit kostte ons in Uruguay per persoon gemiddeld 25 US$ per dag, in Argentinië zitten we net onder de 20 US$. In het zuiden geven we wel iets meer geld uit dan in het noorden.
Wat nu ook opvalt als we van stad naar stad reizen en nu we hier in deze uithoek zitten, is hoe l e e g Argentinië is. Van de 34 miljoen mensen wonen dus iets van 90% in de steden, en de rest boert voornamelijk in het noorden van het land. Maar hier in het zuiden is het net zo leeg als in Australië, kaarsrechte wegen van niets, tussen niets, naar niets. Patagonië kenmerkt zich aan de Atlantische kust als licht glooiend met hier en daar een dalletje, veel struiken maar geen boom te zien. Alleen de estancia´s (ranches) zijn met bomen omringd om een beetje beschutting tegen de altijd aanwezig wind te geven. Ze houden hier trouwens voornamelijk paarden, koeien en/of schapen.
Ook hebben we nog een stop gemaakt op het schiereiland Valdès. Het is in zijn geheel een natuurpark, zeg even groot als heel Gelderland. Er wonen totaal 300 mensen, de helft is bêêêhhh schapûhboer, de rest houdt alle bezoekers in toom. Interessanter hier is de kust, het is de broedplaats van onder andere zeeleeuwen, zeeolifanten en pinguïns. Allen leuke beestjes om te zien, we hebben zelfs letterlijk tussen de pinguïns gelopen.
Nog mooier is dat je met een bootje voor de kust walvissen kunt spotten, hier word je erg stil van als die knoepers langs je bootje zwemmen. Als hoogtepunt hebben we nog een familie orca´s (mannetje met twee vrouwtjes en twee kleintjes) gezien, deze waren alvast de broedplaatsen van de zeeleeuwen aan de kust aan het inventariseren. Da´s alvast fijn om te weten als de kleine leeuwtjes na het broedseizoen in januari voor het eerst de zee in gaan, dat jaagt dan wat makkelijker.
Ook hier in de buurt heb je oude koloniale stadjes die door mensen uit Wales (Groot-Brittannië) zijn gesticht. De Spanjaarden vonden het de moeite niet waard om zich in Patagonië te vestigen omdat die Indianen zo lastig waren, maar eind 19e eeuw is het een grote groep Welshmen gelukt om een rivierdal te bevolken. Nu na 5 generaties spreekt niemand meer de moedertaal, het enige wat hier rest zijn de typische cottages waar je ´high tea´ (tè galès) kunt wegslobberen, met heul veul gebakjes. Dus wij lekker het verste theehuis uitgezocht in het dorpje Gaiman, 2 kilometer door de hitte banjeren over een gravelroad, blijkt het %$&$!? de grootste toeristtrap (=valkuil) van de hele provincie te zijn! Wel lekker thee gedronken, en de buik stond op springen van de cakes. Maar de tourbussen reden af en aan naar dit afgelegen hutje dat niet zou misstaan in de Efteling. Enige genoegdoening hadden we toen we zagen dat Lady Diana Spencer tijdens een dienstreisje dit kotje in 1995 ook had bezocht (geeuw).
Maar goed, nu staan we dus in Vuurland en zien we voor het eerst echte bergen en uitgestrekte bossen. De komende weken gaan we een aantal Nationale Parken bezoeken. Een greep uit de indrukken die we krijgen te verwerken: veel ruige natuur, lange stevige wandelingen, primitief kamperen, weinig tot geen internet, koud weer en misschien veel kankeren op het nieuw aangeschafte brandertje (en voor insiders het VEC) omdat het eten niet snel genoeg warm wil worden.
En niet te vergeten, afsluiten met backpackerstatistieken:
Het weer in Vuurland is stukken minder dan de rest van Argentinië, sinds onze aankomst in Ushuaia heeft het alleen nog maar gesneeuwd en is de temperatuur net boven 0°C. Maar het weer in deze periode is heel wisselvallig dus het kan ieder moment omslaan naar heel mooi weer, of naar nog slechter natuurlijk... (zucht)
Aantal dagen onderweg (do 31 okt): 29
Afgelegde afstand tot Ushuaia: ca 5200 km
Aantal bezochte pensions: 10
overgeven : Gemma 1, Michiel 0
opstopping: Gemma 1, Michiel 0
dunne : Gemma 0, Michiel 1
Ook belangrijk de kwaliteit van de openbare sanitaire voorzieningen:
Uruguay: altijd heel schoon en papier ruim voorhanden;
De kleinere steden van Argentinië: redelijk schoon, papier vaak voorhanden, maar soms ook niet (blijft een gok);
De grote steden van Argentinië: bijna altijd smerig, papier meestal niet voorhanden (echt behelpen dus).
Oh ja, en onze Alex is hier ook al bekend als ´prince stupido´.
Nou, dit was weer een boel leuke informatie dachten wij zo.
Groetjes van Gemma en Michiel.
===========================
En we reizen tussen de teentjes van de Andes
Hallo allemaal,
In de vorige mail vertelden we trots dat we het einde der wereld hadden bereikt, maar Ushuaia (Arg) bleek een stad met 40-duizend koppen te zijn met alle nodige luxe. We hebben toen besloten 50 km verder te reizen naar het zuidelijkst permanent bewoonde dorp ter wereld: Puerto Williams (Chi). Dit ligt aan de andere kant van het Beagle kanaal en daar wonen zo weinig mensen dat we zelf ons vervoer heen moesten regelen. Omdat we geen zeilboot in de haven konden vinden om ons te brengen hebben we dus een vliegtuigje geritseld voor 200 US dollar, we moesten zelf de vertrektijd opgeven en konden bijna zelf onze piloten aanwijzen.
Voor de fanaten: het vliegtuigje was een Piper Alpha, een 4-zitter met 180 Pk, zoiets als een Cessna. De kosten van een vliegbrevet in Ushuaia: 45 dagen voor ongeveer 2000 US dollar. In Europa moet je 3 tot 4 keer zo veel neerleggen. Maar helaas zijn de examens in het Spaans dus hebben we dat toch maar laten schieten.
De overtocht was heel grappig, er stond een stevig windje en er was veel turbulentie dus naast het turen uit de raampjes hebben we ook het dak mogen voelen. De schokbrekers van het onderstel zijn door ons tijdens de landing ook goed getest want we waren met de rugtassen stevig beladen.
Puerto Williams in Chili heeft slechts 1500 inwoners, maar het heeft wel een internationaal vliegveld. Deze bleek door slechts 3 man te worden bemand: een verkeersleider, een douaneambtenaar en een migratieofficier. En ze waren die dag waarschijnlijk speciaal voor ons aan het werk gegaan want ze verlieten samen met ons het vliegveld en gaven ons een lift naar het dorpje.
Dit dorpje is dus echt het einde van de wereld, het bestaat sinds 1953 toen de Chilenen er een hele kleine marinebasis hebben neergezet om de Argentijnen een beetje te pesten. Ja, want de Argentijnen en de Chilenen kunnen zeker niet met elkaar door een deur, dat is ons ook wel duidelijk geworden. En er is hier een verwerkingsfabriekje voor de koningskrabben die hier worden gevangen en voor veel geld in Europese restaurants worden genuttigd. Heel erg lekker spul.
Er zijn hier op het eiland in ieder geval een heleboel dingen niet: geen pinautomaat, geen vers fruit, op de landingsbaan na geen asfalt, geen openbaar vervoer, slechts 5 openbare telefoons en twee internetterminals. Accommodatie en restaurants zijn hier heel schaars, en dus ook meteen lekker prijzig. Maar ´considering the remoteness of this place´ zien we dit alles door de vingers.
Ook kan je hier de zuidelijkste trek ter wereld maken, een rondje over het eiland die 5 dagen duurt. Maar daar hadden we geen tijd voor ingepland want 2 dagen later zou onze veerboot vertrekken naar Punta Arenas, en die gaat maar eens in de week.
En die boottocht van 300 km lang was fantastisch, bijna 2 dagen en nachten door de kanalen rond Vuurland. Er waren slechts 6 bedden en 12 stoelen voor passagiers aanwezig. Ons inbegrepen waren er totaal 10 passagiers en 3 honden aan boord, plus een bemanning van 8. Vier maal daags eten met de bemanning was bij de prijs inbegrepen. We hadden mooi weer, hebben veel gletsjers en albatrossen gezien en nog langs de rand van de Stille Oceaan gevaren. Maar een 30 meter lang bootje met een platte bodem op open water wiebelt lekker. Dat is dus vechten met je zelf als je aanleg hebt voor reisziekte, zie de gewijzigde statistieken aan het einde van de mail. Ondanks alles een echte aanrader voor mensen die ooit naar Vuurland willen reizen.
Vuurland heeft trouwens nog een tweetal records die we jullie niet willen onthouden (wederom doorscrollen als het niet boeit...) Ten eerste heeft het de kleinste raffinaderij ter wereld, ten tweede is dit het laatste gedeelte van de wereld waar de mens voet op aard heeft gezet. In Afrika maakte we ons eigen leven al 100.000 jaar zuur, maar na een omweg via het Midden Oosten, Azië en Noord Amerika arriveerde de eerste mens hier slechts 7000 jaar geleden. Terwijl in Mesopotamië en rond de Nijl de eerste grote wereldvolkeren tot ontwikkeling kwamen, zochten een paar 1000 Indianen in bootjes van boombast op de kusten van Vuurland naar pinguïns en zeeleeuwen. Deze knuppelden ze dan dood en met het vet smeerde ze zich in om zich tegen de kou te verdedigen. Ze gebruikten namelijk geheel geen kleding omdat deze door het bijna continu natte klimaat nooit droog zou zijn. Het bleek dat ze zonder kleding maar met vet ingesmeerd beter tegen de kou waren gewapend, na iedere regenbui waren ze in een wip bij het vuurtje weer opgewarmd.
Een van de eerste Europeanen die deze praktijk degelijk beschreven waren Engelse wetenschappers in de 19e eeuw. Engeland wilde al te graag over de Straat van Magalhaes heersen en die waren alom vertegenwoordigd in het uiterste zuiden van Patagonië en de Falklands. Op een gegeven moment hebben ze ´in het kader van de wetenschap´ zelfs 6 Indianen naar Londen getransporteerd en deze in de Engelse taal opgevoed zodat deze in de toekomst als tolk konden dienen. Vijf van hen (eentje overleed in Engeland) zijn daarna in 1832 op de boot ´Beagle´ geplaatst en door Charles Darwin zowat persoonlijk weer op Vuurland uitgezet. Eigenlijk allemaal voor niets, want de Europeanen waaronder veel missionarissen hebben aldaar ook een rits Europese ziekten verspreid, rond 1900 was er van de oorspronkelijke populatie Indianen niet veel meer over.
Maar goed, die Charles Darwin en zijn kapitein Fitz Roy hebben dus 170 jaar geleden net als ons ook flink door het zuiden van Patagonië gereisd, en ze zijn ook de eersten die in de Andes de massieve granieten rotsen in het latere nationaal park Los Glaciares (Arg) hebben beschreven. De grootste rots (ruim 3400 meter hoog) draagt nu dus ook de naam van de kapitein. Al deze granieten pieken zijn een lust voor de klimsport, ze behoren tot de moeilijkste ter wereld om te beklimmen. De Fitz Roy is pas in 1952 door een Frans duo beklommen, en een andere piek (Cerro Torre) zou in 1959 door de Italiaan Maestri zijn beklommen. Niet dus, dat verhaal was iets te sterk voor de klimwereld want zijn Oostenrijkse klautermaatje was tijdens de afdaling overleden. Dat liet hij niet op zich zitten natuurlijk, met compressor en al (om gaten in de berg te boren zodat hij zich aan de berg kon vast maken) is hij in 1970 alsnog omhoog gegaan en dit keer stond hij wel zonder twijfel op de top. Zijn compressor schijnt nu nog 30 meter onder de top aan de berg te bungelen.
Zo, weer een paar ouwehoerverhalen aan elkaar gebreid, maar wat hebben wij eigenlijk gedaan in deze natuurparken? Wij hebben het bij wandelen gehouden. Allereerst zijn we naar Puerto Natales gegaan en hebben we 9 dagen door het Nationaal Park Torres del Paine gebanjerd. Dat houdt in dat je 8 nachten in een tentje moet pitten en veel eten moet mee nemen want in het park is niet veel te krijgen, tenzij je een dikke portemonnee mee neemt. Het sjouwen met de tent, slaapzak en het brandertje was het allemaal dubbeldik waard. Het weer was grotendeels prima, maar natte perioden komen altijd voor. Waar we niet op hadden gerekend was sneeuw, tja, dan blijkt tentdoek toch wel hele slechte isolatie eigenschappen te hebben. Met alle kleren aan alsnog bibberen in de slaapzak, hadden we toch maar die dikkere in Nederland aangeschaft. Maar het brandertje (insiders: kadogeld van het VEC) gaf ons warmte op de momenten dat we die het hardst nodig hadden. De natuur van het park is fantastisch, het komt zo uit het boek van de Lord of the Rings. Zeker als je bedenkt dat het gehele park door granieten torens van bijna 3 km hoog wordt gedomineerd en dat er dichte bossen, uitgestrekte velden, snel stromende rivieren en meren in verschillende kleuren voor komen.
Het park grenst aan de ´Campo de Hielo Sur´ (zuidelijk ijspak), na Antarctica en Groenland het derde grootste ijspak in de wereld. Het ijs is heel oud en compact en het bevat weinig zuurstof waardoor de gletsjers een blauwe kleur hebben. In het park kan je verscheidene uitlopers zien, van veraf, maar ook dichtbij. Op één punt keken we vanaf een bergpas neer op gletsjer Grey, met 30 km lengte de grootste ijsmassa die wij ooit in ons leven hebben gezien.
En we hebben veel van de Patagonische fauna gezien: condors, ganzen, spechten, vossen, guanaco´s (soort lama), ibissen, flamingo´s en een boel planten waarvan we de namen alweer vergeten zijn. Puma´s zijn we helaas niet tegen gekomen maar die schijnen nog wel eens laat in de avond nieuwsgierig bij je tentje langs te komen.
We hebben ook ons eigen lichaam beter leren kennen. Nee, niet wat jullie allemaal denken, we hebben het over de botjes in onze voeten. Na 135 km sjouwen schreeuwden ze om een flinke rustperiode, maar dat kon ons plezier na dit hoogtepunt niet meer vergallen.
Vlak over de grens in Argentinië (El Calefate) heb je een vergelijkbaar park, het eerder genoemde Los Glaciares. Hier kan je gletsjers bezoeken die als een van de weinige van de wereld nog steeds groeien. Van de Perito Moreno Gletsjer is de tong is bijna 5 km breed en 50 meter hoog. Je blijft op 200 meter afstand achter hekjes staan, dat is maar goed ook want tot 1988 overleden er gemiddeld 2 personen per jaar door vallend ijs. Maar ook op deze afstand maakt vallend ijs veel lawaai.
Iets noordelijker zijn we naar El Chaltén gegaan, een dorp met ruim 200 inwoners gesticht in 1985 aan de voet van de eerder genoemde berg Fitz Roy. Ook hier kan je wandelingen maken, toen onze voeten weer wilden hebben we het iets rustiger aan gedaan, 37 km in 3 dagen. Om toch iets te proeven van de klimsport hebben we een gletsjertocht geboekt die zelf niet zo spannend was, maar die ons wel de mogelijkheid gaf een verticale ijsmuur van 25 meter hoog te beklimmen. Tot twee keer toe heeft Michiel deze bedwongen, Gemma heeft ook deze muur beklommen. Onze techniek kon wat beter want we kregen zure armpjes en koude knokkeltjes, maar goh, wat is dit toch een leuke sport.
Na El Chaltén hebben we de bus genomen over Ruta 40 (voor die personen met een atlas erbij: via Tres Lagos en Perito Moreno naar Los Antiguos). Wat is hier zo leuk aan? Nou, 600 km gravel door een leeg landschap, alleen een paar estancias (boerderijen) tegen gekomen. Hobbelen voor ruim 12 uur, dwars door de ´outback´ van Argentinië. Op een gegeven moment loopt de weg door een oud vulkanisch gebied, we reden door een zanderig schilderij van witte, gele, rode, bruine en zwarte kleuren. Vervolgens zijn we de grens over gestoken naar Chile Chico en hebben we de Chileense variant genomen: de Carretera Austral (weg van het zuiden).
De Carretera Austral bestaat er dankzij ex-dictator Augusto Pinochet, wiens vijandschap naar Argentinië hem overtuigde dat een weg naar het zuiden door Patagonië de Chileense aanwezigheid er zou verstevigen. De aanleg begon in 1976 en pas in 2001 was de gehele weg gereed: ruim 1100 km (voornamelijk gravel) door de Andes van Puerto Montt naar Villa O´Higgins. De weg wordt in Chili vergeleken met een grote witte olifant, de aanleg heeft ruim 300 miljoen Amerikaanse dollars en een paar dozijn mensenlevens gekost, terwijl slechts enkele procenten van de bevolking er profijt van hebben. Maar tegelijk is het één van de meest gewilde reisdoelen in Chili geworden, wij hebben er dan ook ruim de helft van afgelegd: van Chile Chico via Rio Tranquilo, Coyhaique en Puyuguapi naar Chaitén. Vooral het stuk rondom het meer Lago General Carrera is heel erg ruig en is een aanrader voor iedereen. Maar trek er wel je tijd voor uit want het reizen gaat niet rap: over de gehele weg rijden slechts enkele minibusjes per week, we moesten regelmatig een paar dagen in een plaats wachten op vervoer naar het noorden.
Op zondagavond 8 dec zitten we in Chaitén en dan gaan we wat makkelijker reizen: we proberen een boot te nemen naar Isla Chiloe en trekken dan verder naar Puerto Montt en Bariloche in Argentinië. Maar daar hebben we het in een volgende mail wel over.
Wat is eigenlijk de top 10 van onze trip tot nu toe?
1 : De trek in Nationaal Park Torres del Paine (Chi)
2 : De pinguïns, orka´s, zeeleeuwen en walvissen bij Peninsula Valdès (Arg)
3 : De boottocht van Puerto Williams naar Punta Arenas (Chi)
4 : De trek in Nationaal Park Los Glaciares (Arg)
5 : De koers van de Argentijnse Peso (lekker Hollands)
6 : Aanwezig zijn in Puerto Williams (Chi)
7 : Ruta 40, 600 km gravelweg door Patagonië (Arg)
8 : Wandelen naar Lago Esmeralda en een trainingskamp voor husky’s nabij NP Terra del Fuego (Arg)
9 : Rondleiding door Teatro Colon in Buenos Aires (Arg)
10: De Jezuïetenkloosters in en rondom Cordoba (Arg)
En nu wederom de backpackerstatistieken:
Aantal dagen onderweg (zo 8 dec): 67.
Afgelegde afstand tot Chaitén (Chili): ca 8600 km
Aantal bezochte pensions/campings: 30
overgeven : G 3 (zeeziek), M 0
opstopping: G 1, M 0
dunne : G 0, M 2
De openbare toiletten van Zuid-Chili hebben vaak geen toiletpapier, dus wees voorbereid. Maar in de nationale parken is het pas echt ´back to basics´ ...
===========================
Waarom heeft Chili de vorm van een pepertje?
Hallo allemaal,
We beginnen deze mail weer met wat achtergrondinformatie, doorscrollen tot halverwege als je in tijdnood zit (oh gut, werk werk werk...)
Toen Chili in 1818 onafhankelijk van Spanje werd was het een gebied van slechts 1500 km lang ingeklemd tussen de Andes en de Stille Oceaan. De noordgrens was een oninteressante zandbak van Bolivia en Peru, de zuidgrens werd gevormd door de rivier Biobio, dat ligt pak hem beet bij de stad Concepcion. Daaronder leefden namelijk de gewelddadige Mapuche Indianen, zowel de Inca´s als de Spanjaarden waren het nooit gelukt deze heethoofden onder de duim te houden.
Al na 8 jaar na de onafhankelijkheid wordt Chili uitgebreid met Isla Chiloe. Toen Spanje uit heel Zuid Amerika was verdreven bleven deze eilanders vreemd genoeg trouw aan de Spaanse kroon. Chili trok de duimschroeven nog eens aan en toen de nood het hoogst was hebben de bewoners hun eiland zelfs aan de Britse kroon aangeboden! Maar de Britten wilden daar hun vingers liever niet aan branden dus werd Isla Chiloe alsnog door Chili geannexeerd.
Maar de volgende wapenfeitjes in de tweede helft van de 19e eeuw hebben Chili haar vorm van een 4000 km lang pepertje gegeven:
1: In die noordelijke woestijn (Atacama) bleek achteraf verdomd veel nitraat te zitten die in Europa goed kon worden verkocht als kunstmest. Dit was voor Chili genoeg reden om in 1879 een oorlog tegen Bolivia en Peru te beginnen, welke ze door een betere zeemacht wonnen. Bolivia verloor haar verbinding met de zee en Peru verloor twee provinciën. Tot de ontdekking van synthetisch kunstmest door Duitsland in de eerste wereldoorlog, heeft Chili echt bakken met geld aan deze nieuwe gebieden verdiend.
2: Tegelijk zat Chili angstig toe te kijken hoe Argentinië zuidwaarts door Patagonië trok. Bang dat de Argentijnen de hele zuidpunt van Amerika zouden opeisen besloot Chili toch maar de Rio Biobio over te trekken en een krachtmeting met de Mapuche Indianen aan te gaan. In tegenstelling tot de Inca’s en de Spanjaarden eeuwen ervoor ging dit landjepik dit keer lekker rap: zowel het automatische geweer als het prikkeldraad waren net uitgevonden. In 1881 is onder een boom in Mapucheland de wapenstilstand met de Indianen gesloten.
En die zuidpunt van Amerika leverde Chili trouwens ook geen windeieren. Iedere boot die tussen de Stille Oceaan en de Atlantische oceaan voer deed Vuurland aan waardoor transport daar vandaan lekker goedkoop was. Er werd een trits schapen uitgezet en eind 19e eeuw was Chili ´the leading partner´ (gaap) in de wol- en vleesindustrie. Maar toen in 1914 door Panama een gat werd gegraven (in een latere mail daar over meer) werd Vuurland weer even afgelegen als toen het werd ontdekt en was het ook daar uit met de handelspret.
Na de oorlog met Peru en Bolivia zat de marine van Chili een beetje uit hun neus te peuteren dus hebben ze in 1888 nog een leuke inpikactie uitgevoerd: Rapa Nui (zeg Raa-paa Noe-ie) ofwel Paaseiland werd ingelijfd. Het is een van de meest afgelegen eilanden ter wereld, midden in de Stille Oceaan, ontdekt in 1722 door de Hollander Jacob Roggeveen. Het eiland is vooral bekend door de ruim 600 gigantische stenen beelden die door de Polynesiërs uit de rotsen zijn gehakt en naar de stranden zijn versleept. En het bezit een absurd grote landingsbaan mocht de Space Shuttle op een verkeerd moment de dampkring induiken.
Maar genoeg ditjes en datjes over Chili, wat hebben we sinds de vorige mail allemaal uitgespookt:
We waren begin december in Chaitén (Chili) geëindigd en we wilden naar Isla Chiloe, shit, gaat de eerste boot pas over 6 dagen. Dan maar direct door naar Argentinië via Futalafeu. Bagger, gaat de eerst volgende bus pas over 5 dagen de grens over! Nou, dan maar liften. Vroeg op, zo vroeg zelfs dat we met de auto van het douanepersoneel naar de grens reden. Dat was effe persen, want twee Hollanders zijn toch iets groter dan de Chileentjes. Maar dikke pret op het douanekantoor, we kregen koffie met gebak. Ach ja, we moesten toch nog een kwartier wachten tot de grens open ging, dus daar hadden we wel tijd voor.
Neem de atlas erbij, we zijn noordwaards gereisd via Esquel, El Bolson, Bariloche, Villa Angostura naar San Martin de Los Andes. Vooral dit laatste stukje is erg de moeite waard, dwars door dichte bossen met vele meren. Het grensgebied van Argentinië en Chili daar wordt ook wel het merengebied genoemd, het wemelt er van de Nationale Parken. Een bonte verzameling van meren en bergen, de een nog schilderachtiger dan de ander: één groot Milkalandschap, een wereld volgens Bob Ross (je weet wel, die blije schilder met Afro-kapsel). In de winter perfect om te skiën want ze hebben genoeg boomsnippers aan de Japanse papierindustrie verkocht, en in de zomer ideaal om te vissen en te wandelen. Wij hielden het wederom bij dit laatste, we hebben weer naar een hele rits mirador´s geklauterd.
De volgende drie bezoekjes zijn de moeite waard om te vertellen:
Ten eerste zijn we in het NP Los Alerces naar één van de oudste bomen ter wereld gegaan, stammetjes bekeken van 50 meter hoog en 3600 ringetjes dik. Grappig is dat Darwin zijn kapitein in de officiële naam van de boom heeft vereeuwigd: ´Fitzroya Cupressoides´. Het indrukwekkendste was eigenlijk de boottocht en de wandeling naar die bomen toe, ze staan op erg afgelegen plekken. Wel hadden we last van een beetje erg irritante parkwachtster: ze sprak ons ouderlijk toe omdat we de groep hadden verlaten, maar op dat moment was ons Spaans natuurlijk plots heel slecht. Waarschijnlijk was ze bang dat we de bomen zouden aanraken (hebben we trouwens ook gedaan).
Ten tweede hebben we een riviertje bezocht die precies over de grens van twee stroomgebieden loopt. Heel interessant want op een gegeven moment splits de rivier zich, één deel stroomt via via naar de Stille Oceaan en de rest naar de Atlantische Oceaan. De naam van de rivier is heel toepasselijk Rio Partido (gedeelde rivier) en Michiel liet deze kans natuurlijk niet liggen om zijn plasje over twee oceanen te verdelen...
Tot slot hebben we weer eens ouderwets geboemeld, over de laatste 25 km van de Patagonië Express (bijnaam `La Trochita’ ofwel `de smalle’). Voor de liefhebbers van stoomtreinen in Patagonië een niet te missen ervaring, anders kun je dit het beste skippen en hoogstens het reisboek van Paul Theroux erover lezen.
Daarna hebben we de bus terug naar Chili genomen (via Puerto Montt) en hebben alsnog Isla Chiloe bezocht. Lekker centraal gezeten in het plaatsje Castro, en met kleine uitstapjes de omliggende dorpjes verkend. Het eiland staat bekend om zijn aparte architectuur, vooral de kerken zien er bijzonder uit met een interieur 100% van hout. Ook zien de haventjes er weer schilderachtig uit. Maar echt oud is alles niet want vuur doet het goed op hout. De catedraal van Castro (uit 1910, volledig hout, bedekt met golfplaten van lichtgeel en lila) hebben we met kerstavond bezocht, maar Michiel had het pand na verwerking van de eerste indrukken ruim voor het einde verlaten.
Op onze weg naar Santiago hebben we nog een stop gemaakt in Temuco. Daar hebben we natuurlijk de gedenkwaardige boom bezocht waar de Mapuches zich in 1881 hebben over gegeven. Ook grappig om daar te bezoeken is de veemarkt met boeren in typisch Chileense kledij. Het boerenleven is duidelijk hard, helaas ook voor de dieren. Trappen, prikken en slaan, het hoort er kennelijk gewoon bij. Dierenbescherming kan hier nog veel oppakken.
In Santiago gaan we niet ons nieuwjaar vieren, nee, we gaan naar een plek die reeds eerder in de mail is vermeld: Paaseiland. We vliegen op 28 december heen en komen op 4 januari weer terug. Maar daarover zullen we jullie in een volgende mail bijpraten.
Wat is eigenlijk de top 10 van onze trip tot nu toe?
1 : De trek in Nationaal Park Torres del Paine (Chi)
2 : De pinguïns, orka´s, zeeleeuwen en walvissen bij Peninsula Valdès (Arg)
3 : Aanwezig zijn in Puerto Williams en de boottocht naar Punta Arenas (Chi)
4 : De trek in Nationaal Park Los Glaciares (Arg)
5 : De koers van de Argentijnse Peso (lekker Hollands)
6 : Ruta 40 en de Camino Austral, 1200 km gravelen door Patagonië (Arg/Chi)
7 : Wandelen naar Lago Esmeralda en een trainingskamp voor husky’s nabij NP Terra del Fuego (Arg)
8 : De wandeling en boottocht door Nationaal Park Los Alerces (Arg)
9 : Rondleiding door Teatro Colon in Buenos Aires (Arg)
10: De Jezuïetenkloosters in en rondom Cordoba (Arg)
En nu wederom de backpackerstatistieken:
Aantal dagen onderweg (za 28 dec): 87
Afgelegde afstand bus-boot-trein tot Santiago (Chili): ca 11550 km
Aantal bezochte pensions/campings: 39
Waarvan predikaat tevreden/goed: 17/12
En de stoelgangcumulatieven Gemma/Michiel:
overgeven: 3/0; opstopping: 1/0; dunne: 0/3
Ook leuk, het aantal nieuwe stempels in ons paspoort: 17
We sluiten af met natuurlijk de beste wensen voor 2003!
Groetjes van Michiel en Gemma
===========================
Een spetterend einde van Argentinië
Hallo allemaal,
Het was een heel eind om naar Paaseiland te vliegen en de grote vraag is natuurlijk: was het allemaal de moeite waard geweest? Nou, reken maar van si porque Paaseiland staat ahora con stip op numero tres in onze top diez (ola, poco Español!)
De eerste vraag luidt: Hoe geïsoleerd ligt Paaseiland?
Beeld jezelf in op een eiland zo groot als Texel met totaal ongeveer 2700 mensen. Het eerstvolgende gehucht is het eiland Pitcairn, daar wonen 50 nakomelingen van de muiters van het schip ´The Bounty´. Het eilandje ligt op een afstand Texel - Napels. Pas als je 3600 km reist, dan kom je inwoners van Tahiti of Chili tegen, voor je gevoel is dat van Texel naar Turkije.
De tweede vraag luidt: Wat heeft de mens daar ooit te zoeken gehad?
Een clubje Polynesiërs is met een aantal kleine bootjes en met veel vette mazzel daar ongeveer 900 jaar geleden gestrand.
En tot slot willen jullie weten: Wat heeft de mens daar allemaal uitgespookt?
De Polynesiërs die op het eiland strandden hadden direct door dat het voor hun onmogelijk zou zijn om ooit terug te gaan naar de eilanden waar ze van waren vertrokken. Om toch een band met het verleden te houden begonnen ze met het bouwen van ceremoniële platformen (aku) met beelden (moai) om hun voorouders te eren. Iedere latere familielijn kreeg zo ook zijn eigen moai. En nu komt ie, zoals altijd met de mens mot ´t alleen maar groter en zwaarder worden om niet voor een concurrerende familie onder te doen. De grootste moai die ze uit vulkaanrots hebben gehakt, versleept en opgericht was 10 meter hoog en tientallen tonnen zwaar. De grootste onafgemaakte moai die nog in een groeve ligt is 20 meter lang en zou half zo zwaar als een Boeing 747 wegen!
Je begrijpt wel dat het transport en het oprichten van die beelden loeizwaar werk was, na een paar honderd jaar stond geen boom meer rechtop op het eiland. En hoppa, een vruchtbaar eiland erodeerde tot een dorre rots midden in de oceaan. Als ratten zaten ze in de val: de duizenden monden konden niet meer voldoende worden gevoed.
Dat werd dus hard knokken om de laatste vruchtbare gronden van het eiland, en soms diende een concurrerende familie zelf als grondstof om te overleven. Alle ceremoniële platformen werden verwoest en dit gekloot ging door tot er nog maar een paar honderd mannen en vrouwen op het eiland over waren.
Die konden het wel goed met elkaar vinden dus de rust keerde terug, mede door een nieuw geloof dat ze verzonnen. Het eiland herstelde langzaam en de bevolking groeide weer tot een paar duizend man, maar die beelden van hun voorouders hebben ze nooit meer aangeraakt.
De cultuur stierf definitief uit toen in 1862 Peru het eiland leeg plukte voor slaven in de kopermijnen. De laatste inwoners werden nog door missionarissen tot het Christendom bekeerd, maar in 1888 was het voor Chili kat-in-het-bakkie om het eiland in te pikken. De ruim honderd eilanders werden `opgesloten’ in het dorpje Hanga Roa en de rest van het eiland leende Chili uit aan Franse projectontwikkelaar die er een grote schapenfarm (weer die schapen, zucht) van maakte.
Pas als na 40 jaar een Paaseilander de moed heeft die Fransoos om zeep te helpen heeft Chili door dat ze iets anders met het eiland moeten doen: schapen van het eiland, dan maar een nationaal park. Vanaf dat moment worden de ceremoniële platformen door buitenlandse archeologen onderzocht en gerestaureerd, en begint ook de eerste serieuze reconstructie van de geschiedenis van het eiland. Die heb je nu net in een notedoop gelezen.
Paaseiland was ons eerste contact met de subtropen: ontvangst op het vliegveld met tropisch geklede dansende vrouwen en mannen, met bloemen in het haar en kettingen van schelpen en veren om de nek, met hier en daar tatoeages. Gemma kreeg meteen een bloemenkrans om haar nek omgehangen, heel schattig.
Maar ook: oppassen met salades en bepaalde ongedierte zien er iets groter uit. Het eerste hebben we met een dagje ziekbed moeten bekopen (suf), voor het tweede zijn we van ellende van de kakkerlakken naar een ander pension verkast. Meteen ook de kampeerplannen laten varen want die klote beesten komen als een plaag over het hele eiland voor.
Na ons ziekbed hebben we nieuwe plannen gemaakt om het eiland te bekijken. Een 4WD huren voor twee dagen bleek uiteindelijk de beste optie te zijn, we hebben weinig paadjes op het eiland ongemoeid gelaten.
De mooiste foto´s leverden de gerestaureerde platformen op, in de laatste decennia zijn ruwweg 40 van de 600 moai’s opnieuw opgericht. Vooral het strand van Anakena was voor ons een klein paradijsje, we zijn er totaal 3 keer heen gereden. Daarnaast liggen er ongeveer 400 moai’s in en rond de groeve van de vulkaan Ranu Raraku, die waren al van tevoren uitgehakt maar kennelijk nooit over het eiland getransporteerd: de rekening was nog niet betaald zullen we maar zeggen. Hier vind je vele beelden die deels in de grond staan en over de zee uitkijken.
We hebben ook ons oud op nieuw in het dorpje Hanga Roa gevierd, op zich niet spectaculair (geen vuurwerk, mag niet in vliegtuig worden aangevoerd) maar wel apart. Nieuwjaar werd in een heerlijk restaurant door een tropisch geklede dame ingebuikdansd, daarna zweepte een bongobandje de toko verder op tot grote hoogte (net niet dus). Afsluiting voor ons was in een lokale disco (Paaseiland heeft er zelfs 2!) waar van kind tot bejaarde op en rond de dansvloer zich vermaakten. En dat de Paaseilanders van dansen houden hebben we ook hier gemerkt, nog nooit heeft Gemma zoveel aanzoeken gehad. En frisdrank koop je in anderhalf literflessen, bier in literflessen. Wel opgeven hoeveel plastic bekertjes je erbij wilt hebben. Tevreden liepen we om 4 uur in de nacht onder een kraakheldere sterrenhemel over krakende kakkerlakken terug naar het guesthouse.
Een week op Paaseiland is meer dan genoeg, met schelpenkettingen om de nek vlogen we terug naar het continent. Paar dagen Santiago deed ons goed al gaven de stapels werkloze Peruanen in de nacht de stad niet een echt veilig gevoel. Mooie musea rond het centrale plein, het museum over Pre-Columbiaanse kunst is echt een aanrader, ook deel 2 van Lord of the Rings trouwens.
Valparaiso is wel een grappig stadje aan de kust van Chili, een stad zo groot als Eindhoven die tegen een berg is aangeplakt. Vervoer wordt makkelijker gemaakt met zogenaamde funiculars, kabeltreintjes, die al ruim 100 jaar lang dagelijks over de hellingen rammelen. Michiel zat die dag extra lekker in zijn sas laten we maar zeggen. Een plek die je zeker niet mag missen is het voormalig huis van Pablo Neruda, diplomaat, dichter en Nobelprijswinnaar van de literatuur in 1971. Zijn pandje is door een Spaanse architect ontworpen, het is heel speels van opzet, fantastische uitzichten over de stad en de zee.
We zijn ook nog een paar uurtjes naar Viña del Mar gegaan, maar oef, wat een saaie badplaats, we waren blij dat we daar dezelfde avond uit vertrokken.
Sterker nog, we hadden het weer een tijdje gehad met Chili en gingen voor de zoveelste keer de grens over met Argentinië. Iedere weg door de Andes is gaaf, deze keer slingerden we omhoog door 29 haarspeldbochten en op ruim 3000 meter hoogte staken we door een tunnel de grens over. Vlak over de grens hebben we de Puenta del Inca bezocht, een natuurwonder van Zuid Amerika. Het is een natuurlijke rotsbrug (maatje kleiner dan Vallon Pont d´Arc) waar je overheen kunt lopen. De aanwezige warmwaterbronnen geven de brug alle mengkleuren van geel, groen, rood en wit.
Een paar uurtjes doorwandelen en we keken naar de hoogste berg van het westelijk en zuidelijk halfrond: de Aconcagua (6961 m). In de 19e eeuw reeds beklommen, de relatief lage moeilijkheidsgraad van de beklimming trekt veel onervaren klimmers aan. Deze berg piekt daardoor ook met de volgende statistieken: van iedere 8 klimmers halen gemiddeld slechts 2 de top, een ander eindigt in een bodybag. We lieten ons niet verleiden en hebben alleen op afstand foto´s gemaakt.
Mendoza is het wijncentrum van Argentinië, dus na het verplichte rondje musea in de stad hebben we 3 bodega’s bezocht. Drie keer in rap Spaans uitleg gekregen over het wijnproces (boeien) en drie keer lekker wijn geproefd, daar kwamen we immers voor. De laatste bodega die we bezochten was Lopez, een gigant die zijn gekurkte flesjes ook naar Nederland verscheept. Die smaakte wel aardig dus check voortaan effe het etiket als je een Argentijns wijntje uitzoekt.
Trouwens, W&M hebben voor hun trouwen in Mendoza ook een wijntje uitgezocht, van onze belastingcenten is de hele jaarproductie van een naastliggende bodega naar Amsterdam versleept. En nu we het toch weer over Maxima hebben, wij weten nu zeker dat ze fout is geweest bij het verlaten van Bea´s uitrit. We weten dat een rijbewijs hier zonder examen door de politie wordt afgegeven, alleen voor een internationaal rijbewijs moet er wat geld over de tafel en wordt er een testje afgenomen. Maar we hebben hier geen enkele lesauto gezien, het rijgedrag hier is zeker niet de Nederlandse standaard.
Nachtbus naar Tucuman, 1000 km naar het noorden, we willen namelijk wat meer tempo maken anders komen we nooit uit dit fantastisch reisland. Het noordwesten van Argentinië bevat de oudste koloniale nederzettingen en het bezit fantastische valleitjes om doorheen te rijden. We zijn via Cafayate (weer 3 bodega’s bezocht, hik) en Salta naar Jujuy gereisd.
Nog meer verhalen? Jawel, we hebben onze eerste Incaruïnes bezocht, zoals de landbouwterassen van Coctaca (flop!) en het dorp Quilmes (top!)
Quilmes is heel mooi gerestaureerd, het ligt tegen de berg aan met een tweetal forten ter verdediging. Een hele mooie wandeling van fort naar fort over de berghelling gemaakt, wederom een echte aanrader. Quilmes is trouwens ook de naam van een heel bekend biermerk in Argentinië welke Heineken al een paar jaar wil overnemen. Begin 2003 is die overname definitief afgeketst dus moeten ze hun bier elders gaan brouwen. Maar Heineken bier is in Chili en Argentinië ruim voorhanden, die boeren hier goed. Ook Bols trouwens, wie had ooit gedacht dat je hun likeurtjes en zelfs jenever hier kan kopen. Die flessen kan je hier namelijk gewoon in de Appie Heijn kopen, yep, die zit hier ook alleen heet hun toko in Chili Santa Isabel en in Argentinië Disco.
Nog meer Neerlands trots hier in Zuid Amerika? Veel oranje leeuwen (ING) in de grotere steden, ABN-AMRO zit er ook wel eens, en Shell verkoopt zijn brandstof hier heel goed. Op Paaseiland hebben ze met één pompstation zelfs een monopolie! En het licht tijdens deze crisis wordt meestal nog door peertjes, buisjes en staafjes van Philips geleverd.
In Cafayate zijn we nog tegen een Nederlandse kunstenares aangelopen die al 20 jaar in Argentinië woont. We zijn met een zoon van haar met een aanhanger bakstenen gaan halen in een dorpje 25 km verderop voor een uitbouw aan haar huis: een nieuw toilet. Tijdens het versjouwen van die stenen vertelde haar zoon ons in gebroken Nederlands een leuke legende (hoog scrollniveau!) die we jullie niet willen onthouden. Het speelt zich af rond de onafhankelijkheid van Argentinië als de grens met het Spaanse rijk potdicht zit. Er is vlak bij de grens een dorpje die zich heeft gespecialiseerd in de smokkel, als dekmantel wemelt het van de casino´s en hoerenkasten in dat dorp. Niet echt christelijk dus, maar dat trok God recht: toen er een grote aardbeving kwam in het gebied, scheurde de aarde open en het hele dorp verdween onder de grond. Maar nu wilde dat vlak voor de aardbeving twee prostituees wandelend op weg waren naar de stad Salta, en zij versteenden tijdens de aardbeving waardoor ze nu slechts één stap per jaar kunnen maken. De legende vertelt ons dat als de twee dames Salta bereiken, deze stad dan letterlijk zal opschudden. We kregen geen echt antwoord op onze vraag of dit juist goed of slecht voor de stad is.
In Salta hebben we met een kabelbaan een bultje bestegen voor uitzichten over de stad en we vervolgen in Jujuy met een bezoek aan een deur waar generaal Lavalle in 1841 is gedood. Dit is ook wel een apart verhaal wat leuk is om te vertellen (scrollen!!):
Lavalle was één van de grootste helden van Argentinië tijdens de onafhankelijkheidsstrijd tegen Spanje en de er op volgende oorlog tegen Brazilië. Doordat hij echter ook de gouverneur van Buenos Aires had afgezet en liet executeren werd hij vogelvrij verklaard door de andere Argentijnse provincies. Hij hield zich dus wijselijk 10 jaar schuil in Uruguay maar ambitieus als hij was besloot hij in 1839 toch een gooi te doen naar het hoogste ambt in Argentinië. Dat kon echter alleen door een militaire strijd aan te gaan met de toenmalige dictator Rosas. Helaas werd hij twee jaar later bij een veldslag definitief verslagen en was hij met zijn 600 man sterke leger genoodzaakt te vluchten, dit keer naar Bolivia.
In Jujuy, de laatste grote stad voor de grens, zocht Lavalle met enkele getrouwe volgelingen onderdak in La casa de los Zenarruza. Voor het huis ontstond echter een gevecht met het federale leger waarbij Lavalle per toeval dodelijk werd getroffen: volgens de overlevering zou de kogel door een gat van de poort van het huis zijn geschoten. Het federale leger was zich echter zich niet bewust dat Lavalle die dag in dat huis vertoefde, laat staan dat ze wisten dat ze hem hadden gedood.
De trouwste volgelingen zijn met het lijk van Lavalle uit Argentinië gevlucht. Dat was in die tijd een smerig klusje want zijn lijk begon al na enkele dagen lekker te stinken. Tijdens de vlucht waren ze genoodzaakt al het rottende vlees van het lijk te snijden en de botten te reinigen. In Bolivia aangekomen hebben ze de botten laten bijzetten in een kerk in Potosí.
Daar liggen ze nu echter niet meer, nadat de dictator Rosas werd afgezet zijn in 1858 de resten van Lavalle alsnog met volle eer herbegraven op de nationale begraafplaats in Buenos Aires.
Dat was een leuk verhaal maar we gaan snel verder: in Purmamarca hebben we een berg gezien die uit 7 verschillende kleuren bestaat en in Tilcara hebben we een mooi museum met Incamummies bezocht. We zijn ook effe over de steenbokskeerkring gereden waar een oer lelijke betonnen zonnewijzer staat, tot slot hebben we de verkiezingsuitslag van Nederland 2 live op internet gevolgd.
Aiaiai, als we hier van verveling in de avond Nederlandse televisie gaan kijken, dan wordt het de hoogste tijd om een ander land op te zoeken. We namen de nachtbus van Salta naar Asunción, de hoofdstad van Paraguay.
Paraguay heeft zoals veel andere landen hier een rijke historie aan dictators. De langstzittende was Stroessner (yep, Duitse komaf) die dankzij 8 frauduleuze verkiezingen 36 jaar aan de macht is geweest. Hij moest echter het veld ruimen voor zijn schoonzoon toen die meer vriendjes bij het leger had.
In de 19e eeuw waren ze ook lekker bezig: papa Lopez heerste van 1840 tot 1862, en zoonlief (Lopez II) nam het roer van hem over. Die eikel dacht een even groot strateeg als Napoleon te zijn en begon een oorlog tegen Brazilië, Argentinië en Uruguay tegelijk! Dat ging niet goed, hij riep als laatste redmiddel alle kinderen van 12 tot 16 jaar onder de wapenen, maar dat bleek bij een veldslag op 15 augustus 1869 pure zelfmoord. Paraguay werd de pan ingehakt en verloor een boel land, en van de 400.000 zielen bleven er na de oorlog 192.000 vrouwen en slechts 28.000 mannen over, van de laatste alleen kinderen en kreupele bejaarden.
Die dag is sindsdien in Paraguay ´de dag van het kind´ en bij het graf van de onbekende soldaat in het Pantheon van Asunción ligt ook een urn van een onbekend kindsoldaat. In een tombe ernaast liggen Lopez I & II. De ironie is dat het Pantheon hier een kopietje is van Les Invalides in Parijs, waar echter wèl een groot strateeg begraven ligt.
Asunción is zelf een plezierige stad om door heen te wandelen, maar om nu te zeggen een topstad om te bezoeken, nee. Boek er geen vlucht heen, er zijn betere plaatsen te bezoeken. Grappig was dat we als enige in een hotel zaten en dat de eigenaar het weekend weg ging. Verzoeke bij vertrek de voordeur op slot doen en de sleutel onder de deur te schuiven!
Paraguay kent veel Duitse gemeenschappen die al generaties oud zijn, de meesten zijn zogenaamde Mennonieten-kolonies op het platteland. We hebben met enkelen gesproken en ze spreken een apart soort Duits, vergelijk het maar met de taal Afrikaner als je een Zuid Afrikaan in het Nederlands aanspreekt.
Veel van die Duitse gemeenschappen zitten in de provincie Missiones, zo genoemd naar de 30-tal missiedorpen die de Jezuïeten in de 17e eeuw hebben gesticht. De Jezuïeten leerden de Indianen van alles, ze lieten ze huizen en kerken bouwen van steen, katoen verbouwen, kleding weven, muziek maken, ijzer smeden etc. Op een gegeven moment werkten er ruim 100.000 Indianen vrijwillig in 30 gesloten gemeenschappen samen met de Jezuïeten. Maar de Spaanse koning vond dat het werk van de Jezuïeten niet strookte met de gewenste gang van zaken in de Spaanse kolonies, dus el rey verbood in 1767 de Jezuïeten toegang tot zijn grondgebied. De Franciscaners en de Dominicaners namen de gemeenschappen over maar die waren het brood bakken verleerd, dus de Indianen trokken weer terug de jungle in.
Wat nu rest zijn indrukwekkende ruïnes van die dorpen, we hebben de 3 mooiste bezocht: in Paraguay Trinidad en Jesús, in Argentinië San Ignacio Miní. De laatste is bijna de gehele 19e eeuw verloren geraakt in de jungle tot deze in 1897 werd herontdekt. Maar de twee in Paraguay bevielen ons stukken beter, we hadden de gehele ruïne voor ons zelf want toerisme is in Paraguay bijna onbekend.
De watervallen van Iguaçu was onze laatste stop in Argentinië, het zijn de grootste watervallen van het hele continent, ontdekt door een Spanjool in 1541. Toen President Roosevelt 4 eeuwen later deze bezocht was hij zo onder de indruk dat hij de Niagara zielig noemde. Even inbeelden: gemiddeld stroomt er 1500m³/sec naar beneden maar in het regenseizoen is dat makkelijk het 4-voudige: dan dondert iedere seconde een voetbalveld met 1 meter water over het 2½ km brede randje 80 meter naar beneden. Iguaçu is gewoonweg een monster, het centrale gedeelte van de waterval wordt niet voor niets de ´strot van de duivel´ genoemd. Er stuift zoveel water op dat je ten eerste zeiknat wordt, ten tweede heerst er een microklimaat dat allerlei vlinders (500 soorten) en vogels aantrekt, gewoon fantastisch. De wandelingen die we er konden maken hielden ons makkelijk een halve dag bezig. In de middag zijn we nog naar een afgelegen watervalletje gelopen waar we lekker hebben gezwommen en een beetje harde rugmassage hebben genomen. Iguaçu is simpelweg een topbestemming, op nummer 4!
We hebben totaal 2 maanden door Argentinië gereisd, een maand langer dan voorzien, het is echt een topland gebleken om te bezoeken. Nu zitten we in het plaatsje Foz do Iguaçu in Brazilië en zijn we onderweg naar Rio...
Afsluiten die zaak, wat is de top 10 van onze trip tot nu toe?
1 : De trek in Nationaal Park Torres del Paine (Chi)
2 : De moai´s op Paaseiland in de Stille Oceaan (Chi)
3 : De watervallen van Iguaçu (Arg/Bra)
4 : De pinguïns, orka´s, zeeleeuwen en walvissen bij Peninsula Valdès (Arg)
5 : Aanwezig zijn in Puerto Williams en de boottocht naar Punta Arenas (Chi)
6 : De trek in Nationaal Park Los Glaciares (Arg)
7 : Ruta 40 en de Camino Austral, 1200 km gravelen door Patagonië (Arg/Chi)
8 : Wandelen naar Lago Esmeralda en een trainingskamp voor husky’s nabij NP Terra del Fuego (Arg)
9 : De ruïnes van de Jezuïeten in Missiones (Par/Arg)
10: De wandeling en boottocht door Nationaal Park Los Alerces (Arg)
En nu wederom de backpackerstatistieken:
Aantal dagen onderweg (vr 31 jan): 121
Afgelegde afstand bus-boot-trein tot Foz do Iguaçu (Bra): ca 16500 km
Aantal bezochte pensions/campings: 53
Waarvan predikaat tevreden/goed: 30/12 (rest was dus echt slecht!)
En de stoelgangcumulatieven Gemma/Michiel:
overgeven: 4/1; opstopping: 1/0; dunne: 1/5
Het aantal stempels in ons paspoort: 27
Vaste prik, de ondervonden kwaliteit van het openbare sanitair:
Op heel Paaseiland slechts één openbaar toilet gevonden (het strand van Anakena) en die was verzorgd met papier, water en zeep.
Ook de openbare toiletten van Santiago (probeer de shopping malls) waren schoon en verzorgd met papier.
De toiletten op de lange afstandsbussen van Argentinië zijn gewoon ranzig, ophouden tot de bus stopt!
Ook boeien, de top 3 van een willekeurig internetcafé in Zuid Amerika:
1 Counterstrike; 2 Hotmail; 3 Age of Empires.
En het is hier minimaal 20°C in de nacht (pfff)
Nu is de mail echt af.
Groetjes van Michiel en Gemma
===========================
Hallo allemaal,
We hebben hier in Brazilië niets aan onze Spaanse woordjes, dat hebben we deels te danken aan Paus Alexander VI. Toen Columbus in 1492 nieuw land vond, schreef deze Spaanse Paus direct een bul uit die de Spanjaarden de alleenheerschappij gaf op praktisch al het onontdekte land 480 km ten westen van de Kaapverdische eilanden, zeg alles aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. Portugal mocht van de Paus in de rest van de wereld blijven winkelen.
Koning Joao van Portugal was niet echt in zijn sas want toen de grootte van het nieuwe Amerika duidelijk werd begreep ie dat er voor hem alleen kruimelwerk overbleef. Om alsnog zijn deel van de taart op te eisen klopte ie bij de achterdeur van zijn buurman aan. Na een flinke vreet-, zuip- en vrijpartij in de Spaanse stad Tordesillas in 1494 komen de twee koningen overeen om de grens een tikkie verder op te schuiven.
Dus met goedkeuring van Spanje en het Vaticaan begonnen de Portugezen rond 1500 de oostkust van Zuid Amerika te koloniseren. Het eerste handelsproduct wat ze naar Europa transporteerden was de houtsoort `pau brasil’ welke een rode kleurstof bevat. Deze boom is nu bijna onvindbaar maar het heeft in ieder geval de kolonie haar naam gegeven. Suiker leverde echter veel meer cruzados op in Europa dus spoedig was de noordoostkust van Brazilië gevuld met suikerplantages. Omdat Portugal geen greep op de Indianen kon krijgen om ze op de plantages te werk te zetten, begonnen ze massaal slaven uit Afrika te halen.
Die grens met het Spaanse rijk werd door de Portugezen vrij ruim ingevuld, Spanje maakte zich daar niet echt druk om want Novo Mundo was groot genoeg. De Engelsen, Fransen en Hollanders maakten zich echter wel druk om die verdeling, de eerste twee waren driftig bezig om in de Cariben en Noord Amerika hun plekje op te eisen.
Maar de Hollanders hadden met de West Indische Compagnie de suiker- en slavenhandel van Portugal op het oog. Vanaf 1630 vielen ze de Portugese provincies aan en in 1638 heersten ze over de noordelijke helft van Brazilië en controleerden ze de beste suikerplantages. Het lukte ze ook nog om de belangrijkste slavencentra van de Portugezen in Afrika in te pikken waardoor de WIC voor korte tijd heer en meester over de Atlantische Oceaan was. Ze had haar hoofdkwartier in Recife, met als gouverneur de zeer bekwame Johan Maurits van Nassau.
Als deze echter in 1644 terug naar de Republiek werd gefloten omdat men zijn ambities iets te groot vond worden, begon de WIC controle over haar kolonies te verliezen. Stuk voor stuk verloor de WIC haar forten, in 1654 geeft ze zich in Recife over aan de Portugezen en de WIC kon vanaf dat moment net zo goed haar kasboeken sluiten.
Hiermee is het verhaal niet helemaal afgelopen, (scrollen!) want op 6 augustus 1661 sloten de Hollanders met de Portugezen in Den Haag een verdrag waarin stond dat we voortaan van Brazilië af zouden blijven, maar dat Portugal daarvoor wel de WIC voor veel handel (suiker, zout en hout) en een gigantisch bedrag schadeloos moest stellen. Totaal 4 miljoen cruzados of 8 miljoen florijnen, dat zou tegenwoordig 650 miljoen Euro zijn! Als reactie op deze deal werden in diverse steden in de Republiek spontaan feesten gehouden. In Amersfoort verliep het feest wel heel vreemd want Everard Meijster wist een groep stadsgenoten zo knetter te krijgen een zwerfkei de stad in te trekken en op de Varkensmarkt te plaatsen: sindsdien heten de Amersfoorters tegen hun zin keientrekkers. Uit schaamte begroef men de kei in 1674 en deze werd pas in 1903 opgegraven en alsnog op een voetstuk geplaatst maar nu dwalen we echt enorm af met dit verhaal...
Brazilië leverde Portugal een enorme rijkdom, er is een overvloed aan goud en edelstenen, en de kolonie leverde naast suiker ook koffie. Het Portugese hof zat er al geruime tijd aan te denken om zijn hele rijk niet meer vanuit Lissabon maar vanuit de veel rijkere kolonie te besturen. Het gebanjer van Napoleon door Europa was de laatste druppel om het plan uit te voeren: onder bescherming van de Engelse vloot verplaatsten de Portugezen hun complete hof in 1808 naar Rio de Janeiro.
Maar na de nederlaag van Napoleon bleek de druk om terug naar Lissabon te gaan toch wel erg groot, dus in 1821 stak het gehele circus de Atlantische plas wederom over. Behalve de zoon van de koning, die bleef achter als regent.
En dat zoontje flikte een huzarenstukje: een jaar later liet hij zich uitroepen tot keizer Pedro I van een onafhankelijk Brazilië. Wat maakte het een huzarenstukje? Ten eerste bleef de hele Portugese kolonie geheel (het Spaanse rijk is opgebroken in een 20-tal republieken), ten tweede is er geen druppel bloed gevallen (de rest van Amerika moest er hard voor vechten), ten derde werd het land als enige in Zuid Amerika een monarchie (en Pedro I werd na het overlijden van zijn vader alsnog koning van Portugal).
Maar het zat Pedrootje umo de eerste jaren niet mee, zeker niet als hij ook nog met de Braziliaanse vrouwtjes ging rommelen: aftreden dus en je door je 5-jarig zoontje Pedro II op laten volgen, zo gaat dat in een monarchie. Als deze 14(!) jaar is kreeg hij alle volmachten, de 50 jaren dat hij vervolgens aan de macht is worden algemeen gezien als de welvarendste periode voor Brazilië. Hij was liberaal, geleerd en stimuleerde vernieuwingen. Hij bezocht bijvoorbeeld de Philadelphia Exposition in 1876 waar Alexander Graham Bell zijn telefoon demonstreerde. Pedro II was de aller eerste die aandelen kocht in de nieuwe Bell Telephone Company en hij liet de uitvinding meteen installeren in zijn zomerverblijf.
Maar hij was zo vernieuwend dat hij van zijn eigen Brazilië een republiek maakte. Zijn laatste actie (eigenlijk van zijn dochter) was het afschaffen van de slavernij in 1889, daarna kon de keizerlijke familie meteen de koffers pakken en naar Frankrijk afreizen. Pedro II overleed twee jaar later in Parijs.
Vernieuwing lijkt wel het handelsproduct van Brazilië te zijn, het staat niet voor niets in de vlag (Ordem e Progresso). De auto´s rijden hier als enige van de wereld op het natuurproduct alcohol (met 20% benzine om een koude motor op te starten) en eind jaren 1950 bouwt men een gloednieuwe hoofdstad in het midden van het land: Brasilia. Dat was meteen het startschot voor nog meer overmatige overheidsuitgaven zoals de grootste waterkrachtcentrale ter wereld en 1000-en kilometers amper bereden autoweg door de Amazones. De laatste jaren zit het niet mee met de vooruitgang want de economie ligt op zijn gat en geen enkel land wil nog geld lenen aan Brazilië.
Maar toeristen zoals wij brengen nog wel harde valuta in het land en waar hebben wij dit allemaal gespendeerd? Na de watervallen van Iguaçu hebben we een bezoekje gemaakt bij die grootste waterkrachtcentrale ter wereld, de Itaipu dam die met 12.600.000 kW praktisch geheel Paraguay en een kwart van Brazilië van stroom voorziet. Veel beton, heel indrukwekkend, maar beton zouden we wel vaker gaan zien in Brazilië.
In Iguaçu hebben we een vogelpark bezocht die kenners de mooiste van héél Zuid Amerika vinden. Daarna hebben we de bus naar Curitiba genomen welke volgens onze reisgids (Footprint) één van de schoonste steden van Zuid Amerika. Nou schoon was hij zeker en er waren veel aparte parken om te bezoeken. En het openbaar vervoer, daar kan iedere wereldstad een puntje aan zuigen, heel overzichtelijk, een soort metrosysteem met gescheiden busbanen, moderne bushaltes waar je voor het instappen je kaartje koopt. In Curitiba hebben we ook nog gevreten in Madolosso, met 4600 stoelen de één na grootste Italiaan ter wereld: all-you-can-eat inclusief wijntje voor iets van 6 euro per persoon. We hebben een 10-tal pastasoorten op ons bord laten serveren en we zijn met buikpijn naar bed gegaan.
De volgende dag hadden we geen trek in ontbijt en dat is jammer want het ontbijt in Brazilië is super! Naast het bekende broodje met koffie serveren ze vaak gebakjes, zoetwaar en vooral fruit, zoals meloenen, papaya, ananas, mango en soms nog vreemdere smaakjes. Heerlijk! Lunch en avondeten halen we vaak in een buffetrestaurant waar ons bord wordt afgewogen voordat we aanvallen: we betalen dus per gewicht, ideaal als je weinig trek hebt.
We zijn naar Paranagua aan de kust gereisd via een mooi spoorlijntje (aanrader!) en hebben vervolgens een paar dagen op het natuurreservaat Ilha do Mel gelegen. Ook al hou je niet van stranden, hier in Brazilië genees je daarvan. Postkaartstranden, fantastisch water, gewoon heerlijk. Wel goed insmeren anders blijf je langer dan gepland op het eiland. Wij konden van de pijn onze rugtas niet meer tillen en hebben een paar dagen later velletjes liggen trekken.
Sao Paulo, aiai, een demonstratie van de 3 grootste hobby´s van de Brazilianen: bekistingen timmeren, staal vlechten en beton storten. Er is er maar ééntje in Brazilië die er daadwerkelijk een kunst van heeft gemaakt: Oscar Niemeyer. Voor iedere niet-architect die hem nog niet kent, leer hem kennen want zijn werken zijn wereldberoemd en echt de moeite waard.
Sao Paulo is dus niet een echt leuke stad, al waren het MASP (Museo Arte Sao Paulo) en het slangenmuseum Butante goede plekken om te bezoeken. We sliepen trouwens in de wijk Libertade waar de grootste Japanse gemeenschap buiten Japan woont, dus voor de verandering Japans gegeten.
Tussen Sao en Rio ligt aan de kust een schilderachtig plaatsje, Paraty, wel een aanrader. Een oud koloniaal stadje, met een paar lekkere stranden in de baai en leuke watervalletjes in het binnenland. Hé, een waterval waar je vanaf kan glijden, ongeveer 15 meter lang. Dat heeft Michiel natuurlijk een paar keer uitgeprobeerd totdat zijn grote teen met grote snelheid tegen een steen werd geparkeerd. Daar heeft hij 3 weken lang nog last van gehad.
Na Paraty zijn we weer naar een tropisch paradijs gegaan, Ilha Grande, volledig bedekt door Atlantisch regenwoud. Nog mooiere stranden, maar ook iets drukker want het ligt dicht bij Rio. Niet alleen geluierd, maar ook de Papagaairots beklommen (ruim 900 meter hoog, in de vorm van een...) en dat werd in deze hitte een kletsnatte bedoeling. Dan maar weer watervallen opzoeken om af te koelen, weer een kleintje gevonden waar je vanaf kan glijden. Het zwembroekje van Michiel wordt al dunner.
En dan eindelijk Rio de Janeiro, voormalige hoofdstad van Brazilië, een droom van ons beide is uit gekomen. Even een opsomming van hoogtepunten: lopen over de boulevard van Copacabana, de kabelbaan naar de Suikerberg bij nacht, de tandradbaan naar de top van de Corcovado waar het grootste Art Deco ter wereld op staat (je weet wel, van die verlosser), de tram door de wijk Santa Theresa, een rondleiding door het theater en een bezoek aan het monument voor de gevallenen van de tweede wereldoorlog (Brazilianen vochten namelijk mee bij de bestorming van Monte Cassino in Italië).
Toppunten waren: met een bootje naar Niterói waar één van de mooiste moderne gebouwen ter wereld staat: het Museu de Arte Contemporénea. Eigenlijk niet te beschrijven, het lijkt op een vliegende schotel die op een uitstekende rots in de baai van Rio staat. Het gebouw staat in perfecte harmonie met zichzelf en de omgeving. Petje af Oscar!
Ook een belevenis is het bezoeken van een echte Braziliaanse voetbalwedstrijd, we gingen naar de derby Botafogo - Fluminese. Het stadion kan krap 100 duizend man bevatten maar er waren helaas meer lege dan volle plekken. We stonden in het supportersvak van Botafogo, en dat was een slechte keuze. Indrukwekkende gilkoren over en weer door het stadion, maar dat hield in de tweede helft op toen ´onze´ club 5 goals tegen kreeg zonder ook maar iets terug te doen. En wie was de held van de avond? O Baixinho, ofwel het kleintje! Jaja, hij kan het nog steeds, met zijn 37 jaar scoorde Romario een echte hattrick voor Fluminese.
We zijn ook een paar keer wezen stappen, Ipanema beviel ons het beste want Copacabana was meer een ´uitgaanscircuit voor alternatief publiek´ (dragqueens en dergelijke). Tijdens het stappen kwam de kloof tussen arm en rijk wel erg dichtbij: zitten wij met andere backpackers en rijkelui´s kinderen pilsjes uit blik te drinken, staan de zwarte daklozen naast je te wachten tot je blikje leeg is. Sommigen snauwen je af als je de laatste slok voor je zelf houdt, maar het gaat ze eigenlijk om het blikje zelf. Deze wordt door hen verzameld zodra je deze op de grond gooit, voor 1 kilo (ca 60 blikjes) krijgen ze namelijk 1 euro. Ze moeten dan wel volledig plat zijn gedrukt, dat doen meestal de kinderen van de daklozen.
En Aerton Senna is dan wel overleden, maar de buschauffeurs van Rio houden zijn geest levend. In de nacht blijkt heel Rio één groot Formule 1 circuit te zijn geworden. De ingetogen woede van de files overdag worden er in de nacht uitgereden. Instappen en vasthouden is het devies, gewoon vet 80 dwars door rood is de normaalste zaak dan in Rio, voor de verandering vonden we het echt leuk om de bus in te stappen...
Na 6 dagen Rio zijn we het binnenland ingetrokken, naar het plaatsje Ouro Preto vlak onder Belo Horizonte. Dit gebied was vroeger heel rijk aan goud, vlak na de ontdekking 300 jaar geleden zou er maar liefst 200 gram goud per ton rots zijn gedolven. Nu zijn de aders bijna leeg, nou ja wat heet, nog steeds 4 gram per ton. We hebben hier zo´n goudmijntje bezocht die sinds 1985 gesloten is, we namen een aardige rondleiding 150 meter onder de grond al was het Portugesa only. Gelukkig zagen we genoeg verschillende aders met mineralen onder de grond zitten en herkenden we de benamingen van de gids. (‘ferro!’, `sulfur!’, `quartz con pyrit!’ etc.)
Maar wat deden de mensen eigenlijk met het gedolven goud in de 18e eeuw?
Ten eerste belasting betalen, men moest één vijfde van het goud direct aan de Portugese kroon afdragen. Dat gaf voeding voor een opstand eind 18e eeuw maar de leider Tiradentes werd door de koloniale overheid opgepakt, in Rio opgehangen en daarna nog gevierendeeld. Ze hebben hem recentelijk in het oude gemeentehuis van Ouro Preto met zijn strijdmakkers herbegraven, hij wordt namelijk gezien als één van de eerste Braziliaanse helden.
Met de rest van het goud gingen ze mooie huizen bouwen en de rijkste konden zich nog een kerk veroorloven. Het dorp Ouro Preto kent totaal 11 monumentale kerken die in de meest weelderige barokstijl zijn versierd, enkelen hebben het zelfs op die lijst van de Unesco gehaald. Het is al met al een schilderachtig dorpje om te bezoeken, zeker als het centrum al voor het carnaval is opgesierd.
Ja, want dat was eigenlijk de hoofdreden waarom we wat langer in Brazilië bleven, we wilden carnaval vieren in Salvador. Op het feest in Rio kan je dan wel een fantastische optocht bekijken, zelf feesten schijnt er niet echt bij te zijn. In Salvador dus wel, van jong tot oud is op straat mee aan het feesten. En met een overwegend zwarte bevolking van Afrikaanse afkomst is een gekkenhuis gegarandeerd: voor een krappe week iets van twee miljoen mensen in de straten!
Geluid: snoeiharde muziek op een 40-tal trucks die de stad rond rijden, beeld je een enorme oplegger in van zeg 20x4x4 meter, prop alle geluidsboxen van het pinkpoppodium erop, duw er een generator in, een band bovenop, onze darmen dansten mee, dit keer niet van de stoelgang, muziek is mix van Afrikaans en modern, swingen maar, muzikant en minister Gilberto Gil zien optreden.
Mensen: het zag zwart van gekleurde mensen, mondjesmaat buitenlanders tegen gekomen, één keer de dichte mensenmassa ingedoken, goede test voor claustrofobie, wel 10x poging tot zakkenrollen maar niets verloren, hier en daar vechtpartijen, heel veel politie, politie vecht veel harder, altijd veilig gevoeld.
Neus: iedereen mag plots drank en eten verkopen op straat, continu een geur van gegrild vlees, alcoholdamp, zweet en pis om ons heen.
Optocht: kleurrijk met veel Afrikaanse kledij, populaire verkleding voor mannen is de dragqueen, kledij is niet zo flamboyant als in Rio, in oude binnenstad sambabands die heel strak spelen, soms ook vergezeld met capoueira (een Afrikaanse vechtkunst).
Onze ervaring: 4 keer op rij wezen stappen, één keer tot zonsopgang, het was afmattend, oorverdovend, om nooit meer te vergeten.
Het wordt als maar moeilijker om in onze top 10 te komen, maar carnaval in Salvador neemt makkelijk de 7e plek in!
Salvador was na carnaval ook de moeite waard om te bezoeken, het oude historische centrum is 10 jaar geleden volledig gerestaureerd en prijkt nu ook op de Unesco lijst. Ook nog naar de oude haven gekeken waar Piet Hein ooit 24 volgeladen boten uit heeft geroofd en naar Nederland heeft gevaren. Het was ook onze laatste blik op de Atlantische Oceaan voor deze reis (als alles goed gaat in ieder geval), we zijn weer het binnenland van Brazilië ingetrokken.
Nog een tussenstop gemaakt in het nationaal park Chapada Diamantina, ooit vol met diamanten. Hier heeft Frankrijk eind 19e eeuw al hun diamanten gekocht voor hun boorkoppen toen ze een gat door Panama probeerden te boren, maar daar over in een latere mail meer. Het park is vol met grotten, riviertjes en watervallen, we hebben weer leuke plekjes bezocht. En hé, weer een waterval waar je vanaf kan glijden, dit keer wel een heel erg lange en lekker snel, ruim 20 meter. Maar na 5 keer glijden beschermde de zwembroek het achterwerk van Michiel niet meer en werd het dus tijd om terug naar het guesthouse te lopen.
Het plan om een nieuwe hoofdstad in het centrum van Brazilië te bouwen was al 2 eeuwen oud, vlak na de tweede wereldoorlog was de grondwet al zodanig aangepast dat er eigenlijk alleen nog maar een president aan het roer moest komen die effies ´de hete kolen zou verplaatsen´. Die president was Juscelino Kubitschek en die heeft tijdens zijn ambtstermijn een volledige hoofdstad in 3½ jaar uit de grond gestampt. Ironisch is dat zijn stad Brasília een paradijs is voor autobezitters en dat hij zelf tijdens een auto ongeluk is overleden. Zijn mausoleum is een mooi museum over hem en de bouw van Brasília.
De stadsplanner was Lucio Costa en de hoofdarchitect Oscar Niemeyer. Ook al houd je niet van moderne architectuur, het ´plein der 3 machten´ is echt een plek die je moet bezoeken. De fotorolletjes van Gemma schoten er doorheen. Het congres is natuurlijk het bekendste gebouw met die kop en schotel op het dak. We hebben een tour genomen en hebben binnen beide kamers (senaat en afgevaardigden) bezocht. Aan hetzelfde plein bevindt zich ook het Palácio do Planalto, het presidentiële hoofdkwartier. Van buiten zijn de vormen al bijzonder, van binnen is het helemaal een juweeltje. Verderop in de stad staat een bijzondere kathedraal met een cirkelvormig grondplan.
Brasilia is echter wel heel erg ruim gebouwd, de afstanden zijn niet te belopen in de stad, je hebt gewoon een auto nodig om ergens te komen. Na 3 dagen aanmodderen met het openbaar vervoer (ronduit onduidelijk) hebben we van ellende een taxi naar het busstation genomen en trokken we dieper Brazilië in.
De Pantanal is tijdelijk onze laatste stop in Brazilië, het is een uitgestrekte jungle die jaarlijks onder water loopt. Dat trekt een interessante mix van beesten aan dus daar gaan wij een kijkje nemen. Vanuit Campo Grande een tourtje geboekt, 4 dagen en 3 nachtjes in de jungle, voor een zacht prijsje van 65 euro´s per poppetje, all included. We verplaatsten ons per bootje (over water), jeep, paard of benenwagen (allen door het water). We hebben piranha’s gevist (je hebt nooit tekort aas, je gebruikt gewoon een andere piranha), de gids heeft onder onze ogen een krokodil gevangen, we hebben apen, toekans, watervarkens, papagaaien, ooievaars en nog veel meer beesten gezien. En muggen, mieren en teken.
De Pantanal is zeker een aanrader om te bezoeken maar we waren blij dat we er krabbend uit konden. Als je hier komt moet je in ieder geval niet zoals ons de natste maand maart uitkiezen, maar later in het jaar als het droger is. Schijn je bovendien makkelijker en nog meer dieren te kunnen spotten.
Na 7 weken reizen door Brazilië hebben we weer een landgrens bereikt. We zitten nu in Corumbá en trekken door naar Bolivia, voor ons een mooi moment om onze Spaanse oefenboekjes weer uit de tas halen. Voor jullie is het nu een mooi moment om weer aan het werk te gaan want het verhaal is af.
Wat is de top 10 van onze trip tot nu toe?
1 : De trek in Nationaal Park Torres del Paine (Chi)
2 : De moai´s op Paaseiland in de Stille Oceaan (Chi)
3 : De watervallen van Iguaçu (Arg/Bra)
4 : De pinguïns, orka´s, zeeleeuwen en walvissen bij Peninsula Valdès (Arg)
5 : Aanwezig zijn in Puerto Williams en de boottocht naar Punta Arenas (Chi)
6 : De trek in Nationaal Park Los Glaciares (Arg)
7 : Carnaval in Salvador (Bra)
8 : Ruta 40 en de Camino Austral, 1200 km gravelen door Patagonië (Arg/Chi)
9 : De Pantanal (Bra)
10: Wandelen naar Lago Esmeralda en een trainingskamp voor husky’s nabij NP Terra del Fuego (Arg)
En nu wederom de backpackerstatistieken:
Aantal dagen onderweg (vr 21 mrt): 170
Afgelegde afstand bus-boot-trein tot Corumbá (Bra): ca 24300 km
Aantal bezochte pensions/campings: 66
Waarvan predikaat tevreden/goed: 42/13 (rest was dus echt slecht!)
Aantal overnachtingen in een bus: 9
En de stoelgangcumulatieven Gemma/Michiel:
overgeven: 5/1; opstopping: 1/0; dunne: 1/6
Het aantal stempels in ons paspoort: 27
En de ondervonden kwaliteit van het openbare sanitair:
In het algemeen is Brazilië schoon, met papier, water en zeep, en ook nog eens gratis!
Groetjes van Michiel en Gemma
PS: Nog geleerd van de Israëli’s hier: Gemma in het Hebreeuws betekent boter.
===========================
Hoi Luitjes,
Op het moment dat we de grens over staken naar Bolivia wisten we het meteen: het dagelijks leven is hier heel anders. Het was al binnen een minuut raak toen de dienstdoende stempelaar geld wilde zien voor hij ons Bolivia binnen wilde laten. De eerste 2 euro’s die plots in een achterzak verdwenen.
Toen kwamen we op het station van Puerto Suarez aan voor onze treinrit naar Santa Cruz, 18 uur door de pampa’s. We hadden geen treinkaartjes kunnen reserveren maar we dachten op het station nog wel iets te regelen. Jawel hoor, van een lief Boliviaans vrouwke (lees: zwarte markt) hebben we voor anderhalf maal de officiële prijs van 5 dollar een kaartje in de laagste klasse weten te bemachtigen. Weer een aantal euro’s die in een BH verdwenen.
De duurdere slaapwagon was reeds vol en we wilde niet nog twee dagen wachten op de volgende trein. Oh ja, waarom wilden we zo graag met de trein? Er ligt op dit traject geen weg dus er is geen bus te bekennen.
Wij blij met het kaartje, maar dat veranderde snel toen we merkten dat het ticket de naam van die Boliviaanse vrouw had en dat er voor het instappen door de politie op naam wordt gecontroleerd. “Kaartjes zijn niet overdraagbaar” lezen we plots in het Spaans op het ticket. Wederom geen nood, de vent van de vrouw die ons de kaartjes heeft aangesmeerd vertelt ons dat we een uur van tevoren aan de achterkant van het station moeten verzamelen. Een gezond mens doet dat dus niet, kan je net zo goed meteen je geld en rugtas afgeven, maar we wilden weg uit dit gat en dan doe je dit soort dingen.
Dus wij achterom, en jawel hoor, we worden door hem het emplacement opgesmokkeld, ver weg van de politie. Ai, toch niet, zo´n pik met groen jasje heeft ons gezien en komt meteen naar ons toe lopen met de vraag “¿Que pasa?”. Onze gids heeft eerder met dit bijltje gehakt en poeiert die knakker af met wat Bolivianos, zucht, weer 3 euro´s uit onze portemonnee.
Maar dit is een vreemd treinstation, de kleine hal zelf is zowat leeg maar over de muren van het emplacement worden de vreemdste goederen getild: boter, elektronica, film, kleding, worstjes, schoeisel, etc. Op het moment dat de trein wordt voorgereden is het helemaal duidelijk, dit moet de grootste smokkeltrein van heel Zuid Amerika zijn! De coca verlaat Bolivia ongemerkt door de jungle, maar met het geld worden massaal goederen in Brazilië aangeschaft en met de trein Bolivia in getransporteerd. En al die goederen worden in de wagons met de goedkoopste tickets gestouwd, yep, daar zaten wij dus ook.
In de trein verhitte discussies in ons beste Spaans over wie welk gedeelte van het bagagerek mag gebruiken, continu opletten dat ze geen goederen onder de stoelen voor je proppen (lange benen hebben ruimte nodig), de banken werden zo zwaar beladen dat deze bijna onder de lading bezweken. En no way dat je daarna nog je plekje kan verlaten, want iedereen staat, zit of slaapt in het gangpad, er is gewoon geen plaats meer voor ze om te zitten. Toen Gemma naar de plee wilde in de nacht moest ze over de armleuningen van de bankjes lopen.
Het inladen duurde wel lang, met een half uur vertraging vertrok de trein. Iets van 18 uur later komen we in de ochtend aan in een gat voor Santa Cruz, dan blijkt dat de trein in 5 minuten kan worden uitgeladen: de plek lijkt erg afgelegen te zijn, maar 10-tallen landrovers en taxi´s staan al klaar. Door de ramen verdwenen alle blikken boter, worsten, DVD-spelers en schoenen. De laatste 10 minuten van de rit zitten we in een praktisch lege wagon, oh ja, en dan pas komen weer die pipo´s in groene pakken een beetje schijnheilig de trein checken. De politie werkt duidelijk mee met deze handel.
Welkom in Bolivia, na Guyana en Haïti het armste land van dit continent. En dat terwijl het ten tijde van de Spaanse overheersing één van de rijkste ter wereld was: de conquistadores zochten in Columbia, Equador en Peru tevergeefs naar Eldorado, in Altoperu (het huidige Bolivia) vonden ze een berg die deze droom het dichtste zou benaderen: de zilverberg van Potosí.
Ruim 200 jaar lang kwam meer dan de helft van de wereldproductie van zilver uit deze mijn, maar het heeft op geen enkele wijze bijgedragen aan de welvaart van het land. Met het gedolven zilver was Spanje in staat oorlogen te voeren en kon ze de gehele wereld bereizen, tot aan China toe. De stad Potosí had begin 17e eeuw 160.000 inwoners, het was de grootste stad van het westelijk halfrond en was even groot als Parijs of Londen!
De Spaanse Kroon was samen met de Katholieke kerk de voornaamste opdrachtgever om het zilver te winnen, samen hebben ze heel wat op hun geweten: in die 200 jaar zijn in de mijnen van Potosí totaal 8 miljoen indianen omgekomen, de lokale bevolking is daar met 80% gedaald. Door speciale wetten werden de indianen verplicht gesteld om 3 maanden aan één stuk in de mijn te werken, zonder daglicht te zien. Werken, eten en slapen in de mijn, waar het tiert van giftige gassen en asbest. Voor de lokale bevolking is de zilverberg letterlijk de duivel, hij at gewoon mensen. De enige manier waarop de Indianen in de mijn op de been konden blijven was door het kauwen van cocabladeren waardoor ze zichzelf licht bedwelmden. Als ze de 3 maanden hadden overleefd werden velen spontaan blind van het felle zonlicht op het moment dat ze de mijn verlieten.
Toen de Spanjaarden in 1825 vertrokken was de zilvermijn al zowat uitgeput, de Boliviaanse regering heeft tot 1980 geprobeerd er iets rendabels van te maken maar nu komt er alleen nog maar tin en lood uit de berg. De mijnen worden echter nog steeds op middeleeuwse wijze bewerkt, veelal door uitzichtloze analfabeten die stiekem hopen ooit nog een verloren adertje zilver bloot te leggen. Deze mijnwerkers worden gemiddeld niet ouder dan 45 jaar.
Al met al is de provincie Potosí nu één van de armste van heel Zuid Amerika, ongeveer één op de vijf kinderen sterft hier voor zijn vijfde levensjaar.
Uhhh, aangekomen met de trein in Santa Cruz dus, hier is niet veel te doen. Na een tip uit een Israëlische reisgids hebben we een bezoek gemaakt aan de dierentuin, nee, niet de moeite waard, die gids was sterk verouderd. In de buurt van de stad ligt ook het gehucht waar Chè Guevara in 1967 na een klopjacht gevangen is genomen. Uit angst voor een lange rechtszaak met internationale belangstelling heeft de Boliviaanse legertop toch maar besloten een dag later zijn kaarsje uit te blazen. Nee, dit gehucht hebben we niet opgezocht, we zijn direct met de bus naar Sucre gereden.
En daar hebben we ons effe gevestigd, we hebben een taalcursus Spaans genomen. En we waren niet de enige, in ons guesthouse zaten meer studerende backpackers. Acht dagen, 4 uur per dag, ennuh lekker luxe, ieder een privé-leraar natuurlijk want het kost niet zoveel hier. Veel geouwehoerd in het Spaans, veel grammatica en heel veel huiswerk. Dat was best vermoeiend maar daar betaalden we immers voor. Ons Spaans is met stappen omhoog gegaan, we kunnen nu bijvoorbeeld Spaanstalige gidsen volgen als die een heel interessant verhaal vertellen, zoals in het `Casa de la Libertad’ waar we het hele verhaal van de onafhankelijkheid van Bolivia kregen uitgelegd.
Hoe gaat dat verhaal dan? Nou, tijdens de onafhankelijkheid van de Spaanse koloniën in Zuid Amerika waren er twee grote helden: in het zuiden bevrijdde generaal San Martin Argentinië en Chili, in het noorden bevrijdde Simón Bolívar Panama, Venezuela, Colombia en Equador. Ze ontmoetten elkaar in 1822 in een stadje in Equador om tot overeenstemming te komen hoe ze de Spanjaarden uit Peru en Altoperu gaan knikkeren. Dat lukt nooit met grote generaals dus San Martin reist een dag later vrijwillig terug naar Argentinië en neemt de boot naar Frankrijk.
Simón valt dan maar met zijn beste generaal Antonio José de Sucre de Spanjaarden in Peru en Altoperu aan, na een paar jaar knokken is de prijs binnen. Simón wordt president van Peru en Antonio José wordt dat van Altoperu. Dit land Altoperu wordt bij de eerste grondwet van 1826 als eerbetoon aan Simón omgedoopt tot Bolivia.
De eerste presidenten worden trouwens niet oud en beide sterven in 1830: Bolívar teert weg door tuberculose in Santa Marta (Colombia), Sucre wordt in Quito vermoord wegens een dubieuze romantische verhouding. Als eerbetoon wordt later in Bolivia de stad Chuquisaca omgedoopt in Sucre en wordt het tevens de formele hoofdstad van het land.
Ook leuk om te weten, Bolivia was tijdens de onafhankelijkheid een groot rijk, met 2.4 miljoen km² ongeveer zo groot als het Arabische schiereiland. Maar de Spanjaarden waren slecht in het trekken van grenzen door hun koloniën, daar profiteerden alle omliggende landen van: Bolivia voerde de eerste 100 jaar veel oorlogen die voornamelijk wegens grensgeschillen waren gestart, en ze verloor ze allemaal! Ze heeft totaal meer dan de helft (1.3 miljoen km²) van haar grondgebied af moeten staan aan haar buurtjes. Het ergste was nog dat ze haar zeeprovincies verloor aan Chili in 1879, de twee landen hebben hierdoor tot de dag van vandaag amper diplomatieke betrekkingen uitgewisseld.
Verder met de reis: ook rond Sucre kan je leuke dingen doen, zoals een Indianenmarkt in Tarabuco bezoeken waar we een stukkie geweef hebben aangeschaft. En we hebben voetstappen van dino´s bekeken, voor ons Hollanders wel leuk want die vind je niet in ons landje.
Na Sucre zijn we naar Potosí gegaan waar we de eerder beschreven zilvermijn hebben bezocht. Kennen jullie die laatste scènes van die Indiana Jones film met die mijnkarretjes die door de schachten scheurden? Zo zag het er in de verste verte niet naar uit omdat er in deze mijn geen licht was, maar het had er wel iets van weg. We moesten door pikdonkere schachten kruipen, soms moesten we plaats maken omdat er een volgeladen karretje de mijn uit denderde, bestuurd door een kind die achter het karretje hangt en met zijn voet de rem bediende. Het werk in de mijn is zwaar, we hebben zelf ook wat rotsen mogen scheppen op 60 meter diepte in de mijn. Het ergste zijn de gassen en het stof, en als je je ook nog bedenkt dat de mijn op ruim 4100 meter boven de zeespiegel bevindt, dan begrijp je waarom 3 uur lang naar lucht hebben mogen snakken. En ook hier betaalden we voor...
Maar alles werd buiten de mijn goed gemaakt, als groep hadden we dynamiet (2 euro per staafje, inclusief lont) voor de mijnwerkers gekocht maar we hadden wat voor ons zelf achter gehouden natuurlijk, buiten de mijn was het speeltijd voor ons. Misschien iets voor oud en nieuw in Eindhoven want carbidknallen is er helemaal niets bij!
Ook de moeite waard om te bezoeken is het ´Casa de la Moneda´: al het zilver dat uit de mijn kwam werd door de Spanjaarden 200 jaar lang in dit gebouw verzameld en verwerkt tot mooie zilverplakken. Om de zoveel tijd gingen deze plakken in zwaarbewaakte kisten op transport van Potosí via Cartagena (Colombia) naar Spanje. Voor Holland leverde de specerijhandel van de VOC zo veel geld op dat we nu nog de uitdrukking ´peperduur´ kennen, in de Spaanse taal hebben ze iets vergelijkbaars en zeggen ze ´vale un Potosí´.
Dan de zoutvlaktes van Uyuni, we zijn met een jeep in drie dagen en twee nachten vanaf Uyuni naar San Pedro de Atacama (Chili) gereden. De eerste dag hebben we de gehele dag over de zoutvlakte (3800 meter) gereden, al het wit deed onder de felle zon pijn aan je ogen. We hebben overnacht in een guesthouse aan de grens van de zoutvlakte, dat leverde vroeg in de morgen een mooie zonsopkomst op.
Vervolgens reden we hoger de Andes in, naar zoutmeren in verschillende kleuren met heel veel vogels, voornamelijk speciale eenden en flamingo’s. We hebben overnacht in een gat bestaande uit 4 huizen of zo op 4800 meter hoogte zonder elektriciteit, maar we hebben nog nooit zo’n mooie heldere sterrenhemel gezien.
De volgende ochtend stapten we om 5 uur de auto in (klere, -17°C!) zodat we een eindje verderop bij zonsopkomst naar geisers hebben kunnen kijken. Als het zo koud is stomen ze namelijk lekker, vandaar. En ook al is het 2 uurtjes later nog aan het vriezen, Michiel trekt toch zijn kleren uit en gaat in een thermaal badje van 30°C liggen. De opkomende zon schijnt door het dampende water, flamingo´s op de achtergrond, ontbijt wordt door de gids voor je klaargemaakt, wat wil je nog meer. Nou, dat het niet zo koud is als je eruit stapt want de ijspegels groeiden aan zijn haar...
In de middag zaten we in San Pedro de Atacama in Chili, dit wilden we ook nog effe meepikken in Chili. Valle de Luna bekeken bij zonsondergang, nog meer geisers bezocht bij zonsopkomst, maar dit laatste leek wel veel op wat we de dag ervoor hadden gezien. De afgelopen dagen waren in het kort zeer de moeite waard, die zetten we op plekkie 8 in onze top 10.
De volgende dag zijn we naar Calama gegaan, hier ligt de grootste open kopermijn ter wereld. De mijnbazen organiseren dagelijks voor anderhalve dollar een trip door de mijnen, een beetje techneut mag dit dus niet links laten liggen. In de mijn van Potosí zijn ze 400 jaar lange miezerige gaatjes door de berg aan het graven, hier pakken ze het gewoon groot aan: men grave een kuil van 3km bij 4km en 800 meter diep, en men verwerke alles wat we opgraven. Trucks die 400 ton rots kunnen vervoeren, ze hebben wielen van 3 meter in doorsnede. In de reparatiehal zagen we dat de radiator van zo´n vrachtauto niet door onze voordeur past, de motor heeft een inhoud van 18 liter en die wil ook worden gekoeld. Het bezoek werd afgesloten aan een kijkje in de kuil waar we de beesten op grote afstand in actie zagen. Heel indrukwekkend.
We zijn via Arica en Nationaal Park Lauca (Lago Chungara ligt op ruim 4500 meter en is één van de hoogste zoetwatermeren ter wereld) terug naar La Paz gegaan, die andere hoofdstad van Bolivia. We waren er met Goede Vrijdag en Pasen dus veel was gesloten in de stad. Niet erg, buiten de stad kun je ook leuke dingen doen:
Michiel heeft één van de langste afdalingen per mountainbike ter wereld gedaan, over een afstand van 60 kilometer daalde hij van ruim 4700 meter af naar het plaatsje Coroico op iets van 1200 meter. De rit ging de eerste 20km over asfalt (lees: heel snel, deels omdat je de bochten af snijdt!) en na een kleine klim van een paar kilometer (hartje bonk bonk bonk) ging de laatste 40km over een gravelweg van enkele meters breed. Dit weggetje zit tegen een berghelling aangeplakt en de afgrond is 800 meter op zijn diepst (nee, geen hekjes) Het afdalen gaat ietsjes minder snel dan op het asfalt, maar zeker snel genoeg om de adrenaline door het lichaam te laten pompen. Er is de afgelopen 20 jaar slechts één mountainbiker over het randje gefietst, maar dat is nog altijd beter dan wat de lokale chauffeurs er van bakken: gemiddeld glijdt er iedere 2 weken een busje of vrachtauto over het randje. Je kan heel wat kruisjes langs de weg en wrakken in het dal zien liggen. De natuur is trouwens heel mooi, je begint in de ochtend boven in de ruige bergen met miezerig en zwaar bewolkt weer, in de middag zit je in de snikhete zon tussen dicht begroeide hellingen te fietsen. Een aanrader dus.
In de buurt van La Paz heb je de ruïnes van Tiahuanaco, de hoofdstad van een beschaving die van 1600 v Chr. tot 1000 n Chr. over de Andes heersten. De beschaving begon dus al tijdens ´onze´ Egyptenaren en eindigde pas tijdens de Middeleeuwen, men vermoedt wegens een bijzonder lange droogte van 80 jaar waardoor de gehele landbouw om zeep werd gebracht. Ook toen deed El Niño wel eens vreemde dingen laten we maar zeggen. Van de ruïnes zelf is echter niet veel meer over, maar een paar leuke foto´s hebben we wel kunnen schieten.
Vlak buiten La Paz heb je ook de hoogste skipiste ter wereld, de Chacaltaya. De piste ligt op 5200 meter boven de zeespiegel maar door global warming is er te veel sneeuw verdwenen waardoor sinds kort de piste is gesloten. De top ligt op 5400 meter en Gemma wilde dat effe oplopen, helaas had ze de dag ervoor iets verkeerds gegeten en moest ze halverwege terug keren. Gelukkig ontmoette ze een club nonnen die de top ook niet op kwamen dus had ze genoeg gezelschap om de tijd door te komen: ze moest met iedere non apart op de foto. Westerlingen zijn kennelijk nog steeds een bijzonderheid hier, al hebben nonnen niet de breedste kijk op de wereld natuurlijk.
We hebben samen een poging ondernomen een hoge berg in de Andes te beklimmen, de Nevado Huayna Potosí. We hoefden zelf weinig voor te bereiden op onze conditie na, alle noodzakelijke kledij werd ons aangeleverd. We zijn afgezet op een pas 4700 meter boven zeeniveau en zijn toen in krap 3 uur naar het basiskamp aan de voet van de gletsjer op 5200 meter gelopen. Het was daar om kort te zijn brrr. We zijn die middag om 6 uur gaan slapen en om middernacht werden we gewekt. Bergkleding aan, bergschoenen met crampons (ijspinnen) aan en lopen maar. We hadden twee berggidsen bij ons en we liepen samen met een andere Nederlander de berg op.
Na ruim een uur bleek dat de andere Nederlander en Gemma moeite hadden met de klim dus is Michiel met één gids verder vooruit gelopen, er was namelijk nog een hele lange weg te gaan. De klim was technisch niet moeilijk maar door de hoogte wel heel zwaar, bij iedere pas een hele diepe zucht, er is weinig zuurstof op die hoogte. Toen de zon op was stond Michiel klaar voor de laatste 200 meter omhoog: één grote ijsmuur onder een hoek van krap 60 graden. En dat was afzien, veel stoppen op de muur om bij te komen, niet om van de omgeving te genieten. Maar hij heeft het gehaald, samen met een 8-tal andere klimmers en 5 gidsen lag hij kapot boven op de top van 6088 meter. Het uitzicht was fantastisch, alle andere bergtoppen van de Andes waren te zien, inclusief hoofdstad La Paz en heel het hele meer Titicaca. Het was kraakhelder weer, geen wolkje te bekennen, er was amper wind. Totaal heeft hij 20 minuten van het panorama kunnen genieten, toen werd het weer tijd voor de terugweg want de kou werd op dat moment weer voelbaar.
Abseilen van die 200 meter hoge ijsmuur en het teruglopen ging lekker rap, na anderhalf uur was hij weer terug op het basiskamp.
Verhalen met Gemma uitgewisseld, bleek dat ze eerder terug moest keren omdat ondanks 3 paar sokken de tenen van die andere Nederlander begonnen te bevriezen. Ondanks dat Gemma haar nog steeds niet 100% voelde maar wel de fut had om door te gaan, besloot de gids om terug te keren. Ze baalde flink dat ze het niet had gehaald.
Na een lunch hebben we onze spullen ingepakt en terug gegaan naar La Paz waar we om 4 uur in de middag aan kwamen. We waren beide kapot, we zijn meteen naar bed gegaan. In het kort een onvergetelijke ervaring maar voor het eerst hebben we geen behoefte meer om ons op deze hoogte te vertoeven. Het is afmattend, maar ook daar betaalden we voor...
Na deze inspanning zijn we naar Copacabana gegaan aan Lago Titicaca, en hebben we de boot genomen naar het eilandje Isla del Sol. Lekker relaxed bijkomen en een beetje over het eiland gewandeld. Dit eiland heeft eigenlijk een interessante geschiedenis, het zou namelijk de geboorteplaats zijn van de eerste twee heersers van het machtige Incarijk. Dat rijk heeft slechts 100 jaar over de Andes geheerst totdat de Spanjaarden in de 16e eeuw aan de deur klopten.
We hebben onze laatste Bolivianos opgemaakt en verlieten na 5 weken Bolivia. We zitten nu in Arequipa (Peru) en trekken verder naar het noorden. Hier in Arequipa hebben we de mummies van jonge meisjes bekeken die de Inca’s boven op de vulkanen aan de berggoden offerden. Een hele bijzondere praktijk, andere bijzondere verhalen over de Inca’s bewaren we voor de volgende mail.
Wat is de top 10 van onze trip tot nu toe?
1 : De trek in Nationaal Park Torres del Paine (Chi)
2 : De moai´s op Paaseiland in de Stille Oceaan (Chi)
3 : De watervallen van Iguaçu (Arg/Bra)
4 : De pinguïns, orka´s, zeeleeuwen en walvissen bij Peninsula Valdès (Arg)
5 : Aanwezig zijn in Puerto Williams en de boottocht naar Punta Arenas (Chi)
6 : De trek in Nationaal Park Los Glaciares (Arg)
7 : Carnaval in Salvador (Bra)
8 : Jeepen over de zoutvlakte van Uyuni (Bol) naar San Pedro de Atacama (Chi)
9 : Ruta 40 en de Camino Austral, 1200 km gravelen door Patagonië (Arg/Chi)
10: De Pantanal (Bra)
En wat hebben we veel moeten afzien:
Aantal dagen onderweg (vr 2 mei): 212
Afgelegde afstand bus-boot-trein tot Arequipa (Chi): ca 29480 km
Aantal bezochte pensions/campings: 83
Waarvan predikaat tevreden/goed: 52/17 (rest was dus echt slecht!)
Aantal overnachtingen in een bus of trein: 12
En de stoelgangcumulatieven Gemma/Michiel:
overgeven: 5/2; opstopping: 1/0; dunne: 2/8
Het aantal stempels in ons paspoort: 35
De plees in de trein van Bolivia moet je echt links laten liggen, je kan beter bij een stationnetje effe uitstappen en de berm op zoeken.
Groetjes van Michiel en Gemma
===========================
Lieg niet, bedrieg niet en toon inzet!
Hallo allemaal,
Peru is rijk aan oude beschavingen waar we in onze geschiedenislessen nooit van hebben gehoord. Leren wij over de Egyptenaren, Assyriërs, Perzen, Grieken en Romeinen, in Peru heersten onder andere de Chavín, Nasca, Tiwanaku, Wari en Chimú. De laatste en meest bekende beschaving tot de komst van de Spanjaarden was de Inca.
De Inca’s hebben slechts 94 jaar over de hele Andes geheerst, het begon rond het jaar 1200 met een klein rijkje rond de stad Cusco. Pas in 1438 breidde de 9e Incaheerser Pachacuti het rijk uit tot aan het huidige Quito, zijn opvolger ging vanaf 1471 met zijn legers zuidwaarts tot aan het huidige Santiago. In een periode van 50 jaar groeide het Incarijk uit tot een lengte van ruim 4000 km en overrompelde het diverse culturen met totaal 10 miljoen bewoners: een actie vergelijkbaar met wat Alexander de Grote 1800 jaar ervoor in het Midden Oosten presteerde. En Cusco was de hoofdstad van dit enorme rijk.
Maar de 11e Incaheerser Huana Capac en zijn troonopvolger overleden plots in 1527 aan een vreemde ziekte zodat twee andere zonen de troonopvolging onder elkaar gingen uitvechten: Atahuallpa heerste over het noordelijke rijk vanuit Quito, Huascar over het zuidelijke deel vanuit Cusco. De legers raakten onderling in gevecht, steden werden vernietigd en de gehele samenleving raakte ernstig verzwakt...
Fransisco Pizarro arriveerde al in 1513 in Panama en was een van de eerste Spanjaarden die naar de Stille Oceaan gaapte. Nadat Hernán Cortès in 1519 met slechts 500 man het rijk der Azteken had veroverd, een rijk zo groot als Spanje zelf, geloofden de Spanjaarden dat bijna alles mogelijk was. In 1524 en 1526 trokken Fransisco Pizarro en Diego Almargo op hun eigen houtje naar het zuiden op zoek naar een rijk volk met de naam Birú, wat later in Peru is gewijzigd. Ze bereikten de Incastad Tumbes en waren onder de indruk van de organisatie van het volk. Zonder te weten lieten ze het pokkenvirus achter wat een epidemie veroorzaakte onder het volk, achteraf bleek het ook die 11e Incaheerser Huana Capac en zijn troonopvolger te hebben genekt.
In 1532 gingen Pizarro en Almargo voor de derde keer op pad naar het zuiden, nu met steun van keizer Karel V. Dit keer vonden ze de stad Tumbes volledig verwoest door de Inca´s zelf, dit als gevolg van de burgeroorlog tussen die twee Incabroeders Atahuallpa en Huascar. Pizarro besloot om met 168 man en 62 paarden dieper het Incarijk in te trekken. Bij de huidige stad Cajamarca trof Pizarro op 15 november 1532 de Incaheerser Atahuallpa. Die was flink aan het feesten omdat hij zojuist het nieuws had ontvangen dat zijn leger zijn broertje bij Cusco had verslagen: hij was de enige heerser over het hele Incarijk geworden.
Pizarro had alle kaarten tegen, het rijk dat hij wilde veroveren was half zo groot als Europa, hij had geen kans op versterkingen en tegenover hem stond een oppermachtig leger van 80 duizend man. Maar hij had gehoord hoe Cortès de Azteken had ingepakt en hij wilde hetzelfde kunststukje flikken: gewoon de leider van het volk ontvoeren.
Met een rotsmoes nodigde Pizarro Atahuallpa uit voor een kennismaking op het binnenplein van Cajamarca. Waarom zou Atahuallpa dit niet accepteren, het was tenslotte feest en wat konden 168 vreemdelingen in zijn rijk uitvoeren? En leugens waren in het Incarijk onbekend, de gouden regel waarmee iedereen werd opgevoed luidde: “lieg niet, bedrieg niet en toon inzet!”
Dus de volgende ochtend betrad Atahuallpa het binnenplein, samen met 7000 krijgers bewapend met bijltjes en katapulten. Na een domme woordenwisseling over het belang van de bijbel sloegen de Spanjaarden toe. Vanuit alle kanten vuurden de Spanjaarden op de krijgers, de paardrijders hakten met hun zwaarden een weg door de menigte. Geheel overrompeld vluchtten de krijgers de stad uit met de Spanjaarden hakkend achter hen aan. Aan het einde van de dag lagen er even veel krijgers dood, verspreid vanaf het binnenplein tot de vlakten buiten de stad. Geen enkele krijger verzette zich tegen de Spanjaarden, en vreemd genoeg verroerde het gigantische Incaleger buiten de stad zich ook niet.
Atahuallpa werd gevangen genomen en er werd losgeld voor hem gevraagd: een hut van 6.7 bij 5.2 meter moest tot 2.5 meter hoogte (de gestrekte lengte van Atahuallpa) gevuld worden met goud, en er moest het dubbele aan zilver worden aangeleverd. Atahuallpa gaf zelf opdracht om de tempels te strippen van waardevolle spullen, hij ging er nog steeds vanuit dat de Spanjaarden na het betalen van het losgeld zouden vertrekken.
Na een paar maanden was het goud en zilver binnen en smolten de Spanjaarden het om: totaal 6 ton goud en 12 ton zilver! De koning van Spanje kreeg een vijfde hiervan, de rest werd verdeeld onder de conquistadores. Pizarro liet Atahuallpa op 26 juli 1533 alsnog executeren en trok met versterkingen door naar Cusco.
In Cusco aangekomen zette Pizarro de nepkoning Manco Inca op de troon, een andere broer van Atahuallpa en Huascar. Deze koning moest regelmatig martelingen ondergaan, hij moest toezien hoe de Spanjaarden zijn volk tot slaaf maakten, hoe ze de vrouwen misbruikten en hoe ze alle heiligdommen van goud en zilver stripten. In 1536 wist hij te ontsnappen en kreeg hij in de bergen een leger van 150.000 man op de been. Bijna had hij die 190 Spanjaarden in Cusco verslagen toen hij voor langere tijd de stad belegerde, maar de Inca´s waren niet opgewassen tegen de cavalerie, bestaande uit slechts 80 paarden. Ze hadden weliswaar enkele musketten op de Spanjaarden veroverd, maar ze kregen nooit door hoe ze die moesten gebruiken.
Toen er meer versterkingen voor de Spanjaarden kwamen vluchtte Manco Inca de jungle in en stichtte de stad Vilcabamba, in de buurt van Machu Picchu. Van daar uit werd nog een klein Incarijk bestuurd en was het de enige plek waar weerstand tegen de Spanjaarden werd geboden. Maar in 1572 veroverden de Spanjaarden ook die stad en namen ze de laatste Incaheerser gevangen. Túpac Amaru, de zoon van Manco Inca, werd in Cusco onthoofd.
Ruim 2 eeuwen later bieden de Indianen voor de laatste keer weerstand tegen de Spanjaarden. In 1780 is er een opstand die geleid werd door Túpac Amaru II, een achterkleinkind van de laatste Incaheerser. Hij behaalde enige successen tegen de Spanjaarden maar tijdens zijn belegering van Cusco liep het mis. Ook hij werd gevangen genomen, zijn tong werd afgesneden en hij werd gevierendeeld.
Dit is echt kulinformatie (scrollen!), een andere naamgenoot heeft recentelijk vroegtijdig zijn leven moeten laten: in 1996 overleed gangsterrapper Túpac Amaru Shakur (2Pac) op 25 jarige leeftijd in Las Vegas aan 4 schotwonden in de borst. Waarschijnlijk was hij door de zwarte maffia om zeep geholpen omdat hij niet in ging op een aanbod om zijn succesvolle liedjes onder een andere platenmaatschappij uit de laten brengen...
Hoe liep het eigenlijk af met Diego Almargo? Toen hij hoorde van de gewonnen rijkdom van Fransisco Pizarro besloot hij in 1538 de stad Cusco in te pikken. Dat mislukte en Almargo, op dat moment maarschalk en 63 jaar oud, werd door de broer van Fransisco Pizarro na een rechtspraak door wurging om het leven gebracht.
En hoe liep het met Fransisco Pizarro zelf af? Pizarro werd de eerste gouverneur van Peru en hij stichtte de stad Lima. Op 26 juni 1541 stonden in zijn huis de zoon en 20 volgelingen van Diego Almargo tegenover de gouverneur. Fransisco Pizarro, op dat moment markies en 63 jaar oud, werd door lanssteken en zwaardslagen om het leven gebracht.
Nou, dat was een verhaal waarin alle hoofdrolspelers bloedig aan hun einde zijn gekomen. Nu wat vrolijkers, wat hebben we in Peru gedaan na ons vertrek uit Arequipa.
Effe een tour “Japanese style” (in busje zitten en foto´s schieten) naar de Colca Canyon, bekend om de condors die vlak boven je hoofd zweven. Daarna doorgereisd naar de historisch meest interessante stad van Zuid Amerika, Cusco.
Deze stad trekt niet voor niets veel toeristen aan, de stad is gewoon een plaatje. Als je door de straten loopt zie je overal Incamuren staan die als fundament dienen voor kerken of andere koloniale gebouwen. Het bouwen van zo´n muur kan je een beetje vergelijken met het computerspelletje Tetris, onregelmatige blokken die naadloos op elkaar passen. En de muren zijn zo goed gebouwd dat deze verschillende aardbevingen hebben overleefd terwijl de bovenliggende gebouwen meerdere malen zijn herbouwd.
In de omgeving van Cusco staan een stuk of 7 ruïnes waarvan de meeste de moeite waard zijn om heen te gaan. Drie plekken die indruk maakten zijn de forten Ollyantambo (met observatorium en nog een paar werkende baden), Pisac (is dramatisch op een bergrug gebouwd) en Sacsayhuaman (fort bestaande uit drie platformen in zigzag-vorm, gebouwd met stenen die tot 130 ton wegen). Bij alle forten hebben gevechten met de Spanjaarden plaatsgevonden.
In Cusco is een bezoek aan de kerk Santa Domingo een aanrader, het is gebouwd op de funderingen van de Zonnetempel van de Inca´s, het belangrijkste heiligdom van hun hele rijk. De buitenmuur van het Incacomplex loopt bijvoorbeeld over in de buitenmuur van de kerk.
Maar het klapstuk is Machu Picchu, een volledige Incastad die de Spanjaarden nooit hebben gevonden. Pas in 1911 kwam Hiram Bingam de stad tegen, volledig overwoekerd door de jungle. Hij heeft ook de zogenaamde incatrail ´ontdekt´, een wandelpad die sinds de jaren ´70 razend populair is geworden om naar Machu Picchu te gaan. Het pad is 45 km lang en gaat over een pas van 4200 meter. We hebben er 3 dagen over moeten lopen, op de tent en het eten na hebben we ook onze eigen rugtas moeten sjouwen, dat heb je als je voor de goedkoopst georganiseerde trek gaat. Voor ons was het prima te doen want we waren al enkele weken geacclimatiseerd op die hoogte. En het weer werkte ook mee want we hebben geen spatje regen gehad. De vierde dag keken we met zonsopkomst neer op Machu Picchu, geheel verlaten, een blik om nooit meer te vergeten. We hebben dik een halve dag nodig gehad om door de ruïnes te struinen, daarna hebben we ons vuil van de wandeling in een thermaal bad in Agua Calientes mogen afspoelen. In twee woorden: plek vijf!
En op de terugweg naar Cusco nog effe gestopt bij Salinas waar in kunstmatige zoutpannen 1000-en jaren lang zout wordt gewonnen, dit leverde ook nog leuke paatjes op. (bedankt voor de tip Bram en Lisette)
Wat kun je in Cusco nog meer doen dan naar stenen gapen: nou je kunt raften (heel leuk), de camera laten jatten (minder leuk) en cavia eten. We zaten dit hapje al een hele tijd voor ons uit te schuiven maar we hadden echt zoiets van, dit moeten we proberen. Het was in de tijd van de Inca´s een delicatesse omdat een volledige cavia (cuy) heel voedzaam is, alle delen van het beest heeft wel iets wat goed is voor de mens. Cuy kan op verschillende manieren worden klaargemaakt, aan de spies gegrild, of in een ovengerecht, eventueel gevuld met groenten etc. We wisten dat we hem toch niet helemaal zouden opeten dus we namen een halve “cavia uit de oven” voor iets van 6 Euro. Dat is inclusief aardappeltjes en wat groente erbij.
Schrikken! Michiel kreeg dat beestje op zijn bord geserveerd en hij was in 3 stukken gehakt: kop, bovenlichaam en onderlichaam. Maar de kant met de huid lag boven, hij kon als een puzzel er weer een hele cavia van maken. Het beestje was geheel onthaard, de huid was krisperig donkerbruin, bijna zwart. Je zag zijn achterpootje, voorpootje, oortje, oogje, open bekje en twee kleine voortandjes. Nou, we beginnen maar met de aardappeltjes en de groente...
Aan de kop en voorpoot leek amper vlees te zitten dus na beraad begonnen we aan de achterpoot, daar zat inderdaad wat vlees aan. Het heeft iets weg van wild, heeft iets weg van kip (draderig vlees) maar het is alleen maar vlees trekken van die kleine botjes. Aan de huid zijn we maar niet begonnen maar ook dat kon je opeten, sommige Chinese restaurants serveren bijvoorbeeld gefrituurde varkenshuid als lekkernij.
Na een paar minuten kloten was Michiel blij dat ie de soep van Gemma kreeg en toen raakten we eigenlijk in de slappe lach dus veel is er niet meer van gegeten. Dan maar de halve cuy omdraaien en toen verloren we helemaal onze eetlust: al zijn ingewanden waren eruit gehaald dus je keek tegen de binnenkant van zijn ribbenkast aan. Goed gegokt dus, het bovenlichaam heeft helemaal geen vlees, het gaat echt om de huid. Maar de doorsnijding van de kok maakte de cavia plots een studieobject, zijn schedel was perfect in twee gezaagd. Je zag de vorm van zijn bek en ook precies hoe zijn hersenen in zijn schedel lagen, zo groot als een M&M met pinda. Ook die lekkernij hebben we laten liggen.
Kortom, mocht je ooit cuy bestellen, neem in ieder geval je camera mee, maar voor het geld zijn betere gerechten in Cusco te krijgen.
De rest van Peru hebben we eigenlijk in een sneltreinvaart afgereisd: neem de atlas erbij want na Cusco hebben we de nachtbus naar Nazca genomen en hebben we met een vliegtuigje over de Nazcalijnen gevlogen. Mocht je van vliegen houden dan kan je daarvan tijdens deze vlucht genezen, want je vliegt niet al te hoog boven de woestijn en het barst er van de turbulentie. Daarnaast maakt het vliegtuigje zulke scherpe bochten dat je om de lijnen te zien niet naar beneden maar gewoon recht uit het raampje hoeft te kijken.
Dezelfde dag naar de oase Huchachina getrokken, vlak bij de stad Ica. De oase is niet bijzonder, maar door de zandduinen eromheen kun je met een buggy crossen. Beeld je een buizenframe met 4 wielen in, erop een paar bankjes en voorin een Chevymoter van 190 Pk! Dat was dus racen door de duinen, het was net een achtbaan! En de duinen af deden we op snowboards, ervaring is niet nodig. Als je niet op het board wilde staan dan ging je er gewoon op liggen: dat gaat nog sneller ook!
De volgende dag naar Pisco, daar kan je met een speedboot op zee een eilandengroepje bezoeken waar zich duizenden zeehonden en zeeleeuwen vertoeven, vergezeld door miljoenen vogels! Sommige vogelsoorten schijnen nauw verwant te zijn met die van de Galápagos. Er zijn daar zoveel vogels dat de eilanden zowat volledig wit zijn ondergescheten. Eens in de 5 jaar komen er mensen aan land om dat allemaal weg te scheppen omdat het prima als kunstmest te verkopen is.
In Pisco is tijdens de onafhankelijkheid van de Spanjaarden ook de vlag van Peru ontstaan: generaal San Martin heeft de rood-witte kleur van de vlag ontleend aan de vele flamingo´s die hier aan het strand vertoeven.
Dan de hoofdstad Lima, gesticht door Fransisco Pizarro in 1535, en daar ligt hij dan ook begraven. In de kathedraal naar zijn houten kist gekeken, in een mozaïek erboven is een boeiend verhaal van hem vastgelegd: toen tijdens zijn 2e reis naar Peru de 190-koppige bemanning weigerde verder te reizen, heeft hij zowat iedereen terug naar Panama gestuurd en is hij alleen met 12 man doorgetrokken.
Omdat het merendeel van de resultaten van de archeologische opgravingen van de oude Peruaanse culturen in Lima ligt opgeslagen, zijn de musea daar dus steengoed: het ´Museo de la Nacion´ en het ´Museo Nacional de antropología, arqueología e historia´ mogen keramiekvreters niet overslaan. Daarnaast was Lima goed voor een paar keer naar de bioscoop en om een goede vervangende camera aan te schaffen.
Door naar het noorden, naar de alpen van Peru. In het dal rond Huaraz liggen de hoogste bergen van Peru, ze reiken tot 6700 meter. We hebben weer twee Japanse tours geboekt, één naar het gehucht Chavín waar de hoofdstad ooit lag van het gelijknamige volk (aardige hoop stenen), en één naar de berg Pasto Ruri waar je op 5200 meter hoogte over een gletsjer kan banjeren. We hebben ons ook nog echt moe gemaakt door naar het meertje Churup te lopen (ruim 1000 meter klimmen tot aan 4650 meter) en met een mountainbike het dal Llangunuco af te dalen: met de bus hebben we ons af laten zetten op 4760 meter en we zijn over een afstand van 44km ruim 2000 meter afgedaald tot het dorpje Yungay. Michiel vond het een gave dag vol adrenaline want er waren 42 haarspeldbochten te beracen, Gemma heeft de dag gevuld met het onder spanning houden van de remkabels. Ze had minder tijd om van de fantastische omgeving te genieten.
Eigenlijk was het sowieso afgelopen met de pret in Peru want wekenlang legden stakende boeren, leraren en ziekenhuispersoneel in diverse plaatsen van het land het openbare leven compleet stil. Gelukkig waren we telkens de dans ontsprongen maar dit keer zaten ook wij vast. Toen de bussen na 3 dagen weer uit Huaraz reden hadden we maar één einddoel: weg uit Peru!
Nachtbus naar Trujillo genomen alwaar we de ruïnes Chan Chan hebben bezocht, de voormalige hoofdstad van het Chimúvolk. Het was de grootste stad ter wereld die van modder was gebouwd. Het ligt in een kurkdroog gebied dus de gebouwen spoelden niet weg, maar drinkwater moest met een slim systeem van kanalen kilometers ver weg worden gehaald. Wat de Inca´s tijdens hun opmars in 1460 deden was simpelweg deze kanalen blokkeren, waarna het hele Chimúrijk zich na 11 jaar afzien maar overgaf.
Daarna zijn we in één ruk doorgereisd naar Guayaquil in Equador, de beroemde plek waar generaal San Martin en Simón Bolívar elkaar hebben ontmoet. Maar de echte reden dat we hier heen gingen is omdat vanuit hier de vliegtickets naar de Galápagos het goedkoopste zijn. Daar zitten we namelijk nu.
Wat is de top 10 van onze trip tot nu toe?
1 : De trek in Nationaal Park Torres del Paine (Chi)
2 : De moai´s op Paaseiland in de Stille Oceaan (Chi)
3 : De watervallen van Iguaçu (Arg/Bra)
4 : De Incatrail aflopen naar de ruïnes van Machu Picchu (Per)
5 : De pinguïns, orka´s, zeeleeuwen en walvissen bij Peninsula Valdès (Arg)
6 : Aanwezig zijn in Puerto Williams en de boottocht naar Punta Arenas (Chi)
7 : De trek in Nationaal Park Los Glaciares (Arg)
8 : Carnaval in Salvador (Bra)
9 : Jeepen over de zoutvlakte van Uyuni (Bol) naar San Pedro de Atacama (Chi)
10: Ruta 40 en de Camino Austral, 1200 km gravelen door Patagonië (Arg/Chi)
En de getallen worden alleen maar meer:
Aantal dagen onderweg (za 31 mei): 241
Afgelegde afstand bus-boot-trein tot Guayaquil (Equ): ca 35150 km
Aantal bezochte pensions/campings: 95
Waarvan predikaat tevreden/goed: 62/19 (rest was dus echt slecht!)
Aantal overnachtingen in een bus of trein: 17
En de stoelgangcumulatieven Gemma/Michiel:
overgeven: 5/2; opstopping: 1/0; dunne: 4/9
Het aantal stempels in ons paspoort: 37
Wat op valt bij de openbare toiletten van Peru is dat ze meestal niet eens een bril hebben, je moet dus je hurkspieren gebruiken. Op de Incatrail staan trouwens prima toiletblokken.
Groetjes van Michiel en Gemma
===========================
Wetenschappers in Zuid Amerika
Hallo allemaal,
Toen een student aan de 19e eeuwse geoloog Charles Lyell drie woorden van advies vroeg antwoordde hij simpel: reizen, reizen en reizen. Voor geologen en naturalisten die toen onze wereld wilden beschrijven was dat eigenlijk de enige manier om nieuwe kennis op te doen. De grootste naturalist uit die tijd was Alexander von Humboldt, na Napoleon de bekendste naam in heel Europa. Zijn naam kom je vaak in Latijns Amerika tegen, er is zelfs een golfstroom naar hem vernoemd.
Humboldt had veel gereisd, in 1799 zeilde hij met zijn Franse collega Aimé Bonpland naar Venezuela. Hij had toestemming van de Spaanse koning gekregen om door de binnenlanden van de Spaanse koloniën te trekken om een verslag te geven over de aanwezigheid van mineralen aldaar.
Naast het geologisch onderzoek en het verzamelen van 10.000-en planten deed Alexander veel meer, in het teken van de wetenschap zette hij soms zijn leven op het spel: hij zwom in de jungle met krokodillen, hij daalde af in een vulkaankrater en in Equador heeft hij een poging ondernomen om met minimale middelen de 6268 meter hoge vulkaan Chimboraza te beklimmen. Ondanks dat hij op 5900 meter bleef steken was hij tot zijn dood in 1859 de enige persoon ter wereld die ooit die hoogte had bereikt.
Humboldt heeft zijn reiservaringen in een uit 30 delen tellend boek opgeschreven, maar hij kwam net als andere naturalisten uit die tijd niet verder dan het beschrijven van wat hij had verzameld en waargenomen. Iedereen ontdekte toen wel nieuwe soorten planten, dieren en fossielen, maar aan de oorsprong van al deze soorten brandden weinigen hun vingers. Pas in het jaar dat Humboldt overleed werd onze eeuwen oude kijk over het ontstaan van het leven op de wereld definitief om zeep geholpen: Charles Darwin publiceerde in 1859 zijn eerste hoofdstukken van ´The Origin of Species´.
Charles Darwin werd op 12 oktober 1809 in Engeland geboren, deze geboortedag deelde hij trouwens met de latere president Abraham Lincoln. Charles was van goede afkomst, zijn vader werkte reeds in de wetenschap en zijn moeder was familie van de beroemde keramiekfabriek Wedgewood.
In 1831 gaat kapitein Fitz Roy met de boot ´Beagle´ voor de tweede keer een wetenschappelijke reis maken over de wereld. Het hoofddoel van de trip was het testen van een aantal klokken om makkelijk en betrouwbaar de lengtegraad op aarde te bepalen. Op zo´n wetenschappelijke reis was het normaal dat er een naturalist mee voer en door toeval werd die door de 22-jarige Charles Darwin ingevuld.
Een van de belangrijkste boeken dat Darwin mee nam op de boot was geschreven door zijn vriend Charles Leyll, ´Principles of Geology´, net uitgebracht in 1830. Hierin beschrijft Leyll de krachten achter de vorming van diverse landschappen over de wereld, waaronder bijvoorbeeld de Zuyderzee en de Biesbosch. Met een heleboel andere waarnemingen van erosie en sedimentatie kwam Leyll erachter dat de aarde veel ouder moest zijn dan wat de kerk de hele tijd uitkraamde. En aangezien er in die oude gesteenten ook fossielen waren aangetroffen vermoedde hij dus ook dat het leven op aarde veel ouder moest zijn. Dat was een sterk afwijkende opvatting want de kerk hield iedereen het lulverhaal voor dat God onze kluit en het leven erop 4004 jaar voor de geboorte van Christus had gecreëerd: dat had een bisschop ooit uitgerekend na bestudering van het Testament.
Het verhaal over de miljoenen jaren durende evolutie van de continenten was voor Charles Darwin cruciale informatie om de evolutie van de planten en dieren te begrijpen. Belangrijke observaties heeft hij gedurende zijn 4-weekse verblijf op de Galápagoseilanden opgedaan. Deze archipel bestaat uit een 13-tal grote eilanden en ongeveer evenveel rotspunten, midden in de oceaan. Hij wist dat de eilanden door vulkanisme uit het niets in zee zijn ontstaan en nooit met het vaste land van Zuid Amerika waren verbonden. Toch vond hij er een hoeveelheid dieren (geen zoogdieren, het heet dan ook het ´koninkrijk der reptielen´) die in een ver verleden van Zuid Amerika toevallig op die eilanden zijn beland, en zich vervolgens geheel afwijkend dan op het continent hebben ontwikkeld.
Zijn bekendste ontdekking zijn de 13 vinken van Galápagos die hij op verschillende eilanden heeft onderzocht. Hij kon aantonen dat de bek van ieder soort vink was aangepast aan het voedselaanbod op ieder eiland, wat per eiland verschilde in bessen, nootjes en insecten. Hij redeneerde dus dat een vink die met een afwijkend type bek op een eiland wordt geboren, slechter in staat is om voedsel te zoeken, daardoor lagere kansen heeft om te overleven, en uiteindelijk lagere kansen heeft om zich voort te planten. Zo kwam hij op zijn theorie dat soorten en variëteiten van planten en dieren in de loop der tijd wijzigden en dat deze dus niet door één of ander bovenaards wezen waren gemaakt.
Toen Charles na zowat 5 jaar terug kwam van zijn reis heeft hij bijna de rest van zijn leven besteed aan het op papier uitwerken van zijn theorie. Hij hield 22 jaar zijn ontdekking voor zichzelf tot in 1859 de naturalist Wallace tot een vergelijkbare conclusie kwam. Op aandringen van zijn vriend Lyell is Darwin begonnen ook zijn aantekeningen te publiceren.
Darwin (atheïst geworden) kreeg van begin af aan veel tegenstand met zijn theorie, voornamelijk van gelovigen die in de Schepper geloofden. Door een slepende ziekte kon hij zich in het openbaar niet verdedigen maar gelukkig hield de wetenschapper Thomas Henry Huxley veel openbare betogen voor de evolutietheorie. Toen Darwin in 1882 overleed had de wetenschap zijn theorie omarmd: hij had eigenhandig bijna alle vraagstukken betreffende de evolutie van de natuur opgelost.
Genoeg geleuter over naturalisten, hoe hebben wij backpackers de Galápagos ervaren?
We zijn met het vliegtuig heen gevlogen en mochten meteen auw! 100 dollar op het vliegveld als intree neertellen. Eerst hebben we op het eiland Santa Cruz een paar wandelingen gemaakt, zoals naar het onderzoeksinstituut Charles Darwin waar ze reuzeschildpadden fokken en deze opnieuw op de eilanden uitzetten. De afgelopen eeuwen zijn die beesten namelijk massaal afgemaakt wegens hun vet, ze proberen die schade weer ongedaan te maken. We hebben ook een wandeling gemaakt om die beesten in het wild te zien, dat was eigenlijk veel leuker. Die schildpadden passen trouwens niet in een doorsnee dierenwinkeltje: ze wegen 250 kg, meten meer dan een meter en kunnen dik 100 jaar worden!
Het betere werk op Galápagos is een cruise van een week langs verschillende eilanden, die hadden we last-minute op de eilanden zelf geboekt. Een stuk of 10 eilanden bezocht, je gaat dan aan land en loopt tussen de tamste beesten rond: je struikelt over de zeeleeuwen aan het strand, pelikanen gapen je op hun nest aan, booby’s (een clownachtige zeevogel met blauwe poten) die op een halve meter afstand tijdens hun paringsdans fluiten en honken, fregatvogels met een fel rood opgezette krop vliegen over je heen, albatrossen die amper de moeite nemen om je heen te lopen en spreeuwen die uit nieuwsgierigheid op je hand gaan zitten omdat ze denken dat je drinkwater voor ze hebt.
En snorkelen doe je met haaien, roggen, pinguïns en vooral zeeleeuwen. Deze zijn zo speels dat ze recht op je af komen en in je masker hun adem uitblazen. Ze zwemmen speels om je heen en bijten in je flippers om met je te spelen. Dat is héél grappig, totdat Big Boss langs komt en zijn vrouwtjes en kindertjes tot de orde roept.
En duiken op de eilanden is ook een bijzondere ervaring. Verwacht geen zichtbaarheid tot aan Japan, verwacht geen warm water met kleurrijk koraal, maar wel grote beesten en speciale dieren. Gemma heeft daar haar introductieduik gehad en wil nu graag haar bewijs halen. Michiel heeft onder water gespeeld met zeeleeuwen, gezwommen met manta´s, reuzenschildpadden (klop klop wie is daar?), zeepaardjes van 15 cm groot, vissen die hun schutkleur kunnen wijzigen en 2 ogen aan één kant hebben, en als klapstuk: hamerhaaien!
Bij ieder dier die we tegen kwamen vertelde de gids of ie wel of niet endemisch (=inheems) was. Wij konden er twee nieuwe aan toevoegen: de tollende Fujichrome en de gevleugelde Dollar! Iedereen die van de natuur houdt kan hier zijn ei kwijt, die 10 dagen waren voor ons onvergetelijk!
In Equador en we hebben snel de gringotrail afgerend: eerst naar Cuenca, wel aardig, daarna door naar Riobamba. Dit stadje is voor treinfanaten een must om te bezoeken. Drie keer per week vertrekt er namelijk een boemeltje naar ´Nariz del Diablo´, de Duivelsneus. Dit lijntje was deel van een grote spoorlijn dwars door Equador, die vanaf de zuidkust via Quito in de Andes naar de noordkust liep. Bij de Duivelsneus was het effies te stijl en kruipt het lijntje zig-zag-end de helling op. Ondanks dat praktisch het gehele traject door noodweer de afgelopen decennia is weggespoeld, zijn ze in staat het stukkie van Riobamba naar de Duivelsneus voor toeristen in stand te houden. Het leuke aan deze trip is dat je twee soorten zitplaatsen hebt: op een bankje of op het dak. Stomme backpackers, betalen ze 11 dollar en willen ze allemaal op het dak zitten! En dat allemaal om 4 uur ram in de wind van het landschap te kunnen genieten.
Dan Baños, de naam zegt het al, het wemelt van de thermale baden hier omdat het op 8 kilometer afstand van een vulkaankrater ligt. Een bad was wel erg heet, 48°C. Gelukkig lag er een ijskoud poeltje naast en konden we dat mooi afwisselen. En rond Baños kan je wandelingen maken naar watervallen, de mooiste was ´El Pailón del Diablo´ (´de duivelsketel´, geen flauw idee waarom...). Deze ligt in een nauw dal dat naar de jungle loopt, bergafwaarts dus, en veel backpackers doen dan ook op de mountainbike. Maar het regende vaak en na onze downhills in Bolivia en Peru wilden we ons hier niet voor moe en vies maken: we namen de bus.
Vervolgens zijn we naar Quito gegaan, de hoofdstad van het land. Het lijkt op veel opzichten op iedere andere grote stad van Zuid Amerika, maar het heeft wel iets unieks: het ligt bijna op de evenaar en heeft dus een evenaarmonument, en achter ieder monument zit een beetje geschiedenis verborgen (scrollen!):
Isaac Newton was van mening dat de aarde een beetje was afgevlakt aan de polen en dikker aan de evenaar. Omdat Franse wiskundigen dit niet geloofden zijn het maar eens gaan opmeten: de Franse Koninklijke Academie van Wetenschappen stuurde in 1735 twee expedities om de kromming van de aarde op te meten: één naar de poolcirkel in Lapland, één naar de evenaar bij Quito. Bij Quito hebben ze door middel van driehoeksmeting de meridiaan nauwkeurig opgemeten waarbij ze de vulkanen in het land als referentiepunten namen. Meten was in een wip gedaan, nu nog uitrekenen. Maar de Fransen kregen onderling ruzie over de nauwkeurigheid van hun berekeningen dus dat duurde wat langer. Pas in 1744 konden ze een conclusie trekken: Isaac Newton had gelijk, de aarde is dikker aan de evenaar!
Dat houdt bijvoorbeeld in als je de vulkaan Chimborazo beklimt tot de top, dat je ondanks zijn 6268 meter toch verder van het middelpunt van de aarde zit dan op de 2½ km hogere Everest!
Maar goed, bij Quito hadden ze de locatie van de evenaar bepaald en daar hebben ze het huidige monument neer gezet. Die Fransen hebben 270 jaar terug een nauwkeurig werkje afgeleverd, ze zaten er volgens de moderne GPS maar 150 meter naast!
En dat franse onderzoek had nog een staartje, één van de deelnemers heeft daarna voorgesteld een nieuwe lengtemaat in Frankrijk in te voeren: de `meter’ die gelijk was aan één 10-miljoenste deel van de afstand tussen de evenaar en de noordpool. Het duurde echter tot de Franse Revolutie tot die werd ingevoerd en Napoleon heeft hem tenslotte door heel Europa geëxporteerd. Tegenwoordig gebruikt 95% (en wie weer niet? zucht) van de wereldbevolking deze lengtemaat.
Leuk ouwehoerverhaal, wij hebben daar alleen maar de nodige foto’s geschoten en zijn weer terug naar Quito gegaan. Een aantal mooie musea bezocht waaronder het stadsmuseum (Museo de la Ciudad) en het ´Museo Banco Central del Peru´. Beide aanraders.
En naar de bios geweest (Matrix Reloaded, je moet er van houden) en een mooie nieuwe portemonnee gekocht omdat de oude van Michiel een tweede leven in Quito is gaan leiden. Toen hadden we het weer gehad met de gringotrail, we wilden naar wat minder bezochte plekken trekken.
Op de grens met Peru heb je een klein dorpje waar net als op het eiland Okinawa van Japan bijzonder veel 100-jarigen leven. Waarom is onduidelijk, maar het is wel een heel relaxed dorpje in een mooie omgeving. Geen klap gedaan, alleen per paard een tocht gemaakt door de bergen want we hadden geen zin om te hiken. Voor het eerst het lef gehad om op zo´n beest in galop te gaan, héél gaaf, we voelden ons net zo´n veehoeder hier. Maar de dag erop konden we van de pijn amper lopen.
Nadat we waren uitgerust wilden we de grens over naar Peru. Ons vertrek was al een dag uitgesteld omdat er ergens een brug was ingestort die eerst gerepareerd moest worden, maar ook de volgende dag kwam er geen stoel op wielen langs rijden. Dan maar een taxi naar de grens genomen, met een paar andere backpackers was dat wel te betalen. De trip was heel mooi, de weg komt soms tot 3000 meter hoog en dan rijd je dwars door de wolken heen. De vegetatie daar heet dan ook niet voor niets wolkenwoud in plaats van regenwoud. Op die hoogte werd ook duidelijk waarom er geen vervoer was: een grote modderstroom had de hele weg geblokkeerd. De mannen van ons gezelschap namen nog wel de moeite om met de hand (hoe komen ze erop?) de modder weg te graven, maar dat gaven ze na 5 minuten toch maar op. Michiel wel reeds zeikes nat en onder de modder natuurlijk. Maar soms komt het geluk wel uit de wolken, voor ons letterlijk want na 30 minuten reed er een bulldozer langs die het zootje in wip voor ons had opgeruimd, wij konden alsnog onze trip vervolgen.
We reden via Jaén naar Chachapoyas, een klein stadje in Noord Peru. Amper een toerist te zien daar en dat merk je aan de bevolking: geen trekkende en schreeuwende mensen om je heen zodra je uit een bus stapt. Maar Chacha heeft veel te bieden, in de omgeving wemelt het van de ruïnes van bevolkingsgroepen van vóór de Inca. De belangrijkste ruïne Kuelap ligt dramatisch boven op een berg, een grote stad met indrukwekkende stadsmuren. De stad is pas in 1843 ontdekt, zo afgelegen ligt het, vergelijk het maar met een soort Machu Picchu die nog niet is ontdaan van vegetatie. En we hadden de hele ruïne zowat voor ons zelf, op ons busje met 8 backpackers na was er geen gringo te bekennen.
Daarna zijn we zo ver als we konden verder de jungle in gereden, tot aan Yurimaguas. De 128 km van Tarapoto naar Yurimaguas kan in 4 uur worden gereden maar we hadden al verhalen gehoord van 16 uur over dat traject. Belangrijkste tip: een auto is sneller dan een bus dus wij gingen met een Toyota type laadbak op pad. We wisten snel dat we de trip niet in 4 uur gingen halen. Het had recentelijk nog geregend dus de weg (weg? zeg maar afgraving door de jungle) was een grote modderzooi. Na een uur zaten ook wij vast: modder tot de kuiten. Wel op een spectaculair punt want er lag een gekantelde vrachtwagen. De trucks trokken elkaar één voor één door de blubber, en de auto´s werden met 10 man tegelijk door de drek geduwd. Weer mooie foto’s geschoten, en weer lekker vies geworden.
Maar nadat die hindernis was genomen, bleek er nog een boel fout te kunnen gaan met de auto. Die heeft ooit zo hard op de rotsen gestuiterd dat er minder diesel in de tank paste en dat de brandstofmeter ook niet meer als vanouds werkte. Wijzertje geeft braaf een kwartvolle tank aan, toch pruttelt het moterje dood. Niet fijn in de jungle, dus wij konden een kwartier lopen naar het eerstvolgende gehucht waar de chauf zijn tank heeft kunnen bijvullen. Ook heeft hij onderweg nog de achtervering en een remleiding moeten repareren, nou ja, lang verhaal, we deden uiteindelijk 10 uur over het ritje, een gemiddelde van 13 km per uur.
In Yurimaguas is geen klap te doen, maar het was voor ons het startpunt voor onze reis over de (zijrivier van de) Amazone naar Manaus in Brazilië. Fransisco de Orellana was de allereerste die de Amazone is afgedaald en dat deed ie eigenlijk per ongeluk. Hij onderzocht voor Pizarro in 1541 een gebied ten oosten van Equador, toen hij een klein riviertje afdaalde bleek hij door de sterke stroming niet meer terug te kunnen reizen. Hij had geen andere keuze dan de hele rivier af te zakken tot hij in de Atlantische Oceaan terecht kwam.
Wij namen dus eerst een boot naar Iquitos. Moet wel de lul van een kapitein zijn papieren op orde hebben, we bleven 30 uur aan de kant wachten voordat iemand uit Lima hem alsnog toestemming gaf om te vertrekken. Achteraf was het verhaal van de papieren een dekmantel voor het echte probleem, we hadden van anderen vernomen dat er op een zusterboot in de jungle daags ervoor hoeveelheden drugs waren gevonden, dus alle boten van de maatschappij moesten tot nader order aan de kant blijven. Hebben wij weer.
Maar het oponthoud was niet zo erg want we hadden lekker luxe gedaan, gewoon een cabine geboekt op het bovendek, ver weg van het gepeupel. We hadden geen zin om met 200 Peruanen met evenveel hangmatten hutje mutje op het middendek te liggen, want daar gebeurde van alles waar we op dat moment effe geen zin in hadden.
De uitzichten waren bijzonder, ook onder op de boot. De veestapel reist op het onderdek mee en als een rund het van de hitte niet meer uit houdt dan slachten ze hem gewoon op het dek. Met een injectie maken ze hem lam, met een mes gaat zijn strot open. Vervolgens wordt dat beest volledig open gesneden, het is in het kort een hele grote bloederige zooi op het dek. Na een uur konden we alleen nog de kop terugvinden, de rest was waarschijnlijk onder de passagiers reeds verdeeld.
In Iquitos hebben we kort rondgelopen en zijn we met een speedboot naar de grens met Brazilië gegaan. Iets van 500 km die je in 8 uur af legt, scheelt weer wat reisdagen. En vanaf de grens (Tabatingi) hebben we weer een langzame boot naar Manaus genomen. Dit keer waren de cabines reeds vol en hebben we wel met de lokalen in de hangmatten gelegen. Totaal 3 dagen en 3 nachten, een hele aparte belevenis. Het hele stuk vanaf Yurimaguas naar Manaus is ongeveer 2700 km over water, dat hebben we in 3 boten in 7 dagen afgelegd. We hadden tijd genoeg om boeken te lezen.
Joepi, weer terug in Brazilië, effe genoten van het heerlijke eten daar. Manaus is een bijzondere stad midden in de jungle, dik 100 jaar geleden was het de rijkste stad van Latijns Amerika omdat er rubber werd gewonnen in het oerwoud. Die boom kwam nergens anders in de wereld voor en de Brazilianen deden er alles aan om dat geheimpje daar te houden. Maar een Engelsman Wickham presteerde het om 70.000 levende zaden naar Londen te smokkelen, hij kreeg voor ieder zaadje in Londen 10 pond! Binnen enkele jaren stonden de rubberbomen in de Britse kolonie Maleisië en zagen de rubberbaronnen in Manaus hun rijkdom wegslinken. Wat nog rest zijn een paar indrukwekkende gebouwen uit die tijd zoals de markthallen en het theater.
Voor ons hield de trip op de Amazone op en zijn we op pad gegaan naar die andere grote rivier in Zuid Amerika, de Orinoco. Vanuit Manaus kan dat theoretisch per rivier, dat had Humboldt 200 jaar geleden aangetoond. Hij ontdekte de Casiquiare Canal, de enige natuurlijke verbinding in de wereld tussen twee grote rivierstelsels. Maar voor die trip heb je toch eerst een SAS-training van een paar weken nodig dus wij deden het met de bus, direct naar Ciudad Bolívar in Venezuela. Daar ligt namelijk de enige brug over de Orinoco, een bijna 1700 meter lange hangbrug.
Mooie trip, echt een aanrader, zodra je in Venezuela komt passeer je de Gran Sabana, een groot natuurgebied die gedomineerd wordt door tafelbergen met veel watervallen. Geologen hebben deze bergen gedateerd als (een van?) de oudste bergen op aarde. In die buurt heb je het nationaal park Canaima dat tot de 6 grootste parken ter wereld behoord. Om daar te komen moet je vliegen en dat deden we vanaf Ciudad Bolívar.
De topattractie van het park zijn de Angel watervallen, de hoogste ter wereld, in 1935 ontdekt door een piloot Jimmy Angel. De Angel watervallen kennen eigenlijk 2 seizoenen: het regenseizoen wanneer er genoeg water in de rivier ligt zodat je er met een boot heen kunt varen, en het droge seizoen wanneer je illegaal van de waterval af kunt springen met een parachute (basejumping). Helaas voor Michiel zaten we in het regenseizoen dus gingen we maar met een bootje stroomopwaarts.
Shit, het regenseizoen houdt dus in dat het veel regent, het viel met bakken uit de hemel, kletsnat kropen we in onze hangmat die avond. De volgende ochtend vroeg naar de waterval gegaan en gelukkig was hij net niet achter wolken verborgen: we zagen de hele waterzuil van 807 meter hoog, tja, het wordt saai leesvoer misschien maar we hebben weer mooie foto’s kunnen schieten.
Dan maar een lulverhaal aan het einde, bij die watervallen moeten ergens 5 fietsjes in de bomen hangen. Voor een reclamefilm voor mountainbikes is een basejumper per mountainbike de watervallen afgesprongen, na een paar kunstjes op de fiets liet hij deze los en landde hij per parachute. Deze stunt moest ie 4 keer herhalen voordat alles vanuit de helikopter goed was vastgelegd.
Onze vlucht terug naar Ciudad Bolívar was ook een belevenis, we weten nu goed waarom Jimmy Angel twee jaar na zijn ontdekking in de jungle met zijn vliegtuig te pletter sloeg. We gingen met zo´n klein 6-zittertje dwars door een stevige regenbui heen, we zagen gewoon geen klap, het was geheel wit om ons heen. Veel turbulentie, we hoorde geluiden die de levensduur van het vliegtuigje aardig hebben verminderd. Onze junglepiloot vertrok geen krimp al moest hij de knuppel in alle richtingen duwen om ons een beetje op koers te houden. Om kort te zijn waren we blij dat de drie wieltje weer aan de grond stonden.
We hebben de hoofdstad Carácas overgeslagen maar maken dat goed door de eerste hoofdstad van Venezuela te bezoeken, Coro. Het ligt aan de Caribische kust, vlak bij de ABC-eilanden. We reizen lekker verder en sturen onze volgende mail vanuit Centraal Amerika.
Een dozijn in een top 10...
1 : Een bootcruise en duiken op de Galápagos eilanden (Equ)
2 : De trek in Nationaal Park Torres del Paine (Chi)
3 : De moai´s op Paaseiland in de Stille Oceaan (Chi)
4 : De watervallen van Iguaçu (Arg/Bra)
5 : De Incatrail aflopen naar de ruïnes van Machu Picchu (Per)
6 : De pinguïns, orka´s, zeeleeuwen en walvissen bij Peninsula Valdès (Arg)
7 : Aanwezig zijn in Puerto Williams en de boottocht naar Punta Arenas (Chi)
8 : De trek in Nationaal Park Los Glaciares (Arg)
9 : Carnaval in Salvador (Bra)
10: Jeepen over de zoutvlakte van Uyuni (Bol) naar San Pedro de Atacama (Chi)
11: Nationaal park Canaima met de waterval van Angel (Ven)
12: Ruta 40 en de Camino Austral, 1200 km gravelen door Patagonië (Arg/Chi)
Alles weer optellen...
Aantal dagen onderweg (wo 16 juli): 288
Afgelegde afstand bus-boot-trein tot Coro (Ven): ca 44750 km
Aantal bezochte pensions/campings: 112
Waarvan predikaat tevreden/goed: 72/22
Aantal overnachtingen in een bus, boot of trein: 35
En de stoelgangcumulatieven Gemma/Michiel:
overgeven: 5/2; opstopping: 1/0; dunne: 5/11
Het aantal stempels in ons paspoort: 43
Fijn zeg, in Equador hebben ze de bril weer op de plee laten liggen, en we hoeven niet meer te betalen als we naar toilet gaan. En meestal is water, papier en zeep gewoon voorhanden.
Het verhaal van de missende pleebrillen in Peru is waarschijnlijk dat de locals staand op de wc-rand in diepe hurkhouding hun behoefte doen. Een leuk weetje voor die reiziger die in Peru wel gewoon op de brilloze rand is gaan zitten...
Groetjes van Michiel en Gemma
===========================
Met een kanonskogel door Midden Amerika
Hallo allemaal,
We zijn snel door Venezuela getrokken maar dat was toch genoeg om een paar eigenaardigheden van dit land te proeven. Het land lijkt erg gericht op de Verenigde Staten te zijn, het is bijvoorbeeld het enige land van Zuid Amerika waar voetbal geen volkssport nummer één is, baseball en basketball kom je hier vaker tegen. En het hele autopark wordt ook uit de VS gehaald, er is geen plek voor economische blikjes uit Azië of Europa. En het zijn vaak ook nog dikke oude versleten bakken van zeg 20 jaar oud die nog steeds over de straten blazen. Onderhoud is niet nodig aan de auto´s, zolang het motertje pruttelt (ongeacht lekkage van benzine of olie) dan is het al rendabel om er mee te rijden omdat de brandstofprijzen hier de goedkoopste ter wereld zijn. Effe wat literprijzen: diesel 48 Bol, normaal 70 Bol en super 97 Bol. Hoeveel Boliviares gaan er in een dollar? Officieel 1600 maar op de zwarte markt 2300, dus reken de literprijzen maar uit.
We zijn maar een paar dagen in Coro gebleven en hebben door de mooie koloniale binnenstad rond gelopen. Een beetje uitgerust en de vuile kleren laten wassen, toen weer op pad, op naar Colombia.
Die rit naar de grens is om kort te zijn bijzonder. De busrit vanaf Maracaibo is plots meer dan twee keer zo duur per afgelegde km als in de rest van Venezuela, reden onduidelijk. Ook wordt de weg flink gecontroleerd door politie en militairen, ze willen precies weten wat er over die weg gaat. Om tijd te winnen heeft onze chauffeur de tassensnuffelaars een keer met smeergeld weggestuurd die hij vervolgens weer bij de passagiers wilde verhalen. Wij betaalden natuurlijk niet want wij hadden tijd genoeg en niets te verbergen. We hebben totaal 7 controleposten geteld waar de bus moest stoppen, de laatste was een paar kilometer voor de grens waar iedereen ook nog een doorgangsbelasting van 12 dollar moest betalen. Ingewikkeld verhaal waarom, het komt er volgens ons op neer dat je met dat papiertje geen smeergeld aan de grens meer hoeft te betalen om het land uit te mogen. De migratieofficieren hebben die praktijk geformaliseerd door belasting te heffen, dat ziet er iets ontwikkelder uit.
Dan de migratie aan de Colombiaanse zijde, om kort te zijn het $##%¡¿&#$! een stelletje hufters! We worden hun kantoortje in geroepen (hé, geen politie of militairen, alleen 2 snotjongens in burgerkleding) en krijgen uitgelegd dat we Colombia niet binnen mogen omdat we geen vlieg- of busticket hebben die ons naar een volgend land brengt. Vette onzin natuurlijk, als je met je eigen auto, moter of fiets komt dan heb je dat ook niet nodig maar voor ons gingen ze formeel op hun strepen staan. We hebben geprobeerd die jongens geld te geven om de discussie kort te sluiten maar dat sloegen ze galant af. “Jullie kunnen beter een goedkoop busticket naar het buitenland kopen, bij dezelfde maatschappij als waar jullie mee gekomen waren.” Hmm, klinkt niet slecht, het kaartje was al duur maar die kosten zijn te overzien, dus wij kaartjes kopen.
Go..%#$&?#$! mooi niet dus, blijkt het buskaartje over hetzelfde traject terug plots 15 dollar duurder te zijn geworden! En we vroegen de dag ervoor al bij de maatschappij of we alvast een kaartje terug konden kopen. “Nee, onmogelijk, alleen aan de grens!” was het antwoord. De busmaatschappij werkt gewoon met de Colombiaanse migratie samen om van reizigers peso’s af te kloppen! Wij nu echt balen, veel mensen om ons heen die ons vertellen hoe we het moeten aanpakken, uiteindelijk roept een gozer die ons van het begin af aan heeft achtervolgd dat het nu mogelijk is om aan de twee snotjongens van de immigratie 10 dollar ieder te betalen en dat je dan je stempel krijgt. Tja wat doe je dan, de hele bus wachtte al op ons dus hoppa, twee paspoorten en 20 dollar gaan er over de toonbank.
Nadat we onze stempel hadden maakte niemand zich meer druk om ons, ze waren denken we druk bezig de 20 dollar onder de verschillende acteurs bij de grens aan het verdelen. Wij reisden verder met de bus die daarna nog twee keer is gecontroleerd door de Colombiaanse politie, halverwege de middag zaten we eindelijk in een guesthouse in Santa Marta.
Santa Marta is de oudste stad van Colombia en daardoor ook één van de bekendste vakantiebestemmingen, er is veel te doen. En iets van 50 km in de jungle ligt op 1100 meter hoogte de ruïnestad Ciudad Perdida (Verloren stad), voor ons een hoofdreden om naar Colombia te gaan. Op terrassen in de bergen woonde 500 jaar geleden een paar 1000 indianen van de stam Tayrona. Ze handelden met de Indianen aan de kust om vis en zout, met de Indianen in het binnenland om groenten en vlees. Toen de Spanjaarden de Indianen aan de kust onderwierpen, verdween voor de Tayrona´s een wezenlijk deel van hun handel en ook hun bestaan. Ze verlieten de stad en trokken nog dieper de jungle in. Niemand heeft sindsdien iets van de stad gehoord totdat in 1973 een paar rovers in de jungle de toegangstrap van meer dan 1100 treden ontdekte. Ze roofden de graven eerst van alle waardevolle spullen, toen deze goederen in Colombia op de markt terechtkwamen kreeg de archeologische wereld lucht van de ontdekking. Twee jaar later begon de regering met een grote schoonmaak van de stad die pas in 1982 gereed is gekomen. In 1984 trok een Fransoos in zijn uppie door de jungle en werd daarmee de eerste toerist. Dat was eigenlijk een stomme actie want tot de dag van vandaag wordt het gebied door paramilitairen gecontroleerd.
We wilden ook heen en dat kon alleen met de touroperator die vriendjes met de paramilitairen is. De paramilitairen zijn tegen organisaties zoals de FARC die over een eigen gebied willen heersen, maar omdat ze vinden dat de regering te weinig doet om de FARC uit hun gebied te houden hebben ze zelf het heft in eigen handen genomen. De paramilitairen handelen als een soort maffia, in de stad Santa Marta wordt ieder hotel, restaurant en duikschool geacht te betalen voor de veiligheid van de mensen. Bedragen van enkele tot 10 dollar per week hebben we gehoord, afhankelijk of de eigenaar Colombiaan of buitenlander is. Voor ons was één ding zeker, we hadden niets te vrezen want ook een deel van ons geld die we voor de tour hebben betaald (120 dollar per persoon) ging naar deze mannen. En onze chauffeur bleek goede vriendjes met de chef van de paramilitairen te zijn dus dat hielp ook toen we hun controlepost moesten passeren.
In een groepje van 6 personen en twee gidsen zijn we naar de ruïnes gegaan, nadat we met een 4WD waren gedropt was het heen en weer 40 kilometer lopen. De heenweg bergop duurde 3 dagen, we waren één dag bij de opgraving zelf en terug deden we in 2 dagen. De wandeling is heel indrukwekkend maar best wel pittig. Het was er heet en vochtig in de jungle, op de slipperige paden kwamen we alleen Kogi indianen tegen die nog niet echt begrijpen wat die buitenlanders hier zoeken. Het verhaal met die indianen is eigenlijk triest, doordat de VS 20 jaar terug de jungle hebben bespoten met chemicaliën tegen de marihuanaplantages kunnen ze nu weinig gewassen meer telen. De tomaat komt niet meer tot vrucht, de banaan en cacao verrotten voordat ze rijp zijn. Voor het eerst in hun bestaan kregen de Indianen te maken misvormde kinderen en kanker. De ironie wil dat coca hier nog wel goed groeit dus de indianen telen dit om in leven te blijven, de paramilitairen nemen de rest van de handel op zich.
Op de 3e dag was het pad te ruig voor een muildier, zelf moesten we 8 maal meer dan kniediep een rivier doorkruisen tot we bij de antieke stenen trap stonden van 1100 treden: volledig met mos begroeid recht omhoog de berg op. Met de eigen rugtas op is dat een lastig klusje maar het was onze laatste inspanning want bovenaan lag de verloren stad. Totaal 170 ronde terrassen boven op een bergrug met uitzichten over de jungle, allen verbonden met stenen trappen. In de stad zelf woont nog maar één familie, de sjamaan van de Kogi indianen. De foto´s schoten er doorheen, behalve van de indianen want die vinden die apparaten niet echt gezond voor hun ziel.
Het eten wat de gids maakte was ook in orde al had Michiel last van zijn stoelgang gekregen. En dat is knap beroerd als je nog 20 km terug uit de jungle moet lopen, zonder toiletten met water en zeep.
Terug in Santa Marta hebben we beide een duikcursus genomen. Het zijn mogelijk de laagste prijzen in de wereld, een PADI kost hier 120 dollar! Maar de verhalen hier zijn dat het op zijn Colombiaans gaat: slechte apparatuur en niet al te serieus les geven. Wij zochten een 3 maanden oude duikschool uit om in ieder geval goede spullen op onze rug te hebben, de cursus was daardoor wel ietsjes duurder: maar 150 dollar voor 7 duiken is nog steeds een prikkie! Gemma heeft haar Open Water gehaald, Michiel had die al dus heeft een vervolgcursus gedaan. Het duiken was prima daar, mooi koraal, veel vis en een watertemperatuur van 28 graden!
In Santa Marta ligt ook het belangrijkste monument van heel Zuid Amerika. In vorige mails hebben we al verteld over Simón Bolívar die zowat eigenhandig met een leger een 6 tal landen naar de onafhankelijkheid heeft gevochten. De bevrijder kwam echter aan zijn eind door tuberculose, de laatste maanden van zijn leven heeft hij op een suikerplantage vlak buiten Santa Marta doorgebracht. Hij teerde langzaam weg tot een gewicht van 34 kilo. De hele suikerplantage is nu omgebouwd tot een monument ter ere van El Libertador, je kan het bed in de kamer zien waarop hij op 17 december 1830 zijn laatste adem heeft uitgeblazen.
We zijn ook nog naar het Casa Aduana in de stad geweest waar ze hem een aantal dagen hebben opgebaard (ook een monument) en vervolgens naar de kathedraal waar hij 10 jaar heeft gelegen voordat ze hem in het huidige mausoleum in Carácas hebben bijgezet.
Dan zijn we naar Cartagena gegaan, mogelijk de mooiste stad van heel Zuid Amerika. Waarom? (arrow down...)
Alle handelswaar die de Spanjaarden van Zuid-Amerika naar Spanje wilden transporteren (voornamelijk goud, zilver en edelstenen) werd in Cartagena opgeslagen. Eens per jaar als de winden in de Cariben gunstig waren, ging een heel konvooi via Havana de Atlantische Oceaan over. Piraterij was daar dus heel lucratief, tijdens de oorlog met Spanje hebben alleen al de Nederlanders van 1623 tot 1638 meer dan 500 schepen in dat gebied beroofd. Piet Hein heeft zich in 1628 onsterfelijk gemaakt door de gehele zilvervloot te onderscheppen voor de WIC: het leverde 12 miljoen toenmalige florijnen op. Piraat Piet kreeg 1% van de buit, de Oranjes 10% (ze konden er voor 10 maanden hun leger mee betalen) en de helft is uitgekeerd aan de aandeelhouders van de WIC.
De beroemdste piraat uit de Cariben was Sir Francis Drake. Hij had reeds de Spaanse Armada verslagen en van Elizabeth I kreeg hij vrij spel om de Spanjaarden te pesten. Hem is het gelukt om in 1586 met zijn vloot de stad Cartagena te bezetten. De Spanjaarden moesten losgeld betalen voor zijn vertrek, daarna begonnen ze van Cartagena één groot fort te maken. Totaal zijn er 23 forten gebouwd om de stad en de baai te verdedigen. Het fort San Felipe is het indrukwekkendste van allemaal, het is de grootste constructie die de Spanjaarden in Amerika hebben gebouwd. Het kostte ze 200 jaar en 245 ton goud om het te bouwen.
Het was sindsdien de piraten nog maar 2 maal gelukt om de stad te plunderen, in 1697 door de Fransman Baron de Pointis, in 1741 door de Engelsman Edward Vernon. Deze laatste kon echter niet het machtige fort San Felipe in nemen, welke 3 maanden lang door de Spaanse commandant Blaz de Lezo werd verdedigd. Erg heldhaftig als je bedenkt dat Blaz de Lezo slechts één been, één arm en één oog had.
Cartagena ziet er nog steeds uit als een machtig fort en de oude binnenstad bevat nog heel veel mooie koloniale gebouwen. Er is veel gerestaureerd en dat zie je goed. We hebben natuurlijk het machtige fort San Felipe bezocht van waar je goed uitzicht hebt over de stad en de baai. En in het Marine museum hebben we aan de hand van veel modellen de geschiedenis van de opbouw van de verdediging van Cartagena gezien. Dit museum is voor iemand met een marineachtergrond een verplicht nummer om te bezoeken.
En wat is een gepast souvenir van Cartagena? Op een niet zo helder moment heeft Michiel een antieke kanonskogel van enkele kilo’s aangeschaft. Deze reist nu de rest van de trip mee in zijn rugtas.
We wilden naar Panama met een zeilbootje dus wij bezochten de jachthaven van Cartagena en jawel hoor, er was een Amerikaanse kapitein Dennis die met zijn moterzeiljacht binnen 4 dagen de oversteek wilde maken. Als hij totaal 8 passagiers had, dan was het zover en konden we vertrekken. Kosten 200 dollar voor de boot en de kapitein, daar bovenop kwamen nog wat kosten voor het eten, de drank, de brandstof en de bureaucratische rompslomp van Colombia en Panama. De tocht zou 4 dagen duren, inclusief een stop op een tropisch eilandje in de San Blas Archipel.
We hadden op de jachthaven en van andere reizigers al wat verhalen gehoord over deze Dennis, hij had de bijnaam `Crazy Dennis’. We waren dus gewaarschuwd maar na een eerste gesprek leek hij niet zo’n kwaaie vent. We besloten uiteindelijk met hem letterlijk in zee te gaan.
Vrijdagochtend gaven we hem onze paspoorten en betaalden we ieder de 200 dollar. We zijn met de andere passagiers (2 Nederlanders, 2 Argentijnen, een Belg, een Engelsman en een Amerikaan) naar de supermarkt gegaan en hebben voor die 4 dagen eten ingekocht. Onze zuipschuit Dennis is daarna bier gaan kopen, 15 kratten met ieder 24 blikjes! De volgende ochtend om 10 uur zouden we vertrekken, want dan zouden de paspoorten zijn afgestempeld en zou de boot zijn gerepareerd. Zijn versnellingsbak was namelijk op de heenweg gaar gedraaid en daar moesten nieuwe tandwielen in. Voor zover geen problemen.
Maar de volgende ochtend wordt ons een verhaal voorgehouden dat de paspoorten niet gereed zijn en dat het te slecht weer is om te varen. Wij wachten op de paspoorten en de nieuwe weerberichten, maar laat in de middag komen we erachter dat zijn versnellingsbak nog niet gerepareerd is. Da´s mooi balen, nu gaat de planning van ons naar de haaien. Gelukkig hadden we die avond op een catamaran van 3 miljoen euro de barbie mogen aansteken en hadden we de biervoorraad aangeslagen, dus zo erg was het nog niet.
De versnellingsbak was vlak voor de barbecue gerepareerd maar nu hadden we het probleem dat de marine van Colombia in de nacht geen boten in de baai van Cartagena wil zien, in verband met de drugssmokkel is dat hier verdacht. Pas om 4 uur als de vissersboten uitvaren konden wij ook vertrekken. En onze kapitein dronk de hele nacht stevig door, tegen 3 uur valt ie in slaap met een schone Colombiaanse die voor de gelegenheid mee feestte. Ze heeft iets met Dennis zolang deze maar met geld zwaait natuurlijk. Wij (de passagiers) wekten hem een uur later, met een bezopen kapitein voeren we in de late nacht door de baai van Cartagena. Eindelijk op pad, het feest kan nu echt beginnen.
De baai van Cartagena is ondiep en de vaargeul wordt met rode en groene boeien gemarkeerd. Op de boot kregen we al discussie of de groene boeien links of rechts moesten worden gepasseerd, we waren van mening dat die rechts moesten liggen maar de kapitein vertelde dat je die soms... Vast. Muurvast in een zandbank, het is pikke donker met 2 groene boeien achter ons. Vet uit de vaargeul. Met vol vermogen probeert de kapitein de boot los te krijgen, vooruit, achteruit, vooruit, achteruit. Het heeft geen zin, we zitten diep in de modder. Voor onze zeilers, we zaten te vast voor de ankertruuk, situatie hopeloos. Pas anderhalf uur later toen de zon op kwam passeerden toevallig twee motorbootjes die ons uit de modder hebben getrokken.
Ach, beetje vertraging, maar dat halen we wel in, dus de motor gaat weer aan en we vervolgen onze trip. Maar een half uur later blijkt dat vol vermogen op een nieuwe versnellingsbak funest bleek voor de tandwieltjes, de versnellingsbak is kaduuk. Op de zeilen varen we terug naar de jachthaven van Cartagena, tegen het middaguur lossen we het anker. Bijna 8 uur onderweg, niet eens de baai verlaten.
Op zondag was alles dicht dus we moesten wachten tot maandag tot de versnellingsbak weer kon worden gerepareerd. Dat lukte die dag natuurlijk niet dus dat werd dinsdagochtend. Het ene verhaal na het andere verhaal krijgen we van Dennis te horen waarom het niet lukt en wat de nieuwe planning wordt, hij lult er één en al om heen. Maar van teruggave van het geld is geen sprake want we gaan het allemaal redden en het wordt een fantastische trip en we gaan blah blah...
Dinsdagmiddag om 15 uur vertrokken we voor de tweede keer. De voedselvoorraad was een beetje aangesproken maar niet te veel, wel werd er opnieuw bier ingeslagen want er waren reeds 13 van de 15 kratten opgedronken. Naast onze kapitein bleken ook de twee Argentijnen enorme zuipschuiten te zijn, die waren geen moment helder. Met 77 uur vertraging vertrokken we voor de tweede keer richting Panama.
Dit keer leek de trip voortvarend te gaan, we haalden de Caribische zee en hebben naar een paar indrukwekkende forten kunnen kijken die de ingang van de baai verdedigden. Er stond een stevige wind, met volle zeilen en een motertje op halfvol haalden we 7 knopen (zeg 13 km/u). Met veel wind staat er ook veel zee, het bootje van ruim 12 meter danste aardig op de golven. Gemma heeft die avond de cabine niet verlaten, voor Michiel was het ook te veel dus hij zocht de rand van het dek op. Zoals vroeger de piraten hun kanonnen op de forten van Cartagena vuurden, zo voerde Michiel zijn maaginhoud aan de vissen...
Het varen in de nacht ging vlot, de volgende ochtend was de wind flink gezakt. We hadden al 220 van de 400 km afgelegd en met het motertje alleen haalden we alsnog 4 knopen per uur. Totdat...
De versnellingbak is naar de klote. De mecanicien van Colombia is een complete nietsnut, kan niet effe twee tandwielen verwisselen in een simpele kast met twee assen. Achteraf zou blijken dat Dennis om geld te besparen geen originele fabrieksonderdelen wilde aanschaffen en daarom die lokale prutser had benaderd. En nu we geheel op de zeilen aangewezen waren kwam het nadeel van onze moterzeilboot naar voren: de romp is breder dan een `echte’ zeilboot dus ze was niet vooruit te branden.
Nou ja, dan maar alle zeilen uit het ruim halen en bijzetten, Dennis heeft nog een ongebruikte spinaker van 1000 dollar en die kan nu mooi van pas komen. Een spinaker is een heel groot dun zeil die voor op de boot voor alle andere zeilen wordt gespannen. De spinaker wordt gehesen en op het eerste gezicht ziet het er indrukwekkend uit. Maar er stond net te weinig wind, een half uur later komt de spinaker tegen de mast en scheurt volledig in twee delen.
De volgende 48 uur zien we heel weinig wind, we leggen slechts 100 km af. Wat duren de dagen dan lang zeg. Omdat de trip langer gaat duren dan gedacht raken we door de voorraden heen. Het fruit is op, het brood is op, geen vlees meer voor de barbecue, alleen nog wat cornflakes, kaas, ham en crackers. De waterpomp gaat nog stuk dus we moeten met omwegen het water uit de tanks halen. Maar er is nog wel bier op de boot.
Dan heeft de kapitein nog het lumineuze idee om met de rubberboot de zware zeilboot te trekken maar dat is natuurlijk complete onzin, na 2 uur moteren met 4pk wordt ook dat opgegeven. Het verhaal wordt te lang om alle details te vertellen maar we hebben ook nog een man overboord gehad, we moesten één van die beschonken Argentijnen midden op zee oppikken wat ons een half uur gekloot heeft gekost.
Jullie raden het al, de spanning stijgt tussen de bemanning en de kapitein, de één na de andere krijgt een stevige woordenwisseling met hem over wat voor een nietsnut hij is. Het is alles behalve een feeststemming op de boot, we zijn compleet overgeleverd aan de nukken van de kapitein en de wind. We hebben alles meegemaakt wat er fout kan gaan, op het zinken van de boot na. En gelukkig heeft de GPS het niet laten afweten.
Land in zicht, vrijdag rond 10 uur zien we eilandjes aan de horizon! Het is El Porvenir, een eiland voor de kust van Panama. Het einde van een slecht avontuur. Gemma en ik hadden al besloten direct van de boot te gaan zodra de mogelijkheid zich voor deed en dat deden we daar dan ook. Met de Nederlanders, de Engelsman en de Amerikaan namen we een lift op een vissersboot die ons op het vaste land zou afzetten. Wel lastig op zich omdat formeel de kapitein onze papieren moest regelen in Colon, maar we hadden het met hem helemaal gehad.
We worden met de vissersboot in een dorpje Miramar gedropt, we zijn net 5 minuten te laat voor de laatste bus naar Colón. Met veel mazzel vonden we een taxibus die ons in Colón wilde afzetten die avond, we hadden namelijk haast omdat de Nederlander Wouter door alle vertragingen op zee zijn vliegtuig naar Nederland dreigde te missen. Die vertrok de volgende ochtend om 9 uur uit San José, Costa Rica.
Tegen middernacht kwamen we aan bij de havenautoriteiten in Colón om de stempel in ons paspoort te laten zetten. Sjezus, willen die mannen ons geen stempel geven en gaan ze lastige vragen stellen: “Wie is de kapitein?”, “Waarom is de kapitein niet hier?”, “Waar is de boot gebleven?”, “Waarom moet dit vrijdagnacht gebeuren?”, enzovoort. Na anderhalf uur praten en weer 30 dollar smeergeld hebben we met zijn zessen uiteindelijk ook die hobbel overwonnen. Missie geslaagd: we zijn zonder te vliegen van Zuid naar Midden Amerika gereisd.
We hebben na deze 6 dagen en nachten op het zeilbootje (die ons evenveel geld heeft gekost als een vliegticket Cartagena - Panama, maar wel een veel leuker verhaal heeft opgeleverd) een lekker luxe hotelletje genomen in Panama City. De stad zelf is niet zo boeiend, de oude stad is vergeleken met Cartagena één groot bouwval waar je niet graag door heen wilt lopen. Maar buiten de stad ligt één van de indrukwekkendste bouwwerken ter wereld: het Panamakanaal.
Nadat de Fransen in het tweede deel van de 19 eeuw het Zueskanaal hadden gegraven hadden ze hun ogen gericht op een kanaal op zeeniveau tussen de Atlantische en de Stille Oceaan. Ze kregen van Colombia een licentie (in de 19e eeuw was Panama een deel van Colombia) en de Fransen gingen als een gek graven. Ze versleten de ene boorkop na de andere, ze kochten massaal diamanten in uit Brazilië. Maar de hele onderneming ging failliet omdat de opgave te groot was en omdat er dik 20.000 arbeiders sneuvelden aan de gele koorts en de malaria.
De Amerikanen hadden nog meer dan de Fransen interesse in een kanaal door Centraal Amerika. Met een kanaal zou de afstand per schip tussen de oost- en de westkust van de VS drastisch worden verkort. Toen de Fransen hun licentie aan de Amerikanen aanboden, werkte Colombia niet echt mee waardoor Panama (die zou profiteren van een kanaal) zich met de hulp van de VS in 1903 onafhankelijk verklaarde.
De VS pakte de bouw van het kanaal grootschaliger aan. Eerst hielden ze een grote schoonmaak in het regenwoud waardoor de gezondheid van de arbeiders drastisch verbeterde. Ten tweede lieten ze het plan van een doorgang op zeeniveau los en bouwden ze een kanaal met sluizen. Maar hoe groot moeten die sluizen dan wel niet worden? Men bekeek de grootte van alle oceaanschepen van die tijd want dat zouden de klanten worden voor het kanaal, die moesten door de sluizen passen. Maar ze keken ook naar de toekomst en zag dat er in Europa een plan lag voor een enorm passagiersschip van 300 meter lang en 33 meter breed: de Titanic. Dit is het formaat van de sluizen van het Panamakanaal geworden.
In 1914 is het kanaal gereed gekomen, het was toendertijd de grootste prestatie die de mens ooit heeft geleverd: nog nooit was er zoveel aarde verplaatst, nog nooit was er zoveel beton en staal gebruikt, en nog nooit was er zo´n groot kunstmatig meer op de wereld gemaakt. Maar niemand maakte zich daar toen druk om want de wereld was een paar maanden in oorlog.
We zijn een dag naar de sluizen van Miraflores gegaan en we hebben gezien hoe de oceaanschepen door de sluizen worden geloosd. We hadden mazzel, toevallig passeerde er een containerschip van het formaat Titanic de sluizen, aan weerszijden was minder dan een halve meter vrij. De schepen worden met elektrische locs door de sluizen heen getrokken, alles gaat heel vloeiend. De totale doortocht van oceaan naar oceaan is 80 kilometer en kan in 10 uur worden gedaan.
We hebben door onze Dennis van de San Blas eilanden niets gezien en we wilden dat een beetje goed maken door de Bocas del Torro te bezoeken in het noorden van het land. Lekker relaxed daar, mooie eilandjes, veel toeristen, en veel kleine kikkertjes in felle kleuren. We merkten duidelijk dat we in het regenseizoen waren want veel zon hebben we niet gezien. Dus we zijn de grens met Costa Rica over getrokken en hebben van twee Costa Ricanen een lift gekregen naar de hoofdstad, San José.
Top eindeloos...
1 : Een bootcruise en duiken op de Galápagos eilanden (Equ)
2 : De trek in Nationaal Park Torres del Paine (Chi)
3 : De moai´s op Paaseiland in de Stille Oceaan (Chi)
4 : De watervallen van Iguaçu (Arg/Bra)
5 : De Incatrail aflopen naar de ruïnes van Machu Picchu (Per)
6 : De pinguïns, orka´s, zeeleeuwen en walvissen bij Peninsula Valdès (Arg)
7 : Aanwezig zijn in Puerto Williams en de boottocht naar Punta Arenas (Chi)
8 : De trek in Nationaal Park Los Glaciares (Arg)
9 : De trek door de jungle naar Ciudad Perdida (Col)
10: Carnaval in Salvador (Bra)
11: Jeepen over de zoutvlakte van Uyuni (Bol) naar San Pedro de Atacama (Chi)
12: Nationaal park Canaima met de waterval van Angel (Ven)
13: Ruta 40 en de Camino Austral, 1200 km gravelen door Patagonië (Arg/Chi)
Plus...
Aantal dagen onderweg (za 16 augustus): 318
Afgelegde afstand bus-boot-trein tot San José (Costa Rica): ca 47400 km
Aantal bezochte pensions/campings: 122
Waarvan predikaat tevreden/goed: 77/23
Aantal overnachtingen in een bus, boot of trein: 42
En de stoelgangcumulatieven Gemma/Michiel:
overgeven: 5/3; opstopping: 1/0; dunne: 5/13
Het aantal stempels in ons paspoort: 49
Over de openbare toiletten van Colombia, Panama en Costa Rica is eigenlijk niets speciaals te melden, gewoon goed verzorgd. Voor een toilet op een zeilbootje in de open zee geldt maar één advies: zitten en vasthouden!
Groetjes van Michiel en Gemma
===========================
Hallo allemaal,
Het fijne aan reizen door Midden Amerika is dat de landen stukken kleiner zijn dan in Zuid Amerika, sinds onze vorige mail hebben we weer 14 stempels in ons paspoort bij gekregen. We beginnen dit verhaal in de hoofdstad van Costa Rica, San José. Op zich niet zo´n bijzondere stad, het belangrijkste wat we wilden zien was het jademuseum, die schijnt indrukwekkend te zijn. Maar toen we aanklopten bij het museum bleek het voor 3 dagen dicht te zijn, het was moederdag hier en dan ligt verdorie héél Costa Rica op zijn gat een beetje gezellig met mams te doen.
Naast moederdag is 11 april een belangrijke dag in Costa Rica, als je niet wilt weten waarom dan moet je effe doorscrollen. De onafhankelijkheid van Costa Rica op Spanje in 1821 verliep heel soepel, maar Costa Rica had een beetje moeite een eigen identiteit te vinden. Ze waren eerst onderdeel van een groot Mexico, later maakte ze deel uit van de Centraal Amerikaanse Federatie, pas in 1848 werden ze een eigen natie. Het land was makkelijk te besturen, er was bijvoorbeeld geen leger en de eerste president Juan Rafael Mora was van oorsprong een koffieboer.
Dat was anders in buurland Nicaragua, daar waren twee machtige steden (Léon en Granada) die onderling niet de macht van het land konden delen. In een periode van 6 jaar had het land al 15 presidenten versleten. De liberalen van Léon wilden de conservatieven van Granada een lesje leren en nodigden de Amerikaan William Walker uit voor passend geweld.
William Walker is een apart figuur in de Centraal Amerikaanse geschiedenis, nadat hij in Europa medicijnen en in de VS rechten had gestudeerd, besloot hij zijn heil te zoeken als vrijbuiter. In 1854 trok hij met 45 man de westelijke Mexicaanse staten binnen en riep zichzelf uit als president van de nieuwe staat Sonora. Hij redeneerde dat de VS dit gebied in de toekomst toch zou annexeren maar helaas, de Mexicanen pikten het niet en knikkerden hem terug de grens over.
De uitnodiging van de stad Léon 2 jaar later laat Walker niet liggen: hij viel Nigaragua binnen met 56 man en spoedig had hij de stad Granada in handen. Ook nu riep hij zich uit als president, van heel Nicaragua wel te verstaan! Hij voerde slavernij weer in (dit om steun van de Zuidelijke Staten van de VS te krijgen), hij stelde Engels de verplichte taal en hij bouwde een groot leger op. Hij wilde namelijk ook over 4 andere Centraal Amerikaanse landjes heersen, te beginnen met Costa Rica.
Die buurlandjes zaten ook niet stil en gingen met hun eigen legers achter William Walker aan. Deze moest een jaar later de stad Granada verlaten, dat deed hij pas nadat hij dit geheel tot de grond had afgebrand. Hij zou een plakkaat hebben achter gelaten met de tekst `hier was Granada´.
Met zijn leger zwierf William Walker door het zuiden van Nicaragua totdat hij uiteindelijk in Rivas tegen het nieuwe leger van Costa Rica aan liep. Het vrijwilligersleger van Costa Rica stond onder aanvoering van die koffieboer en deze voerde pittige straatgevechten tegen de manschappen van William Walker. Deze laatsten zochten op een avond dekking in een groot huis met een rieten dak.
Om William Walker te verdrijven werd er een moedig plan gesmeed, ze hadden alleen een vrijwilliger nodig die het gebouw in de fik wilde steken. Dat werd de jonge drummer Juan Santamaría. In de avond van 11 april 1856 rende hij met een brandende toorts zonder dekking door hevig geweervuur naar het huis van William Walker. De jonge knul legde er het loodje bij neer maar hij zag nog wel kans het huis in de fik te zetten waardoor William Walker en zijn manschappen de stad moesten verlaten.
Door deze actie wordt Juan Santamaría nu gezien als de grootste held van Costa Rica. De grap is nu dat de nationale feestdag 11 april (die zijn naam draagt) door cynische Costa Ricanen de `nationale duwdag´ wordt genoemd. Volgens hen werd de jonge knul uit het gelid geduwd toen er om een vrijwilliger voor de toorts werd gevraagd...
En hoe is het afgelopen met William Walker? Hij bleef met zijn legertje nog een jaar in Nicaragua rommelen maar in mei 1857 besloot hij toch maar het land te verlaten. Hij gaf niet geheel op want in 1860 landde hij weer in Honduras met zijn privé-legertje. Dit keer hield zijn geluk op, hij werd opgepakt en door de Hondurezen op 12 september voor een vuurpeloton geplaatst.
Verder door Costa Rica: we hebben onderhand genoeg regen- en wolkenwouden gezien, maar bij Santa Elena brengen ze twee nieuwe dimensies aan zo´n bos. Ten eerste hebben ze door het oerwoud hangbruggen aangelegd, zo kan je makkelijk op ooghoogte naar de kruinen van de bomen kijken. Er is bijvoorbeeld een wandeling van zeg 5 kilometer met 8 hangbruggen van een totale lengte van 800 meter. Niet dat je nu plots midden tussen de vogels en de slingerapen zit, maar het geeft voor de verandering een geheel andere kijk op zo’n regenwoud.
Waar we eigenlijk voor kwamen was de zogenaamde canopytour (boomkruintrip), ofwel lekker tokkelen (hè?) door de bomen. Je wordt in een klimharnasje gehesen en met de auto ga je naar de hoogste heuvel in de omgeving. Na een korte instructie klauter je met de groep nog eens 10 meter omhoog de boom in en daar hangt een staalkabel. Je ziet niet waar die eindigt maar ze stellen je gerust met de mededeling dat er dik 100 meter verderop ook een boom staat. Ze haken je katrolletje vast en seconden later vlieg je aan de staalkabel door en over het regenwoud. Wel effe remmen aan het einde, dat doe je door je met je leren handschoen aan de kabel op te trekken. Echt gaaf, dit konden zelfs Tarzan of Mowgli niet na doen! Het gaat hard, je zoeft van boom tot boom door het regenwoud, vaak zie je niet eens waar je heen gaat en hebben ze een soort tunnel door het bladerdek moeten knippen. Het hele parcours bestond uit 15 kabels met een totale lengte van meer dan 2 kilometer. We hebben natuurlijk geen beest gezien tijdens het tokkelen, maar ja, het is goede voeding voor je adrenalinepompje.
Als je beesten wilt zien dan kun je het beste de parken rond Santa Elena met een natuurgids bezoeken. We zijn twee maal naar het nationaal park Monte Verde gegaan, één keer in het donker (veel bijzondere insecten en slapende vogels gezien) en één keer in het licht. We hebben in het wild verschillende apen gezien waaronder de brulapen (die kan je makkelijk op een kilometer afstand horen) en spinapen, andere zoogdieren zoals vossen, tapirs en een luiaard. Onze gids was een vlinder- en vogelspecialist en dat hebben we geweten. De ene vlinder na de andere kon hij voor ons aanwijzen, een verhaal had hij altijd wel klaar. Wisten jullie bijvoorbeeld dat vlinders die langzaam door de lucht zweven waarschijnlijk onsmakelijk (of zelfs giftig) voor de vogels zijn, en dat vlinders die dat niet zijn zich verdedigen door heel snel en onregelmatig te fladderen?
En we hadden een topdag omdat we hoog in de boom één van de beroemdste vogels van Centraal Amerika hebben gezien: de Quetzal.
De grensovergang naar Nicaragua ging vrij vloeiend al moesten er weer de nodige dollars over de toonbank, vervolgens hebben we de stad Granada bewonderd. Nog mooier dan de stad zelf is het landschap er omheen, we zijn naar het nationaal park Masaya gegaan welke uit een gigantische vulkaan met 5 kraters bestaat. Men zegt dat het mogelijk de grootste natuurlijke vervuiler ter wereld is, per dag zou ie honderden tonnen gas de atmosfeer in persen. De omgeving was weer een plaatje van jewelste.
In de buurt zijn we ook nog naar Catarina gegaan, het ligt boven aan de rand van het kratermeer Laguna de Apoyo. Om de ´mirador´ te mogen bezoeken moet je weer wat muntgeld ophoesten, maar dan heb je volgens backpackers wel het mooiste plaatje van héél Nicaragua op je netvlies.
Catarina heeft ook het graf van een held van Nicaragua, Benjamín Zeledón. Hij was fel tegen de invloed van de VS in het land maar hij overleed in 1912 na een gevecht met mariniers van de VS. Men zegt dat bij de begrafenis van deze anti-Amerikaan de 15-jarige Augusto César Sandino aanwezig was, hij groeide op in een dorpje verderop, Niquinohomo. We zijn kort naar het huis gegaan waar hij zijn jeugd heeft doorgebracht.
Vanaf 1926 heeft Sandino strijd geleverd tegen de regering die vet door de VS werd gesteund. Iets van 5 jaar lang heeft die strijd geduurd totdat de Amerikanen Nicaragua verlieten. Wel lieten ze een door de VS getrainde Nationale Garde achter die door generaal Anastasio Somoza werd geleid. Deze Somoza maakte in 1934 een afspraak met Sandino om over de toekomst van het land te praten, maar na het etentje werd Sandino door de Nationale Garde laf vermoord. Dat was het begin van een dictatuur die ruim 40 jaar heeft geduurd, geleid door pappa Somoza en later door zijn twee zoons. De VS vond dat prima, president Roosevelt zou iets hebben gezegd als: “Somoza might be a son of a bitch, but at least he´s our son of a bitch!”. In 1979 worden de Somoza´s verstoten door de Sandinisten, een revolutionaire partij in de geest van Augusto Sandino. De Contras, door de VS gesteund, waren het daar niet mee eens wat het zoveelste bloedige conflict in Nicaragua opleverde.
Dit is een vrij typisch verhaal wat de afgelopen eeuw in Centraal Amerika heeft plaats gevonden: bijna ieder land heeft bloedige interne oorlogen gehad en in de meeste gevallen was de VS zijdelings betrokken om het volk te helpen. (lees: ´hun eigen belang te behartigen´)
Na Granada zijn we naar die andere stad in Nicaragua gegaan, Léon. Een mooie koloniale stad die ook hard is aangepakt door de oorlogen. We zijn naar het rommelige ´Museo de la Resurrection’ gegaan waar aan de hand van een krantenarchief de oorlog van de Sandinisten tegen het Somoza-regime en later de Contras is weergegeven. De museumdirecteur heeft zelf als guerrilla meegevochten aan de zijde van de Sandinisten en liet op foto´s zien wie zijn kameraden waren. De meeste hadden de strijd niet overleefd.
Tevens hebben we in Léon het huis bezocht waar Rubén Darío heeft gewoond, aardig om eens rond te snuffelen. Rubén Darío was aan het begin van de 20e eeuw één van de grootste Spaanstalige dichters. Naast dichten hield hij ook van zwaar drinken en dat werd dan ook zijn einde, in 1916 stierf hij op 49-jarige leeftijd aan een leveraandoening.
Hierna zijn we naar de bananenrepubliek Honduras gegaan, twee nachtjes in de hoofdstad gezeten (amper een reiziger gezien) en toen zijn we naar het duikparadijs Utila gegaan. Gemma heeft hier haar gevorderde duikbrevet gehaald, Michiel wilde zich ook niet vervelen en heeft een cursus reddingsduiken gedaan. En dat is heel interessant want 3 dagen lang krijg je van je instructeur en zijn levende slachtoffer situaties voorgeschoteld waar je naar behoren op moet reageren. Een vermiste duiker zoeken en naar boven halen, in je uppie een duiker in een boot tillen, eerste hulp toepassen, hoe moet je een paniekende duiker aan de oppervlakte kalmeren enzovoort. Voor de duikers onder ons: dit is echt een cursus die je moet doen, het is heel intensief maar ook heel grappig! Omdat je onder een hoog stressniveau veel oefeningen uit voert, maak je veel domme fouten en ´verdrinken´ er dus duikers. Maar als je achteraf met je instructeur de situaties doorneemt dan kan je er alleen maar met elkaar hard om lachen.
Utila is een aanrader om te duiken omdat het er zo goedkoop is, 10 keer duiken voor slechts 125 dollar. Het is rond het eilandje lekker water (29°C) met een prima zichtbaarheid (+20 meter), met veel koraal en veel vissen. Doen dus!
We zijn weer in de bus gestapt en hebben onze eerste ruïne van de Maya bezocht, Copán. De Maya was één van de voornaamste culturen in Midden Amerika op het moment dat de Spanjaarden arriveerden. De beste periode hadden ze al achter hun gelaten, een aantal steden waren rond de tijd van Columbus reeds verlaten. Toch duurde het 170 jaar totdat de Spanjaarden de laatste Maya onder controle hadden. De reden was dat de Maya niet één groot rijk met één leider hadden maar uit verschillende stadstaatjes bestond die één voor één moesten worden overwonnen. Bovendien beschikten de Maya niet over enorme hoeveelheden goud en zilver waardoor de Spanjaarden zich militair meer op Peru en Mexico concentreerden.
In 1697 gaf de laatste stadsstaat zich aan de Spanjaarden over, de Itzá Maya in Tayasal, tegenwoordig het eilandje Flores in het meer Petèn in Guatemala. Men zegt echter dat de Chiapas Lacondón Maya in Mexico zich formeel nooit aan de nieuwe overheerser heeft onderworpen, tot halverwege de 20e eeuw leefden ze nog geheel afgesloten van de buitenwereld in de jungle. Zelfs nu zouden ze nog steeds rituelen gebruiken die van de oude Maya afstammen.
Copán is een mooie ruïne om doorheen te lopen, er zijn veel beelden met hiërogliefen, veel gebouwen zijn mooi gerestaureerd. Omdat er zoveel hiërogliefen bestaan en zijn ontcijferd weet men naar verhouding tot andere plaatsen veel van de geschiedenis van Copán. Zo is er een gedetaileerd verhaal bekend dat een koning ooit een oorlog met een buurstaatje verloor en daarbij vervolgens aan de goden werd geofferd. Duidelijk geval van niet moeten doen dus.
Na Honduras zijn we heel kort naar El Salvador gegaan, dat is zeer goed bevallen. Ten eerste zijn we weinig reizigers tegen gekomen, ten tweede zijn de El Salvadorianen zeker de vriendelijkste mensen die we in Centraal Amerika (en misschien onze hele trip) zijn tegen gekomen. Wildvreemden die ons midden in de nacht spontaan een lift terug naar ons hotel gaven, dat waren we niet gewend. En effe geen geschreeuw meer van ´Hé Gringo!´ maar oprechte interesse over wat we hier in het land deden. Helaas niet veel, rond Santa Ana hebben we een nationaal park op een vulkaan bezocht, maar hier zijn we door hevige regen en onweer maar snel vanaf gegaan. Ook hebben we de kleine Mayaruïne Tazumal bezocht, grappig, naast twee Canadezen op BMW-motoren waren we de enige op de hele archeologische plek.
Door naar Guatemala, hier hebben we wat meer tijd voor genomen. Antigua was het oude centrum van de Spanjaarden van waaruit een groot gedeelte van Centraal Amerika werd bestuurd. Totdat in 1773 een aardbeving de stad afvlakte. Nu kan je in de stad nog veel kerken en kloosters bezoeken, allemaal ruïnes die nooit meer zijn opgebouwd omdat er simpelweg het geld niet meer voor was. Dit is dus een welkome afwisseling op onze vele bezoeken aan kathedralen en kloosters, en het leverde nog mooiere plaatjes op ook.
Naast deze ruïnes is er nog een museum die je zeker moet bezoeken: Casa Popenoe. Het is een 17e eeuws gebouw die door een zekere Dr. Wilson Popenoe geheel in 1932 is gerestaureerd en met zoveel mogelijk meubels uit die tijd is gevuld. Mijnheer Wilson kwam aan zijn centen door als wetenschapper voor de United Fruit Company in Honduras te werken. Hij zou bijna persoonlijk ervoor hebben gezorgd dat de avocado in de VS werd geïntroduceerd, dat leverde hem genoeg peso´s op om in zijn casa te investeren. Slechts 2 uur per dag is het huis te bezichtigen, de rest van de tijd wonen zijn twee zonen nog als Spaanse edelen in het huis.
Na Antigua hebben we een kijkje genomen bij Lago Atitlán, een mooi meer met kleine dorpjes aan de oevers. In de buurt heb je twee maal per week ook een kleurrijke markt in Chichicastenango, in het kort ook wel Chichi. Er wordt van alles verkocht, zowel voor de indianen als voor de toeristen. De sterk gelovige indianen die van alles voor de kerk verbrandden leverden misschien nog wel de mooiste plaatjes op.
Daarna zijn we via het binnenland van Guatemala naar het noorden gereisd, met een stop in het plaatsje Cobán. In de buurt ligt het Biotopo Quetzal, speciaal opgezet om de quetzal te beschermen. Die vogel hadden we met veel geluk in Costa Rica gezien maar we dachten dat we die in dat park nog wel een keer zouden kunnen tegenkomen. De quetzal is een vogel die binnen in de bomen nestelt en zich voornamelijk voedt met wilde avocado. Hij valt op door zijn felle blauwe, rode en groene kleuren, en vooral door zijn sierveren aan zijn staart die enkele malen langer dan zijn eigen lichaam is. Het is zowel de nationale vogel alswel de munteenheid van Guatemala.
Dus wij stonden met de zon op, we zijn het park ingegaan en zijn aan een lange wandeling begonnen, in de hoop die vogel weer tegen te komen. Mooi lulverhaal dit, we hebben die ochtend geen quetzal gezien natuurlijk...
Dan maar in Cobán een leuke tour boeken die uit het volgende bestaat: ontbijt, vervoer over een gravelweg van 70 km met een 4WD, intree tot het nationaal park Champey Semuc, lekker zwemmen in blauw-groene waterpoeltjes op een natuurlijke brug waaronder een rivier stroomt (de natuur is moeilijk te beschrijven, wacht op onze dia´s of ga er zelf heen), lunch, toegang tot een druipsteengrot, vervoer terug naar Cobán en een overnachting in een 400 jaar oud klooster! Kosten van dit alles: 32 dollar per persoon, dat mag je niet laten liggen. Dit kan je boeken bij hotel Victoria.
Wat je ook zeker moet bezoeken in Cobán: Museo El Principe Maya. De eigenaar heeft meer dan 25 jaar antiek Mayakeramiek opgekocht wat de boeren in de omgeving hebben opgeploegd. Steengoed!
Op naar Flores aan het meer Petèn, het laatste Mayabolwerk dat zich vergeefs tegen de Spanjaarden heeft verzet. Daar is nu niets meer van te zien want de Spanjaarden hebben geheel in traditie de stad volledig vernietigd. Maar 70 km verderop in de jungle ligt één van de indrukwekkendste Mayaruïnes van Centraal Amerika, de stad Tikal. Dit is gewoon een must om te bezoeken, er zijn veel constructies in de jungle die niet zijn gerestaureerd maar de voornaamste gebouwen zijn in oude glorie hersteld. Alles ligt heel verspreid in de jungle, reken er maar op dat als je alle stenen wilt zien je tegen de 10 kilometer moet wandelen. Onvergetelijk zijn de tempels die hoog boven het oerwoud uit toren en mooie uitzichten bieden. Het neusje van de zalm lieten we voor het laatste, de Gran Plaza.
Even indrukwekkend zijn de hoeveelheid dieren die je tegenkomt als je van ruïne naar ruïne loopt: brulapen, spinapen, neusbeertjes, toekans, wilde kalkoenen en nog vele vogels. Deze plek komt met gemak in onze top 10 terecht!
Het laatste land van Centraal Amerika dat we bezochten was Belize. Dit land is een beetje een vreemde eend in de bijt want het is door Engeland gekoloniseerd, Spanje heeft nooit echt interesse in de moerassen getoond. Belize is sinds 1981 onafhankelijk en Mexico erkent het land gewoon, maar tot op de dag van vandaag ziet Guatemala het liefst dat Belize een provincie van hun is. Lekker onvolwassen dus.
In Belize hebben we twee plekken bezocht, allereerst het eerste (en enige?) jaguarpark ter wereld, het Cockscomb Basin Wildlife Sanctuary. We sliepen in een hostal in het plaatsje Mayacenter, een dorpje in het zuiden van Belize. De eigenaresse was erg bedreven in de rituelen en de medische kunsten van de oude Maya, op zich niet oninteressant. Haar man was de directeur van het park dus daar konden we veel info over het park en de dieren uit halen die we wilden zien. Naast de jaguar blijken er ook puma´s en ocelotten in het park te zitten, ondanks dat het nachtdieren zijn zou er een redelijke kans moeten zijn dat we die ook overdag tegen het lijf liepen.
De volgende ochtend gingen we vroeg naar het park en na een korte les van een parkwachter over het ontwijken van giftige slangen zijn we een paar paden af gaan lopen. Het was een heel mooi verzorgd park waar we veel dieren hebben gezien maar jullie raden het misschien al, de jaguars en pumas waren ons te slim af.
We hebben een nachtje geslapen in Belize City, wat trouwens niet de hoofdstad van het land is. Die ligt 80 kilometer in het binnenland in het gat Belmopan. In de jaren ´60 van de 20e eeuw heeft een orkaan de stad Belize City verwoest en men vond het dus voor de toekomst handiger om de hoofdstad te verplaatsen. Maar Belmopan heeft niet veel meer dan een busterminal, een bank, een Shell-pomp en een parlementsgebouw. Met 8000 inwoners is het mogelijk de kleinste hoofdstad ter wereld, zo niet dan is het zeker de saaiste...
Vanuit Belize City namen we een speedboot naar Caye Caulker, een klein eilandje in de Cariben, tevens een paradijs voor duikers. Niet omdat het duiken zo goedkoop is maar wel omdat het één van de betere duikplekken ter wereld zijn. Voor de kust van Belize ligt na Australië het één na grootste barrierreef ter wereld. We hebben een duiktrip van een dag genomen naar het Lighthouse Reef Atol, dat ligt nog eens twee uur met een speedboot verder de zee in. Daar heb je het National Park Blue Hole liggen, een donkerblauw gat van 300 meter doorsnede in het lichtblauw-groene water van het atol. Dat is ontstaan doordat er een onderaardse grot met stalactieten is ingestort. Die grot is zeker 150 meter diep maar het plafond met de stalactieten ligt op 40 meter diepte, dat is voor hobbyduikers zoals wij zonder speciale apparatuur nog net te duiken. Op zich zie je daar beneden weinig al geeft het wel een onvergetelijk beeld: je duikt tussen de stalactieten door, het is boven, onder en rechts van je pikke donker, en links van je is het diep egaal blauw met haaien van 2 tot 3 meter lang in de achtergrond. Omdat het zo diep is kan je maar kort onder water zijn, na 7 minuten keerden we weer langzaam terug naar boven om vervolgens nog eens een half uur op 5 meter diepte te wachten totdat het overtollige stikstof uit onze bloedbaan was opgelost.
De tweede duik was hele mooie duik langs een muur van koraal waar we heel veel vissen hebben gezien. De laatste duik had de naam aquarium dus beeld je maar in waar we door zwommen.
Als toetje hebben we nog op een vogelreservaat geluncht waar de red footed booby nestelt. Het grappige is dat we zijn broertje met blauwe voeten op de Galápagos hebben gezien.
Het duiken die dag was echt heel erg de moeite waard maar om ons reisbudget in Belize niet verder te plunderen zijn we naar Mexico gegaan. Ai, aan de grens stond ons toch nog een leuk cadeautje te wachten, of we 18 dollar 50 wilden betalen voordat we Belize verlieten. Dat is de standaard prijs voor iedere reiziger die langer dan 24 uur in het land blijft, en het is de hoogste prijs die we aan een grensovergang tijdens onze hele reis hebben moeten betalen.
Nu zitten we in Tulum in het noordoosten van het schiereiland Yucatan en één ding is ons al opgevallen: het eten is voor de verandering weer heerlijk. De keuken van Centraal Amerika is in het kort om te janken. En de duik in de Blue Hole in Belize heeft onze interesse gewekt in het duiken in zoetwatergrotten. Dat gaan we vanmiddag doen en daar vertellen we jullie in de volgende mail over.
Top zestien...
1 : Een bootcruise en duiken op de Galápagos eilanden (Equ)
2 : De trek in Nationaal Park Torres del Paine (Chi)
3 : De moai´s op Paaseiland in de Stille Oceaan (Chi)
4 : De watervallen van Iguaçu (Arg/Bra)
5 : De Incatrail aflopen naar de ruïnes van Machu Picchu (Per)
6 : De pinguïns, orka´s, zeeleeuwen en walvissen bij Peninsula Valdès (Arg)
7 : Aanwezig zijn in Puerto Williams en de boottocht naar Punta Arenas (Chi)
8 : De trek in Nationaal Park Los Glaciares (Arg)
9 : De Mayaruïnes van Tikal (Gua)
10: De trek door de jungle naar Ciudad Perdida (Col)
11: Carnaval in Salvador (Bra)
12: Jeepen over de zoutvlakte van Uyuni (Bol) naar San Pedro de Atacama (Chi)
13: Tokkelen over en wandelen door nationaal park Monteverde (Cos)
14: Duiken op het Lighthousereef van Belize (Bel)
15: Nationaal park Canaima met de waterval van Angel (Ven)
16: Ruta 40 en de Camino Austral, 1200 km gravelen door Patagonië (Arg/Chi)
En de bekende statistieken:
Aantal dagen onderweg (vr 19 september): 348
Afgelegde afstand bus-boot-trein tot Tulum (Mexico): ca 52000 km
Aantal bezochte pensions/campings: 139
Waarvan predikaat tevreden/goed: 88/26
Aantal overnachtingen in een bus, boot of trein: 42
En de stoelgangcumulatieven Gemma/Michiel:
overgeven: 5/3; opstopping: 1/0; dunne: 6/14
Het aantal stempels in ons paspoort: 63
We hebben nog maar een maand over...
Groetjes van Michiel en Gemma
===========================
Een zon van goud, een maan van zilver, een medaille van brons
Hallo allemaal,
Het schiereiland Yucatan van Mexico kenmerkt zich door een poreuze rotsachtige bodem waar geen rivieren en meren in liggen. Al dat regenwater stroomt weg door de bodem naar onderaardse rivierstelsels, en de plek waar je toegang hebt tot zo’n ondergrondse rivier noemen ze een cenote. Omdat zo’n cenote al duizenden jaren lang de enige waterbron voor de mensen op Yucatan is geweest, zijn ook alle grote steden van de Maya in Yucatan rondom een cenote gebouwd. Vaak was het meteen een heiligdom omdat de regengod Chaac er in zou verblijven.
Er zit natuurlijk geen regengod in zo´n cenote, maar grotduikers komen er wel regelmatig. En dat wilden wij ook ervaren dus we klopten in Tulum bij een duikschool aan. Meteen hadden we door dat we twee termen door elkaar haalden: je hebt grotduiken (cavediving) en nisduiken (caverndiving). Bij grotduiken kan je kilometers diep zo’n grotstelsel in maar daarvoor heb je speciale apparatuur nodig. Denk aan een speciale zaklamp (die niet snel uit gaat), een touwtje van 100-en meters lang (om de ingang weer terug te vinden), twee flessen met lucht (je kan in een noodgeval namelijk niet effe boven komen en lucht happen) enzovoort. Héél leuk maar als je met standaard duikuitrusting zo´n grot in wil dan heet het nisduiken: je bent nooit verder dan 65 meter vanaf de ingang van de grot verwijderd en er moet daglicht aanwezig zijn.
De eerste cenote waar we doken had de naam `carwash’ omdat het vroeger zo makkelijk was om de familiewagen er te wassen, dat gebeurt (hopelijk) tegenwoordig niet meer. Door het warme weer lag er aan de oppervlakte een groengele algenlaag van 2 meter dik waar we eerst doorheen moesten duiken, onder die geelgroene wolk kwamen we in een wereld die moeilijk te beschrijven is: kristalhelder water met een zichtbaarheid van minimaal 60 meter, de bodem had een grijsbruine kleur en bestond uit dode takken en bladeren. De grot bestond uit stalactieten en stalagmieten en als je er doorheen dook en naar boven keek dan zag je iets bijzonders: wel eens een plas water van een rots af zien lopen? Op dezelfde manier werkte onze uitgeblazen lucht zich over het plafond van de grot een weg naar buiten. Doordat we niet de buitenlucht konden zien maar tegen die geelgroene algenlaag aan keken had alles een heel aparte sfeer.
Omdat Gemma verkouden was heeft alleen Michiel nog een tweede nisduik gemaakt, in de grot Gran Cenote, die zoals de naam zegt een stukkie groter is. Het water was iets kouder waardoor er geen algenlaag aan oppervlakte lag, het water was blauwgroen van kleur en nog helderder (100+ meter), je keek overal tegen de muren van de grot aan. Er waren ook vissen aanwezig zoals katvissen (met snorharen) en blinde vissen (spierwit zonder ogen). Het is moeilijk om een duik in een grot te beschrijven dus we hebben maar één boodschap: gewoon doen!
Als je reist door Yucatan (en Mexico) is het moeilijk om de archeologische plekken van de oude volkeren links te laten liggen. Ook wij volgden de zogenaamde Ruta Maya, we hebben ook enkele ruïnesteden van dik 1000 jaar oud bezocht. We geven geen beschrijving bij iedere hoop stenen, alleen de namen mocht iemand ons op een landkaart volgen of later in onze voetsporen treden: Tulum (veel te veel Amerikanen, wel mooie plek), Chichén Itzá (heel druk maar ook heel indrukwekkend), Dzibilchaltún (letterlijk niemand, alleen bezoeken als je een middag vrij hebt in Merida), Uxmal (zeker een bezoek waard) en Palenque (hele mooie ruïnestad tegen een berghelling).
San Christobal de Las Casas ligt op 2 km hoogte in de bergen, voor de verandering weer lekker koel weer zodat we niet de hele dag een kletsnatte rug en stinkende oksels hadden. Het stadje heeft veel koloniale gebouwen wat het prettig maakt om doorheen te lopen, de camera klikte aardig mee. Een aantal slechte musea bezocht, maar ook een goeie: Na Bolom. Die gaat over het echtpaar Blom die halverwege de 20e eeuw ontdekkingsreizen door de Chiapas naar afgelegen Indianenstammen hebben gemaakt. Die hebben nog echt witte plekken op landkaarten in kunnen vullen.
In de buurt van San Christobal de las Casas ligt het dorpje San Juan de Chamula. De mensen daar zijn weer overdreven gelovig en houden er een mengelmoes van Christelijke en Indiaanse rituelen op na. Dus wij met een Volkswagen minibusje de bergen in, die kerk wilden we wel eens zien. Wel eerst een dollar intree betalen en de boodschap slikken dat foto´s maken niet op prijs wordt gesteld.
Binnen in de kerk waren alle kerkbankjes weggeruimd en was de hele vloer met dennennaalden bedekt. In de kerk stonden op de vloer duizenden kaarsjes te branden, per familie worden 50 tot 100 kaarsjes aangestoken, een taak van de vader. Moeder die de kleinste de borst geeft zit er met de andere kinderen omheen. Dan wordt er in de lokale Indiaanse tong gebeden, het klinkt heel apart. En er wordt geofferd: een paar eieren, bloemblaadjes, frisdrank (Coca Cola en Pepsi Cola, als wel lokale merken) en een kip. Deze fel kakelende kip wordt met de nodige preken door papa eerst boven de kinderen en moeder gehouden, dan boven de brandende kaarsen. Dan wordt de nek gebroken waarbij meestal de kip door angst die vent onder schijt. Die kip wordt aan de kinderhanden overgedragen waarin ie nog een minuut of twee zit na te spartelen. Tijd voor de frisdrank, de gedachte hierachter is dat de Indianen denken dat je door bhûûrrrrp te boeren je lichaam reinigt van kwade geesten, waardoor je dus ouder wordt. In de kerk wemelt het van de frisdrankflesjes, Pepsi en Coca Cola rijden af en aan naar dit dorp om in de behoefte te voorzien. Helaas worden de Indianen juist minder oud doordat ze lijden onder tanduitval en diabetes. Ook grappig, we kregen een drankje van zo´n familie aangeboden in een fles Sprite. Hmm, wel lekker toch dus we nemen het glas aan. Maar er kon beter Spirit op de fles staan want het bleek een sterk smaakloos alcoholisch drankje te zijn die de hele familie in de kerk weglebberde. Leuk om dit mee te maken maar om op deze manier invulling aan je leven te geven? Nee, dank je.
Door naar Oaxaca, deze stad mag je niet overslaan want er ligt hier een topmuseum waar we minimaal een halve dag voor nodig hebben gehad om te bekijken: het cultureel centrum Santo Domingo. Het is in een volledig gerestaureerd klooster gevestigd en alleen dat al is een juweel om doorheen te lopen. Het interieur van de langs liggende kerk is ook gerestaureerd, het bladgoud van de versieringen moet je zien om te geloven. Het museum gaat over de geschiedenis van de streek en heeft een topstuk: de complete inhoud van een ongeschonden graf van een hoge leider uit de tijd van vóór de Spanjaarden. Dit graf is in 1932 gevonden in Monte Albán, een archeologische plek van de Zapoteken, en lag vol met sierraden van goud, jade, obsidiaan, amber, bergkristal etc, allemaal in perfecte staat.
Die plek hebben wij ruïnesnuffelaars natuurlijk ook bezocht, alswel Mitla (zeer goed bewaarde ruïnes, top!) en Yagul.
Na Oaxaca zijn we doorgereisd naar de hoofdstad Mexico City, met 20 miljoen inwoners is het zowat de grootste stad ter wereld. En nu volgt het laatste geschiedenisverhaal over de Spanjaarden in Amerika, de val van de Azteken (lekker hoog scrollniveau dus)
Toen de Spanjaarden 500 jaar geleden in de stad arriveerden heette het Tenochtitlán en was het met 300.000 inwoners ook al de grootste stad van de nieuwe wereld. Het was de hoofdstad van het machtige Aztekenrijk met als leider Moctezuma II. Hij was net als zijn voorgangers brutaal en vechtlustig, hij heeft 43 oorlogen gevoerd met buurvolkeren en geen enkele verloren. Deze volkeren werden aan zijn rijk toegevoegd en moesten stevige belastingen aan de hoofdstad afdragen. Om toch goed grip over deze volkeren te houden namen de Azteken veel van hun gewoonten en rituelen in hun cultuur over.
Moctezuma was ook een goed leider op binnenlands gebied: hij liet bijvoorbeeld een nieuwe waterhuishouding in de hoofdstad aanleggen, met valstrikken controleerde hij of zijn rechters steekpenningen zouden aannemen en door vermomd tussen het volk te lopen onderzocht hij of zijn orders door zijn ambtenaren werden uitgevoerd. Maar hij had één groot probleem: hij was héél erg bijgelovig.
Een legende van de Azteken vertelde hem dat de god Quetzalcoatl (de gevederde slang) in een ver verleden door een hogere god naar zee werd verbannen maar dat deze ooit vanuit het oosten per boot terug zou komen. Toen Hernán Cortés in 1519 met 500 soldaten en 16 paarden aan land kwam, was Moctezuma II er van overtuigd dat de bewuste god terug naar zijn volk wilde keren. Te angstig om de ´bovennatuurlijke´ Cortés aan te vallen (wat sommige raadgevers hem adviseerde) stuurde hij hem 100 boodschappers met een deel van zijn rijkdom: allereerst een machtssymbool in de vorm van een hoofdtooi met de veren van de Quetzal (de heilige vogel), een boel gouden en zilveren voorwerpen en 20 vrouwelijk slaven. Vooral het edelmetaal was precies wat Cortés zocht dus eiste hij een ontmoeting met Moctezuma.
Moctezuma aarzelde nog maar ging uiteindelijk toch akkoord, Cortés had immers beloofd als vriend te komen. Wel had Cortés moeite om zijn troepen zo ver te krijgen de 400 km naar Tenochtitlán te marcheren, hij gaf ze echter geen keuze door op één na al zijn schepen voor de kust te verbranden.
Aangekomen in de hoofdstad bevond Cortés zich bijna letterlijk in het hol van de leeuw, ondanks hun geweren, kanonnen en paarden konden 500 Spanjaarden niets beginnen tegen een stad met 300.000 inwoners. Maar Moctezuma maakte een blunder door de troepen in zijn paleis uit te nodigen. Toen op 8 november 1519 Cortés en zijn mannen het paleis binnen waren gijzelden ze Moctezuma. De Spanjaarden zouden een half jaar ´als gast´ in de stad verblijven.
Cortés zelf ging terug naar de kust en liet de stad in handen van Pedro de Alvarado, de brutaalste conquistador die ooit geleefd heeft. Hij maakte rap een prinses zwanger en hij zette daardoor de eerste mesties (kruising tussen Europeaan en indiaan) op de wereld. En een ritueel in de stad vatte hij op als een aanval op de Spanjaarden, zijn reactie was het uitmoorden van 3400 Azteken. Hierop rebelleerde het volk en bestormde ze het paleis. Tijdens deze succesvolle opstand kwam Moctezuma om het leven en moesten de Spanjaarden met grote verliezen de hoofdstad verlaten.
Cortés keerde het jaar daarop terug met versterkingen en hij wilde met de opvolger Cuautemoc onderhandelen. Maar de nieuwe jonge leider weigerde ieder contact waardoor Cortés besloot de oogst te vernietigen en de water- en voedseltoevoer naar de stad te onderbreken. Bovendien waren de Azteken ernstig verzwakt door de mazelen en waterpokken die de Spanjaarden het jaar ervoor hadden achter gelaten. En Cortés had nog een troef in handen: een rivaliserende Indianenstam die het Azteekse belastingstelsel hekelde had hij over gehaald om met de Spanjaarden mee te vechten. Op 13 augustus 1521 viel de hoofdstad van Azteken en begon 300 jaar Spaanse overheersing.
Nog een ouwehoerverhaal wat er met het edelmetaal en die hoofdtooi met veren is gebeurd, die zijn op het laatste schip van Cortés naar Brussel gestuurd, daar zat de jonge keizer Karel V op dat moment. Ook in Brussel zat de tekenaar Albrecht Dürer die met Karel zijn pensioen wilde regelen. Doordat zijn vader goudsmid was herkende Albrecht direct de artistieke waarde van de voorwerpen die de verre volkeren maakten. Hij zag kans om de voorwerpen te bekijken en hij gaf een beschrijving in zijn dagboek: “... een zon van goud, zo groot als een karrenwiel, en een maan van zilver, even groot, ieder een fortuin waard!” en “... ik heb in mijn hele leven nooit zulke mooie voorwerpen gezien die me zo gelukkig maakte.” Zijn beschrijving met die van de Spanjaarden zelf is het enige wat we nog weten van die lading, kort daarop gaf Kareltje opdracht om alle voorwerpen om te smelten zodat hij zijn leger in de lage landen kon betalen.
Maar de hoofdtooi van Moctezuma stuurde Karel V in 1524 naar zijn familie in Wenen. Deze verenkroon met groene, blauwe en rode veren kan nog steeds worden bewonderd in het Museum für Völkerkunde van Wenen. Grappig dat in 1988 een Mexicaan op het vliegveld van Wenen de verenkroon voor de nazaten van de Azteken op eiste, zonder succes natuurlijk.
Zo, verder met de reis, we zijn in Mexico City aangekomen. Om meteen in te haken op de verentooi van Moctezuma, we hebben een replica ervan in het Antropologisch Museum gezien dus wij weten waar we over praten. Dit museum heeft ons echt verbaasd, het is zóóó groot dat we er een tweede middag voor zijn terug gekomen. Gemma ging trouwens een derde keer terug maar dat was omdat ze haar spullen bij de garderobe was vergeten af te halen.
In de stad is zoveel te zien dat we enkele dagen hebben gevuld met het bezoeken van musea. En vlak buiten de stad de ruïnes van Teotihuacán bezocht, waar een gigantische piramide staat (maar die van Gizeh is 2 keer zo hoog). Gemma heeft nog haar hart opgehaald om twee dagen specifiek op pad te gaan naar gebouwen van een beroemde Mexicaanse architect, Luiz Barragán. Michiel heeft die tijd besteed door op zoek te gaan naar de botten van Cortés (wel de kerk maar niet het graf gevonden) en door in openbare gebouwen naar gigantische muurschilderingen van de Mexicaanse kunstenaar Diego Rivera te kijken.
Ook aardig om te bezoeken is het voormalig Olympisch Stadion op het universiteitsterrein. De Olympische Spelen van 1968 waren heel speciaal omdat het op ruim 2200 meter hoogte werd gespeeld, het leverde een regen aan wereld- en Olympische records. Zo vloog Bob Beamon 8.90 meter door de lucht en bleef zijn record 23 jaar staan! Dick Fosbury won met 2.24 meter het hoogspringen door een lachwekkende sprong-over-de-rug uit te voeren, een techniek die nu alle hoogspringers toepassen. In de atletiek won ook Nederland een medaille, Maria Gommers rende op de 800 meter naar het brons.
Dus wij gingen naar dit legendarische stadion toe maar het was natuurlijk potdicht op maandag, we probeerden ieder hekje maar alles was dicht. Een bewaker vertelde ons dat we het beste tijdens een voetbalwedstrijd het stadion van binnen konden zien. Maar ja, we wilden niet op de stoeltjes zitten maar op de baan staan, we bleven proberen en zo eindigden we een half uur later bij een sportinstituut aan de overkant van de grote weg.
Kwartiertje wachten, 2 telefoontjes en wat gekakel over een walkie-talkie verder en jawel hoor, we mochten naar binnen, bij dezelfde bewaker natuurlijk. Wij sjokken weer terug en met de bewaker lopen we een leeg stadion binnen. Een beetje in het Spaans praten over hoe sportief we wel of niet zijn en hij vertelde ons dat hij vroeger ook had gerend op de atletiekbaan.
“Wil jij niet een rondje rennen?” vraagt ie aan Michiel.
Dat laat hij zich geen twee keer vragen en hij stelt meteen voor er maar 2 rondjes van te maken, dit om te ervaren hoe Maria Gommers 35 jaar geleden op deze Olympische baan haar bronzen medaille haalde. Nou ja, 2 minuut 2 punt 6 is wel heel snel, maar 3 minuten is misschien wel een leuke doelstelling voor 800 meter.
Gemma staat met het alarmklokje in de hand af te tellen, en daar gaat ie dan. De eerste 200 meter gaan aardig maar dan heeft Michiel toch al door dat hij iets te hard is vertrokken. De opbouw is goed fout. De eerste doorgang van 400 meter is op anderhalve minuut, de benen doen al heel pijn. Eigenlijk zit alles tegen, rennen met lange broek en zware Hanwag bergschoenen aan, er liggen plassen op de baan, er is geen opzwepend publiek, noem maar op. De tweede 400 meter is puffen en hijgen, de hoogte werkt nu aardig tegen. Toen Maria in de laatste bocht naar de derde plaats rende had ze duidelijk meer adem over dan Michiel! Kapot rende hij over de streep en viel ie in het gras neer. Wel had hij met 3 minuut 19 een record gevestigd, het dagrecord van de baan dan.
Voor Gemma was het bezoek aan het stadion nog veel belangrijker, voor haar was een droom uitgekomen door op de baan te staan waar haar moeder tijdens de Olympische Spelen van Mexico die bronzen medaille heeft gehaald.
En omdat we nooit genoeg van krijgen van leuke geschiedenisverhalen hebben we er nog eentje in petto. Van de 32 personen die in 1917 onder leiding van Lenin de Russische Revolutie leidden waren er in 1940 nog maar twee in leven: dictator Stalin en de denker Trotsky. De rest was overleden, vermoord of vermist.
Trotsky was één van de organisatoren van de communistische revolutie in Rusland. Toen Lenin echter vroegtijdig overleed en Stalin aan de macht kwam, was er geen plek meer voor deze denker in de nieuwe staat. In 1929 werd Trotsky verbannen en begon voor hem een lange vlucht die in een buitenwijk van Mexico City (Coyoacán) eindigde.
Hij kreeg in 1937 onderdak bij de kunstenaars Frida Kahlo en Diego Rivera in hun zogenaamde Casa Azul, een groot ommuurd blauw huis. Frida is bekend geworden om occulte schilderijen en depressieve zelfportretten, Diego heeft in Mexico City indrukwekkende muurschilderingen achtergelaten. Dit woonhuis is nu een museum geworden, we hebben er een kijkje genomen en het is voor kunstliefhebbers een bezoek waard.
Twee jaar later verhuisde Trotsky naar zijn eigen huis die hij om had laten bouwen tot een klein fort. De muren om het huis waren zeker 4 meter hoog, er was een tweede woning aanwezig voor zijn permanente bewaking en in de tuin stonden 3 uitkijktorens. De muren van zijn slaapkamer waren bijna een halve meter dik en de deuren waren van staal. Toch lukte het in mei 1940 een groep nepagenten om de tuin binnen te dringen en hun machinegeweren door het slaapkamerraam leeg te schieten. De kogelgaten kan je nog steeds in de muren van zijn slaapkamer zien zitten, met veel geluk overleefde Trotsky deze aanslag.
Op 20 augustus van hetzelfde jaar kwam een geheim agent van Stalin met succes het huis van Trotsky binnen, hij deed zich voor als een goede vriend van één van zijn secretarissen. Toen hij Trotsky vroeg voor te dragen uit eigen werk, bukte Trotsky voorover achter zijn bureau waarna de agent een pikhouweel in zijn schedel plaatste. Ironisch dat hij op dat moment bezig zou zijn geweest met een biografie over Stalin. Hij overleed de volgende dag aan zijn verwondingen in een ziekenhuis.
Een bezoek aan dit huis is indrukwekkend, het is geheel in originele staat, er is veel fotomateriaal over Trotsky. Je kan nog de papieren en de boeken op zijn bureau zien liggen waar hij op de dag van de aanslag mee werkte. De kamers liggen vol met wereldgeschiedenis, een topper om te bezoeken.
Over Mexico City hebben we gemengde gevoelens, we hebben veel mooie dingen gezien en je kan met de metro overal makkelijk komen. Maar het is ook een groot gekkenhuis en de lucht is smerig, dan zaten we nog in het ´goede´ seizoen. We konden door de smog op sommige dagen de bergen niet zien, echt ranzig! Na een week hadden we er wel genoeg van en trokken we verder naar het noorden.
Guanajuato is een oude koloniale stad die gesticht is in een onmogelijk krap dal. Leuk dat we na een jaar reizen nog steeds werden verbaasd over wat we zagen, het kan best wel eens de mooiste stad van heel Latijns Amerika zijn. De stad is zo uit zijn voegen in het dal gegroeid dat het een doolhof van tunnels en steegjes is geworden, de stad is zeg maar in 2 lagen gebouwd.
Ook een leuk weetje, doordat er in de grond zoveel mineralen zitten (er liggen goud- en zilvermijnen in de buurt) blijken de doden niet te kunnen verrotten maar die drogen uit. Dit boeit de Mexicanen dermate dat ze er een museum over maken, nou ja, je kan door catacomben lopen waarin ze meer dan 100 gemummificeerde lichamen ten toon hebben gesteld. Interessant om te zien hoe ´open´ ze hier met de dood om gaan, ze vinden het héél normaal om naast zo´n lijk te poseren om dan een foto te laten maken. Voor ons een vreemde situatie als je bedenkt dat we in San Juan de Chamula onder géén beding foto’s van biddende mensen mochten maken.
Guanajuato is heel prettig om door heen te lopen, ook midden in de nacht. Ondanks alle tunnels en steegjes hebben we ons zelden zo veilig gevoeld in heel Latijns Amerika.
Na Guanajuato hebben we een bezoek gemaakt aan Zacatecas, net als de vorige een schilderachtige mijnstad, alleen is de omgeving iets vlakker. In de zilverstad van Mexico hebben we een oude zilvermijn bezocht, maar we waren niet echt onder de indruk van de tour daar. Wel interessant is een bezoek aan de rots Cerro de La Bufa, je kan er gelukkig met een kabelbaan heen. Boven op die rots heeft in 1914 het Republikeinse leger van Mexico een pijnlijke nederlaag geleden tegen de bandietenleider Pancho Villa. De volgende 6 jaar heeft hij met een aantal kornuiten over heel Noord Mexico de touwtjes in handen gehad, zeg maar “wild west op zijn best”. Hier komt het beeld vandaan van snordragende dikke Mexicanen te paard, inclusief sombrero en geweren, die willekeurig invloedrijke mensen neer schieten en zo.
Het is eindelijk zover, na meer dan 12 maanden gaan we Latijns Amerika verlaten. Vanaf nu hebben we de turbo erop gezet en hebben we een nachtbus naar Laredo genomen, dat ligt aan de grens met de Verenigde Staten.
Top maar door...
1 : Een bootcruise en duiken op de Galápagos eilanden (Equ)
2 : De trek in Nationaal Park Torres del Paine (Chi)
3 : De moai´s op Paaseiland in de Stille Oceaan (Chi)
4 : De watervallen van Iguaçu (Arg/Bra)
5 : De Incatrail aflopen naar de ruïnes van Machu Picchu (Per)
6 : De pinguïns, orka´s, zeeleeuwen en walvissen bij Peninsula Valdès (Arg)
7 : Aanwezig zijn in Puerto Williams en de boottocht naar Punta Arenas (Chi)
8 : De trek in Nationaal Park Los Glaciares (Arg)
9 : La Ruta Maya, met de ruïnes van Tikal (Gua), Uxmal en Palenque (Mex) als hoogtepunten.
10: De trek door de jungle naar Ciudad Perdida (Col)
11: Carnaval in Salvador (Bra)
12: Jeepen over de zoutvlakte van Uyuni (Bol) naar San Pedro de Atacama (Chi)
13: Tokkelen over en wandelen door nationaal park Monteverde (Cos)
14: Nisduiken bij Tulum (Mex)
15: Duiken op het Lighthousereef van Belize (Bel)
16: Nationaal park Canaima met de waterval van Angel (Ven)
17: Ruta 40 en de Camino Austral, 1200 km gravelen door Patagonië (Arg/Chi)
En de bekende statistieken:
Aantal dagen onderweg (di 14 oktober): 377
Afgelegde afstand bus-boot-trein tot Laredo (Mexico): ca 56300 km
Aantal bezochte pensions/campings: 147
Waarvan predikaat tevreden/goed: 95/26
Aantal overnachtingen in een bus, boot of trein: 46
En de stoelgangcumulatieven Gemma/Michiel:
overgeven: 5/3; opstopping: 1/0; dunne: 6/15
Het aantal stempels in ons paspoort: 63
De toiletten in Mexico zijn bijna altijd schoon, er is altijd water, zeep en papier voorhanden. Ook word je er door een bord bijna altijd op attent gemaakt dat je na het toilet je handen moet wassen, wel zo hygiënisch.
Op 24 oktober zijn we weer thuis...
Groetjes van Michiel en Gemma
===========================
Hallo allemaal,
We hebben allemaal wel eens beelden gezien van de grens tussen de Verenigde Staten en Mexico, kilometers lange hekken met uitkijktorens, politiecontroles en vluchtende Mexicanen. En we dachten dat na 9-11 deze grens wel strenger zou worden bewaakt. Nou dat viel in Laredo in ieder geval enorm mee, onze buschauffeur reed bij alle Mexicaanse douanekantoren gewoon door (moesten wij niet het land worden uitgestempeld?) en aan de andere kant deden ze daar geheel niet moeilijk over: we mochten ook zonder Mexicaanse uitreisstempel de VS binnen. Wel effe de rugtas met een scanner goed doorlichten, je weet maar nooit wat die backpackers uit Latijns Amerika meenemen. Toen dat in orde was (geen commentaar op de kanonskogel van Michiel) vervolgden we onze busrit naar Houston.
Tja, 10 dagen zijn veel te kort om de Verenigde Staten een beetje fatsoenlijk te bezoeken, we gingen er voornamelijk heen om ons vliegtuig in New York te halen. Maar tussendoor hebben we wel kans gezien om twee andere steden te bezoeken, New Orleans en Washington.
New Orleans ligt aan de monding van de Mississippi en is door de Fransen gesticht. Het gehele westelijke stroomgebied van de Mississippi noemden ze Louisana, met die naam werd dus een gigantisch gebied aangegeven die vele malen groter was dan de huidige staat Louisana. Toen de Amerikanen eind 18e eeuw tijdens hun opmars naar het westen tegen de Mississippi stuitten, wilden ze een regeling met keizer Napoleon treffen die een vrije doorvaart over de rivier naar zee zou garanderen. Die onderhandeling liep verrassend gunstig voor de VS, het resulteerde in 1803 in de grootste landaankoop uit de menselijke geschiedenis: voor 15 miljoen dollar ging heel Louisana inclusief New Orleans over in Amerikaanse handen. De VS verdubbelde haar toenmalige grondgebied in één klap. Het is nu 200 jaar geleden dat dit gebeurde dus je komt niet om het verhaal heen als je nu de VS bezoekt.
De VS heeft trouwens veel van haar grondgebied relatief makkelijk verkregen: een vergelijkbaar gebied van Texas tot aan California werd in 1845 van Mexico afgepikt en in 1867 kochten ze voor dik 7 miljoen dollar Alaska van de Russen.
New Orleans heeft een on-Amerikaanse uiterlijk, het centrum bestaat niet uit wolkenkrabbers maar uit oude pandjes van zeg 2 of 3 verdiepingen hoog. Dit oude centrum heet `French Quarter’ en het heeft een levendig nachtleven. Al moeten we zeggen dat volgens ons voornamelijk toeristen het nachtleven in stand houden, de inwoners van New Orleans stappen ongetwijfeld elders.
We waren verbaasd over de vriendelijkheid van de Amerikanen hier. Een middag liepen we door een andere schilderachtige stadswijk, Algiers, tot twee keer toe zijn we bij wildvreemden in huis uitgenodigd. Kan jij je voorstellen dat je in Nederland door de stad loopt en dat een onbekende spontaan zijn huis aan je van binnen toont? Ze waren beiden trots dat ze hun dik 100 jaar oude houten huis recentelijk hadden gerestaureerd. Het interieur zag er spik en span uit, het was net alsof we door een interieuradvertentie liepen.
In New Orleans hebben we het Aquarium (top!) bezocht en we zijn naar een 3D-film geweest, je krijgt dan van die gekke polaroidbrilletjes op. Het is echt heel vreemd, ondanks dat het doek pak `m beet 10 meter verderop staat, lijken de beelden vlak voor je neus te staan.
Ook hebben we natuurlijk het jazzmuseum bezocht waar onder andere een trompet en witte handschoentjes van Louis `Satchmo’ Armstrong ten toon gesteld stond. Om echt de jazz in de stad te proeven zijn we naar de `Conservation Hall’ gegaan waar ze op ouderwetse manier jazzconcerten geven. Echt gaaf, de ‘Hall’ is gewoon een vuil hok met slechts enkele stoelen, de kans is groter dat je op de grond zit of moet staan. Geen toilet, geen bar, geen versterkers en amper verlichting. Alleen een jazzband in traditionele bezetting (trombone, trompet, saxofoon, piano, tuba en drummer), in het kort steengoed!
Nog wat te melden, hmm, New Orleans heeft de oudste (1835) nog in gebruik zijnde tramlijn ter wereld dus daar hebben we ook nog effe mee geboemeld.
Maar boemelen zouden we meer gaan doen, de hoofdstad Washington ligt 2000 kilometer verder en de bussen kwamen onderhand onze neus uit. We haalden de VISA-kaart door een automaat voor twee treinkaartjes van Amtrak, deze schade merken we toch pas volgende maand op onze rekening was onze gedachte. Om 7 uur in de ochtend vertrok onze trein en 26 uur later stapten we uit in Washington. Lekker kunnen slapen in ruime stoelen, goed gegeten in de restauratiewagen en het landschap aan je raampje voorbij laten glijden. Dit is eigenlijk pas echt reizen, jammer dat dit op een paar lijntjes na in Latijns Amerika niet meer mogelijk is.
Washington is de stad met de monumentale gebouwen, bijna zonder uitzondering in witte Neoklassieke stijl gebouwd. En de paranoia van de Amerikanen werkte ons nu aardig tegen want om een tour te krijgen door het Capitol (daar zit het Amerikaanse Congress) moet je vroeg in de ochtend in de rij staan voor een kaartje om dan later op de dag naar binnen te kunnen. No way dat het Congress dus vrij publiekelijk toegankelijk is, de kaartjes worden iedere dag maar mondjesmaat uitgedeeld. Daar waren wij dus $%#!!$ te laat, een beetje slijmen mocht niet baten. En bij het Witte Huis zijn ze nog strenger, er komt sinds 9-11 gewoon geen bezoeker meer binnen!
Nou, mooi voor ons, dan hebben we minder tijd nodig om de stad te bezoeken. Niet de grootste bibliotheek ter wereld vergeten natuurlijk, de `Library of Congress’, gelukkig was die wel toegankelijk voor publiek. Pfff, weer een strenge toegangscontrole wat eindeloos veel tijd vreet. En verdorie, we mogen niet eens bij de grote leeszaal naar binnen omdat we geen lid van de bibliotheek zouden zijn, Boudewijn Buch liep een paar jaar geleden toch gewoon met camera en al naar binnen? Die leeszaal hebben we alleen vanaf een balkonnetje achter kogelvrij glas mogen aanschouwen. Nou ja, gelukkig waren in de andere vleugels wel een aantal mooie tentoonstellingen opgezet met materiaal uit het archief. Eentje ging natuurlijk weer over de aankoop van Louisana in 1803 en de daarop volgende ontdekkingsreis naar het westen van Lewis en Clark. Een ander toonde fotomateriaal over de broeders Wright uit 1903, die vlogen toen als eersten ter wereld met een vliegtuig. Het eerste vliegtuig heeft trouwens maar twee succesvolle vluchten gehad, bij de derde vlucht stortte het neer, de piloot overleefde het gelukkig. En natuurlijk Bob Hope, de grootste Amerikaanse komiek, geboren in 1903 en deze zomer op 100 jarige leeftijd overleden.
Washington wemelt van de musea, als je zoals ons maar anderhalve dag in Washington besteedt dan kunnen we het ruimte- en luchtvaartmuseum aanraden. Er staan een aantal beroemde vliegmachines opgesteld waaronder eentje van die gebroeders Wright, het eerste vliegtuig dat de geluidsbarrière doorbrak, de capsule van Apollo 11 en de Breitling Orbiter (eerste luchtballon die rond de wereld is gezeild).
Verder hebben we snel een bezoek gebracht aan de Lincoln Memorial (de plek waar Martin Luther King zijn toespraak “I have a dream!” hield) en de Arlington begraafplaats (waar JF Kennedy ligt), toen was het tijd voor onze busrit van 4 uur naar New York.
Na krap 13 maanden en 60 duizend kilometer is dit de eindbestemming van onze reis door de Amerika’s. Dit wilden we symbolisch afsluiten op het vrijheidsbeeld natuurlijk dus daar gingen we met een veerboot (dit keer zonder amfibische aspiraties) naar toe. Vette mazzel, met een bijna zomerse dag onder een strak blauwe hemel konden we mooie plaatjes klikken, de laatste diarolletjes gaan er door heen. Sjézus, weer vette controle door politie (hebben die niets anders te doen?) want stel je voor dat we bommen onder onze schoenzolen hebben geplakt. En bagger, nu mag je alleen maar om het standbeeld heen lopen. Om de dame te sparen mag je niet eens meer op het platform komen, een kijkje in het beeld kan je helemaal vergeten.
Daar waren we dus snel uitgekeken, gelukkig vulde Ellis Island (voormalige ontvangsthal voor de immigranten in de VS) onze middag wel met een goed museum.
Ja, musea zat in New York natuurlijk, we hebben de laatste 4 dagen goed kunnen vullen. Eigenlijk veel te weinig om alles goed te kunnen zien, voor deze stad hebben museavreters minimaal 10 dagen nodig! Maar we hebben de stad goed kunnen proeven, we hebben door verschillende wijken van Manhattan gelopen, waaronder de oorspronkelijke Hollandse nederzetting, dat is alles ten zuiden van Wallstreet. Nooit stil gestaan bij het feit dat de bekendste straat ter wereld over de fundamenten van de verdedigingsmuur van Nieuw Amsterdam loopt. En nog gegapen in het gat met de naam Ground Zero, daar stonden eerst de WTC-torens. Wij hebben in de avond het Empire State Building moeten bezoeken voor een nachtelijk zicht over Manhattan.
De laatste dollars hebben we op het vliegveld geheel in Amerikaanse traditie aan fastfood uitgegeven, op donderdagavond 23 oktober 2003 vertrok ons vliegtuig naar Amsterdam. Met onze vlucht over de Atlantische Oceaan is ook ons reisverslag tot een einde gekomen.
En de grote vraag: hadden we zin om weer terug naar Nederland te gaan? Hmm, aan één kant is er nog zo veel te zien en beviel dit vrije leven ons heel goed. Aan niemand verantwoording afleggen, gewoon dingen doen waar we zelf zin in hadden. En het weer in het afgelopen jaar was prima, wat dat betreft vragen we ons inderdaad wel af wat we in Nederland zoeken.
Aan de andere kant hadden we ook weer behoefte aan wat vastigheid, we wilden ons niet meer druk maken over in welk restaurant we gaan eten, waar we iedere avond zouden gaan slapen, hoe laat de bus zou vertrekken of hoe laat het museum dicht zou gaan, hoeveel geld we nog moesten opnemen etc. Ja, je hoort het al, we zijn een stel verwende nesten geworden, wat was dat reizen toch zwaar (zucht). Bovendien was ons appartementje in Amersfoort weer vrij gekomen (een jaar lang onderverhuurd) en werd het ook hoog tijd dat het geld de andere kant op ging stromen...
Deze toplijst wordt dus niet meer langer:
1 : Een bootcruise en duiken op de Galápagos eilanden (Equador)
2 : De trek in Nationaal Park Torres del Paine (Chili)
3 : De moai´s op Paaseiland in de Stille Oceaan (Chili)
4 : De watervallen van Iguaçu (Argentinië/Brazilië)
5 : De Incatrail aflopen naar de ruïnes van Machu Picchu (Peru)
6 : De pinguïns, orka´s, zeeleeuwen en walvissen bij Peninsula Valdès (Argentinië)
7 : Aanwezig zijn in Puerto Williams en de boottocht naar Punta Arenas (Chili)
8 : De trek in Nationaal Park Los Glaciares (Argentinië)
9 : La Ruta Maya, met de ruïnes van Tikal (Guatemala), Uxmal en Palenque (Mexico) als hoogtepunten.
10: De trek door de jungle naar Ciudad Perdida (Colombia)
11: Carnaval in Salvador (Brazilië)
12: Jeepen over de zoutvlakte van Uyuni (Bolivia) naar San Pedro de Atacama (Chili)
13: Tokkelen over en wandelen door nationaal park Monteverde (Costa Rica)
14: Nisduiken bij Tulum (Mexico)
15: Duiken op het Lighthousereef van Belize (Belize)
16: Nationaal park Canaima met de waterval van Angel (Venezuela)
17: Ruta 40 en de Camino Austral, 1200 km gravelen door Patagonië (Argentinië/Chili)
18: Na krap 13 maanden en 59700 kilometer reizen door de Amerika’s arriveren in New York
19: De musea van de Verenigde Staten (deze zijn niet zo kinderachtig opgezet als in Latijns Amerika)
20: ... en nog veel meer
En we sluiten natuurlijk weer af met de statistieken, maar nu ietsjes uitgebreider:
· Het hoofddoel van onze reis hebben we gehaald, vanaf Vuurland tot aan New York reizen zonder te vliegen. Een droom is uitgekomen;
· Wel hebben we het vliegtuig genomen om over het Beaglekanaal (Chili) en de Nazcalijnen (Peru) te vliegen. Tevens hebben we gevlogen naar Paaseiland (Chili), de Galápagos eilanden (Equador) en de watervallen van Angel (Venezuela);
· We hebben 386 dagen door Amerika gereisd en daarbij over land ongeveer 59700 kilometer afgelegd;
· Bijna het gehele Spaanse rijk van vóór 1800 hebben we bereisd, dit was na het Mongoolse rijk het grootste wat de aarde ooit heeft gekend. Erg indrukwekkend.
· De reisweg was ruwweg als volgt: Buenos Aires / Montevideo / Cordoba / Ushuaia / Bariloche / Isla Chiloe / Santiago (Paaseiland) / Salta / Asunción / Rio de Janeiro / Salvador / Brasilia / Pantanal / Sucre / Atacama / La Paz / Cusco / Lima / Guayaquil (Galápos eilanden) / Quito / Iquitos / Manaus / Coro / Cartagena / Panama City / Granada / Antigua / Merida / Mexico City / New Orleans / New York;
· We hebben 150 pensions of campings bezocht, 97 ervan vonden we OK, over 26 waren we zelfs zeer tevreden;
· De overige 27 waren gewoon klote, dan moet je denken aan volgende situaties die we tegen kwamen (combinaties zijn mogelijk):
· We hebben 48 nachten reizende in een bus, boot of trein doorgebracht;
· Onze maag en darmen hebben heel wat te verwerken gehad, vooral Michiel heeft vaak de viscositeit zien dalen. Maar liefst 15 dagen heeft hij niet hoeven persen op toilet, Gemma had deze luxe slechts 6 dagen;
· Wel heeft Gemma 1 keer een flinke opstopping gehad waardoor ze enige dagen niet eens naar toilet hoefde te gaan;
· Gemma heeft ook 5 maal haar maaltijd tegen de zwaartekracht in moeten transporteren, Michiel hoefde slechts 3 keer voorover te bukken. Gelukkig hebben we nooit aan de antibiotica gehoeven;
· nooit naar dokter of ziekenhuis gemoeten;
· 21 maal naar apotheek gegaan (voornamelijk maandverband, shampoo, tandpasta en condooms);
· 11 tubes tandpasta en 6 liter shampoo verbruikt (we zijn niet naar de kapper gegaan);
· 20 scheermesjes versleten;
· Geen antimalaria geslikt, (nog) geen malaria opgelopen;
· Door 19 landen getrokken, de langste tijd hebben we besteed in Argentinië en Brazilië (beide 8 weken), Chili en Peru (beide 6 weken), Bolivia (5 weken) en Mexico (4 weken);
· 16 verschillende muntsoorten in onze handen gehad;
· 65 stempels in onze paspoorten verzameld;
· één nieuwe taal geleerd;
· duizenden leuke mensen ontmoet;
· één keer de zakken gerold: de portemonnee van Michiel met ongeveer 15 US dollar kwijt;
· één camera van Michiel gestolen, gelukkig zonder rolletje;
· ongeveer 180 diarolletjes geschoten;
· één rolletje is bij het ontwikkelen in Nederland verloren geraakt;
· Gemma heeft in Bolivia één keer geen geld uit de pinautomaat gekregen wat wel is afgeschreven van de rekening (het kostte ons anderhalve dag om dat recht te trekken);
· Gemma heeft in Peru één keer vals geld uit de automaat gepind, zowel de bank als de politie gaf geen gehoor aan dit verhaal;
· net niet ontvoerd in Colombia;
· net niet vermist op de Caribische Zee;
· net niet omgekomen op de Huayna Potosí;
· net niet ergens in Amerika achter gebleven;
· ongeveer 750 musea, archeologische plaatsen, natuurparken, openbare gebouwen of kerken en dergelijke bezocht;
· meer dan 30 watervallen bezocht;
· in ongeveer 600 verschillende restaurants gegeten;
· het gewicht van Gemma is onveranderd gebleven, Michiel is bijna 10 kilo afgevallen!
· 10 pakketten naar huis gestuurd en minimaal evenveel uren in postkantoren vertoeft om die krengen te verzenden;
· slechts één pakket is beschadigd in Nederland aangekomen;
· 35 CD-tjes gekocht, veelal illegaal gekopieerde;
· 1000-en euro’s uitgespaard door zelf iets te organiseren in plaats van met een tour mee te gaan;
· 2300 euro aan souvenirs uitgegeven;
· ieder een taalcursus en twee duikcursussen gedaan;
· bijna 50 keer gedoken en daarbij onder andere zeehonden, zeeschildpadden, mantas en haaien gezien;
· laagst behaalde punt: 40 meter onder zeeniveau;
· hoogst behaalde punt: 6088 meter boven zeeniveau;
· 2 keer wezen ijsklimmen;
· 100 kilometer afgedaald op een mountainbike;
· ongeveer 250 uur in internetcafés gezeten;
· 13 reisverslagen verstuurd, totaal meer dan 40 duizend woorden;
· ongeveer 20 boeken gelezen;
· 4 reisboeken versleten (advies: gebruik Footprint, niet Lonely Planet!);
· 2 paar schoenen en 2 paar sandalen versleten;
· 38 keer onze kleren laten wassen;
· 5 piranha’s gevangen;
· meer dan 500 kilometer gewandeld door bergen en jungle;
· carnaval in Brazilië gevierd;
· oud & nieuw op Paaseiland gevierd;
· beide een jaar ouder geworden;
· beide ruim een jaar niet gewerkt en geen saaie vergaderingen hoeven bijwonen;
· beide ruim een jaar extra genoten van het leven;
· en nog veel meer...
Michiel heeft nu nog een week om bij te komen en te wennen aan het leven in Nederland, op 3 november begint hij weer bij de KPN. Gemma zal op zoek gaan naar een leuk architectenbureau waar ze aan de slag kan gaan. Dan kunnen we weer gaan sparen voor...
Michiel en Gemma